Zaterdag 28/11/2020

AchtergrondVlees vs. veggie

Moeten we vegan worst binnenkort ‘vegetarische vinger’ gaan noemen?

Vegaworsten, binnenkort mogelijk vegetarische 'tubes' of 'vingers' genoemd.Beeld Damon De Backer

Moeten we vegaworst binnenkort ‘vegetarische vinger’ gaan noemen? Het Europees Parlement stemt deze week over een hervorming van het Europese landbouwbeleid. Eén klein onderdeeltje van dat gigantische miljardenpakket zorgt voor hevige controverse: mogen vegetarische producten en vleesvervangers nog wel worst of hamburger genoemd worden?

“Mensen die niet normaal eten, redeneren logischerwijs ook niet normaal.” Ivan Claeys zet met een boutade meteen de toon. Als nationaal voorzitter van de Landsbond der Beenhouwers, Spekslagers en Traiteurs van België, heeft Claeys geen begrip voor de claim van de vegetarische industrie om hun producten met vleesterminologie te mogen blijven verkopen. “Waarom zou je iets wat geen vlees is wel als vlees benoemen? Het is te gek voor woorden dat u en ik deze conversatie moeten voeren.”

Europese landbouworganisaties en de vleesindustrie voeren al een tijdje campagne tegen veggieburgers en hun plantaardige aanverwanten. Ze vinden dat consumenten in verwarring worden gebracht door deze benamingen. Een voorstel om deze benamingen alleen toe te laten voor echte vleesproducten werd in 2019 al goedgekeurd door de landbouwcommissie van het Europees Parlement. Nu moet het voltallige Europees Parlement stemmen. En als het verbod het haalt, dan heet uw vegaworst binnenkort misschien wel een ‘vegetarische vinger’ en is die vegetarische hamburger voortaan een groenteschijf.

“Het is een beetje vreemd en ook wel grappig dat net dit onderdeel van het hele landbouwpakket zoveel aandacht wegkaapt”, zegt Sara Matthieu, die als Europees Parlementslid voor Groen! in de voetsporen trad van Petra De Sutter. “We stemmen deze week over landbouwbeleid met een budget van liefst 365 miljard euro, en dan gaat het debat over de naam van een worst?” Toch begrijpt Matthieu de aandacht. “Het is iets heel concreet natuurlijk en herkenbaar voor de consument. Maar het is simpel, een courante benaming als veggieburger gaan we toch niet verbieden omwille van de vleeslobby? Zolang er duidelijk op de verpakking staat dat het gaat om vegetarische alternatieven, zie ik het probleem niet.”

Campagne

Sinds de kwestie op de Europese agenda terechtkwam is een heuse campagne op gang getrokken. “Dit is een duidelijk geval van culturele kaping”, zegt Jean-Pierre Fleury aan The Guardian. De topman van Copa-Cogeca, de handelsorganisatie voor de Europese boeren, verwijt “dat marketing dit gebruikt om de consument opzettelijk in verwarring te brengen”. Een specifiek bezwaar van Copa-Cogeca is “de representatie van deze ultrabewerkte plantaardige producten als gezondere opties, aangezien ze vaak veel toevoegingen, zout, suiker en vet bevatten”.

De alternatieve bewegingen stellen het dan weer als volgt: “Het verbieden van veelgebruikte termen als ‘vegetarische burger’ is een betuttelende zet die verwarring dreigt te veroorzaken waar die niet bestaat, aangezien bedrijven gedwongen zouden worden om onbekende termen te gebruiken om hun producten te beschrijven”, aldus Elena Walden, beleidsmanager bij het Good Food Institute Europe. Een onlinepetitie waarin wordt opgeroepen om geen verbod te stemmen werd al ruim 225.000 keer ondertekend. 

De Europese consumentenorganisatie BEUC deed een onderzoek bij consumenten. 42,4 procent vindt dat deze namen moeten worden toegestaan, op voorwaarde dat de producten duidelijk als vegetarisch zijn bestempeld, 26,2 procent vindt geen graten in het gebruik van dergelijke namen, terwijl slechts ongeveer 20 procent zegt een probleem te hebben met de praktijk. 

Waarnemers zeggen evenwel dat het resultaat van de stemming beide kanten op kan gaan. Frankrijk, een krachtige stem in het EU-landbouwbeleid, steunt het verbod en heeft in eigen land al een verbod ingevoerd op de etikettering van vegetarische hamburgers. De finale stemming vindt morgenavond laat of vrijdag plaats. Daarna moet het hele debat nog naar de lidstaten en moet de Commissie er nog haar zegje over doen. 

Markt van 125 miljard

“Hoe zijn we als maatschappij afgedwaald tot dit”, repliceert Stefaan Deraeve van La Vie Est Belle uit Oostkamp. Zijn bedrijf produceert falafel, quinoa, en allerlei varianten van vegetarische burgers en beleg. “Het is pijnlijk en naast de kwestie dat een Europees Parlement zich met dergelijke zaken onledig houdt.” Voor Deraeve zouden alle energie en middelen beter gestoken worden in een eerlijker landbouwbeleid, met echte milieudoelstellingen. “Wat kan mij het schelen of mijn hamburger morgen een ufo of weet ik veel moet gaan heten. Denk je nu echt dat de consument het verschil niet weet?”

Ivan Claeys zegt heus wel te begrijpen waarom men mordicus wil vasthouden aan vleestermen. “Omdat het beter verkoopt. Waarom denk je dat de milieubewegingen nu wel hand in hand lopen met multinationals als Nestlé en Unilever? Het is big business.” 

Uit een onderzoek van de Britse bank Barclays blijkt dat de markt voor vleesvervangers potentieel goed is voor 140 miljard dollar (125 miljard euro), of 10 procent van de totale vleesmarkt. Voor Claeys is er niks mis met vegetarisch eten. “Maar ik kreeg als slager in 1991 nog een boete van de FOD Economie omdat ik een kippenburger verkocht. Dat mocht niet, omdat de term burger verwijst naar een bereiding van het vlees van een dier met vier poten. Zoals u wellicht weet heeft een kip slechts twee poten. Nu treedt men zelfs niet eens meer op, terwijl we de wet aan onze kant hebben.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234