Zaterdag 26/09/2020

ColumnIt's complicated

Mogelijks was de ironische ondertoon van mijn fallische associatie enkele mensen ontgaan

Partners in crime en in de liefde. Vincent Byloo maakt radio, Elke Neuville tv. Ze schrijven over alles wat hen beroert, in co-ouderschap, de ene week zij, de andere week hij.

Laatst bracht ik op de radio de vijfde verjaardag van de eerste penistransplantatie in herinnering, en ik besloot die heuglijke gebeurtenis te vieren met een muzikale ode aan de zwierige zwengel. Ja, uw belastinggeld is aan mij goed besteed, zoveel mag duidelijk zijn.

Voor de journalistieke volledigheid overliep ik een hele keur aan piemelplaten, want de jongeheer is al vaker bezongen dan men zou durven bevroeden, in al zijn vormen en gedaanten bovendien. Ik speelde ‘My Ding-A-Ling’ van Chuck Berry, over de pielemuis als trouwe speelkameraad. ‘Sledgehammer’ van Peter Gabriel, over genotsknotsen zo groot als een sloophamer. En uiteraard ‘Oh Lieve Vrouwe Toren’ van La Esterella, een ode aan het fier rechtopstaande exemplaar. Dat laatste, zeg ik er maar meteen bij, was om te lachen.

Maar zo was het niet bij iedereen overgekomen. Terstond belden en sms’ten luisteraars om formeel te betwisten dat ‘Oh Lieve Vrouwe Toren’ als een lofzang op de erecte penis mocht worden gelezen, wel als een ode aan de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen.

Volgden de dagen nadien: mails en handgeschreven brieven waarin mijn ‘ziekelijke interpretatie’ werd geduid als een ‘diep misprijzen voor de rooms-katholieke kerk’, wat kon worden afgeleid uit mijn ‘manifeste onwil om in minaretten evengoed een fallussymbool te zien’.

Bon. Mogelijks was de ironische ondertoon van mijn fallische associatie enkele mensen ontgaan. Kan gebeuren.

Een paar dagen later ging het over kraamklinieken in het radionieuws, en of bevallingen te veel gemedicaliseerd worden in ons land. “Dat daar iets voor te zeggen viel”, bereidde ik mijn eigen voorzet voor. “Zelf heb ik eens mijn buikspieren verrokken. Dus geloof me: ik weet wat het maar is.” Tsjonge-jonge. Stante pede rood aangelopen moeders aan de lijn die me allerlei onvriendelijks naar het hoofd slingerden, “en hoe ik in godsnaam kon weten hoe het voelt om te bevallen?” Dat kan ik inderdaad niet. Juist daarom was het een ironische opmerking. Maar andermaal ging ze verloren in de oceaan van ernst waarin elke witz tegenwoordig ogenblikkelijk verdrinkt.

De ironie is dat ironie niet meer als dusdanig wordt herkend. Dood. Begraven. Een anachronisme uit lang vervlogen tijden, toen de zeden losser waren en principes minder aangespannen.

En niet alleen mijn flauwe grollen zijn daarvan het slachtoffer, zelfs de veel gesofisticeerder journalisten van De Standaard krijgen tegenwoordig af te rekenen met de strenge mores van ons ironieloze tijdsgewricht. Op de tv-pagina’s hadden ze het onlangs aangedurfd om de Brel-documentaire Fou de vivre te omschrijven als ‘toch wel veel eer voor een Belg die bekend werd door ‘The Port of Amsterdam’ van David Bowie te coveren.’ Twitter kwam niet meer bij van verontwaardiging. ‘Djeezes, het is wel Bowie die Brel gecoverd heeft!’ Hashtag kwaliteitskrant-van-mijn-hol.

Nee, de eenentwintigste-eeuwse mens is niet langer in staat tot het detecteren van ironie. Hij verkeert in een permanente staat van verontwaardiging. Of juister: ligt permanent op de loer om zich te kúnnen verontwaardigen. Verlekkerd als hij is om in deze call-out culture de ander te betrappen op onjuistheden, inconsistenties of gewoon een joke die enig inlevingsvermogen vergt.

Het is geen toeval dat we tegenwoordig emoji’s meesturen als flankerende waarschuwingen bij onze berichten. ‘Opgepast: ik maak maar een grapje!’ ‘Disclaimer: elke belediging berust op louter toeval.’

De mens, die zich van de aap onderscheidt door de gave van het woord, moet zich heden behelpen met pictogrammen van aapjes om niet misbegrepen te worden. Isn’t it ironic?

VINCENT BYLOO

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234