Vrijdag 15/11/2019

Klimaatverandering

Mogelijk water tot in Dendermonde: drie keer meer mensen bedreigd door stijgende zeespiegel dan gedacht

De bedreigde regio’s in de Benelux. Beeld rv

Tegen 2050 wonen niet 80 miljoen maar 300 miljoen mensen op een plek die minstens één keer per jaar dreigt te overstromen door de stijgende zeespiegel. Dat blijkt uit preciezere meetmethodes. ‘Ook bij ons zal meer nodig zijn om onze kusten te beschermen.’

“Hoewel er al veel onderzoek over bestaat, blijkt dat we de exacte impact van de zeespiegelstijging nog niet goed kennen”, zegt klimaatwetenschapper Benjamin Strauss (Princeton University). “Ons nieuw onderzoek stelt die inzichten fors bij.”

Bekijk hier de volledige kaart

Strauss publiceert dat nieuwe onderzoek samen met rekenkundig onderzoeker Scott Kulp in Nature Communications. Het toont dat drie keer zoveel mensen als gedacht bedreigd worden door de zeespiegelstijging. Aan de voorspellingen over die stijging zelf – die steeds sneller gaat – verandert niets. Maar de gevolgen blijken dus omvangrijker dan tot nu werd aangenomen.

Vals gevoel van veiligheid

Tegen 2050 zullen zowat 300 miljoen mensen op een plek wonen die dreigt onder te lopen bij minstens één overstroming aan de kust per jaar, blijkt uit de berekeningen. Tegen 2100 loopt dat op tot 420 miljoen. Tot nu gingen wetenschappers en overheden uit van zo’n 80 miljoen mensen die tegen 2050 in gebieden leven die jaarlijks kunnen overstromen.

De bedreigde regio’s in en rond Antwerpen. Beeld rv

Die onderschatting is het gevolg van een mankement in de gegevens die de meeste landen hanteren. Het gaat om data van de Shuttle Radar Topography Mission (SRTM). “Het probleem daarmee is dat de radarsignalen van SRTM worden teruggekaatst door om het even wat ze eerst tegenkomen, zoals daken, het bladerdak van een bos of andere hoge obstakels”, legt klimatoloog Jean-Pascal van Ypersele (Université catholique de Louvain) uit. “Daardoor wordt kustbescherming systematisch overschat.”

Strauss en Kulp rekenden uit dat het om een overschatting van gemiddeld meer dan twee meter gaat en zelfs meer dan vier meter in dichtbebouwde gebieden. “Dat geeft een vals gevoel van veiligheid, vooral in die grote kuststeden”, zegt Strauss.

Het nieuwe meetsysteem dat hij en Kulp ontwikkelden (CoastalIDEM) corrigeert dat nagenoeg volledig. Nu blijkt dat een pak meer mensen af te rekenen zullen krijgen met het wassende water. “Landen zullen veel meer moeten uitzoeken of, hoezeer en hoelang kustbescherming hen werkelijk kan beschermen”, stelt Strauss.

Overstromingen tot in Dendermonde

Voor zes Aziatische landen samen (China, Vietnam, Bangladesh, Thailand, India en Indonesië) verviervoudigt het aantal kwetsbare mensen zelfs. China gaat er nu van uit dat 29 miljoen mensen overstromingsrisico lopen. Uit de nieuwe berekeningswijze blijkt dat dat er 93 miljoen zijn. 

Beeld rv

Voor Bangladesh gaat het van 5 naar 42 miljoen, voor Thailand van 1 naar 12 miljoen. Ook ziet het ernaar uit dat de vloedlijn tegen 2050 permanent hoger ligt dan het land waarop zo’n 150 miljoen mensen wonen, onder wie 30 miljoen in China.

Omdat de VS, Australië en Europa – en dus ook België – wel al met preciezere gegevens werkten, die niet gratis en vrij beschikbaar zijn, zijn er voor die landen niet zulke grote verrassingen als voor Azië. Voor ons land toont de interactieve kaart die bij het onderzoek hoort een overstromingsgebied tot in ongeveer Dendermonde. 

De bedreigde gebieden in en rond Gent. Beeld rv

Een belangrijke nuance daarbij is dat Strauss en Kulp geen rekening houden met kustbeschermingsplannen, omdat er op wereldniveau te veel gaten zitten in de informatie daarover.

Masterplan

“Maar dit nieuwe onderzoek bevestigt de gevoeligheid van onze laaggelegen regio”, reageert het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust. “In het Masterplan Kustveiligheid, dat zich richt op kustbescherming tot 2050, spelen we daarop in met onder andere de stormvloedkering in Nieuwpoort, stormmuren op zeedijken en de strandophogingen in verschillende badsteden. Maar na 2050 zal meer nodig zijn. We onderzoeken nu hoe en wat.”

De bedreigde gebieden in en rond Brugge en de kust. Beeld rv

Wat nog uit de nieuwe studie naar voren komt, is hoe klimaatactie miljoenen mensen overstromingen kan besparen. Daalt de broeikasgasuitstoot snel en scherp, dan zouden tegen eind deze eeuw ‘slechts’ 90 miljoen mensen meer dan vandaag met jaarlijkse overstromingen moeten afrekenen. Blijft de uitstoot verder evolueren zoals nu, dan worden dat 230 miljoen mensen meer dan vandaag.

En mocht de wereld het klimaatakkoord van Parijs nakomen, wat voorlopig niet lukt, dan zijn tegen eind deze eeuw in totaal zo’n 420 miljoen mensen kwetsbaar voor overstromingen uit zee. Doen we nauwelijks of niets om de uitstoot in te perken, dan zullen dat er 630 miljoen zijn.

Grootschalige ontwrichting

Van Ypersele noemt de nieuw meetmethode een belangrijke vooruitgang. “Ik hoop dat zoveel mogelijk landen er voortaan mee kunnen werken. Voor landen als China, India en Egypte gaat het geschatte aantal inwoners dat onder de vloedlijn zal leven maal drie tot zelfs maal tien. Dat is enorm”, zegt hij. “Voor kustgebieden en kleine eilandstaten betekent dat een grootschalige ontwrichting, waarop men zich zeer dringend moet voorbereiden.”

Daarbij benadrukt de klimatoloog dat dit de hele wereld aanbelangt. “Dit onderzoek herinnert er opnieuw aan dat nu heel snel veel meer moet gebeuren om de wereldwijde uitstoot te doen dalen om de menselijke miserie te beperken. Steeds meer mensen leven buiten de VS en Europa. Als tot tientallen miljoenen mensen meer dan gedacht in Azië of Afrika in overstromingen belanden, dan betekent dat sociale en economische ontwrichting op grote schaal. Geen enkele regio in de wereld is daar immuun voor.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234