Zaterdag 19/06/2021

Moeten schermkinderen opnieuw leren ravotten?

Hij is acht en staat als een perpetuum mobile in het leven. Een energiebom. Voetbalt hij niet, hij maakt salto’s op de trampoline, fietst slalommend de tuin rond, oefent een breakdancepasje in of bedelt om een worstelpartijtje met zijn vader. Eén moment, slechts, waarop hij muisstil wordt, zegt zijn moeder: in de zetel, met de gameboy in beide handen. Al is ook dat relatief. De lippen op elkaar geperst, ogen wijd open, victoriekreten afgewisseld met gejammer, en de spieren van kop tot teen gespannen. En daar loopt het fout. “Lander krijgt opvallend veel stress van die spelletjes. Hij wordt er soms zelfs echt humeurig van. Hoe moeilijk ook om hem die gameboy zonder drama te doen uitzetten. Het is echt opvallend: zo’n levendig baasje en toch zo geobsedeerd soms door die gameboy. Toch moeilijk, als ouder, om hem er een gezond evenwicht in te helpen vinden.”Ouders en de gameconsoles, het is een haat-liefdeverhouding. Dankbaar als de schermen hun kroost tijdens lange autoritten koest houden. Diep geërgerd als hun opgefokte kind de slaap niet kan vatten of het bezoek hoogstens een verstrooid en haastig hallo zegt - “Ja maar, ik ben net op een cruciaal punt beland, ik ben nog nooit zo ver geraakt!” En wat met die onheilstijdingen? Dat games onze kinderen massaal zwaarlijvig maken. En fantasieloos. Dat ze hun creativiteit lam leggen. Zelfs de Amerikaanse president Barack Obama pookte in het vuur. Dat we onze kinderen moesten leren om de videospelletjes links te laten liggen en meer buiten te gaan spelen, speechte hij onlangs nog. Voor hun mentale en fysieke gezondheid. En als Obama spreekt, dat weten we, dan luistert de wereld. Zijn kinderen ook. Malia en Sasha mochten de biologische moestuin nog eens gaan omspitten, daar achter het Witte Huis.

Verbod helpt niet

Maken ouders zich terecht zorgen over het sluipende schermgevaar? “Neen”, zegt kinderpsychologe Klaar Hammenecker. “Kijk, games zijn nu eenmaal het speelgoed van deze tijd. Als kinderen vroeger uren met lego of playmobil speelden, maakten ouders zich daar toch ook geen zorgen om? Natuurlijk moet je je kind in het oog houden. Want natuurlijk zouden ze al eens durven te overdrijven. Maar die verslavingsproblemen waarmee we in de media om de oren worden geslagen, dat zijn echt uitzonderingen.” Wanneer wordt het pas echt een probleem dan? “Als het gamen al het andere gaat opslorpen. Als andere aspecten van het dagelijkse leven in het gedrang komen. Als je kind beduidend minder sociaal wordt, moeilijk kan slapen, als het niet meer of veel minder deelneemt aan het gezinsleven. Waar ik het bijvoorbeeld heel moeilijk mee heb, zijn kinderen die vastgekluisterd zitten aan hun gameboy als ze ergens op bezoek zijn. Dat is echt wel af te raden, want dat is uiteraard een moment om aan hun sociale vaardigheden te werken.”Maar hapklare tips en tricks om kinderen van het scherm weg te halen, daar gelooft Hammenecker niet in. “Elk kind is anders. Ik heb drie dochters. Eentje houdt ervan om op YouTube alle afleveringen van Het Huis Anubis op te snorren en te bekijken. Daar kan ze heel lang zoet mee zijn. Mijn andere dochters hebben dat niet. Als ik vind dat ze al te lang voor de computer zit, dan vraag ik ze: ‘Enig idee hoe lang je hier al zit?’ Of: ‘Heb je nog andere plannen vandaag?’ Ik geloof erin om kinderen te betrekken in de hele discussie. Maak afspraken, en laat ze zelf een voorstel doen over wat ze redelijk vinden. Het valt me op dat kinderen in hun voorstel meestal behoorlijk redelijk zijn. Er je kinderen bij betrekken betekent uiteraard niet dat je ze zo maar hun zin moet geven. Het is gewoon ook voor henzelf leerrijk om zichzelf even als buitenstaander te beoordelen. Met jongere kinderen lukt dat uiteraard nog niet. Maar dan werk je met een klokje. Of spreek af: één spel en daarna gedaan. Nogmaals: dat hangt af van kind tot kind. Het ene heeft regels nodig, het andere kan het perfect zelf inschatten.”

Rustig koken dankzij televisie

En het goede ouderwetse ouderlijke verbod? “Ik geloof niet in verbieden. Het is er nu eenmaal allemaal, je kunt ze er maar beter mee leren omgaan. Ik hoor soms ouders zeggen: bij ons komt er geen Wii in huis. En waarom niet? Mijn kinderen hebben ervoor gespaard. Zo hebben ze alvast gemerkt dat het serieus wat geld kost. We hebben er geen afspraken rond, geen tijdslimieten. Onlangs wilden ze na vrij lang Wiiplezier nog iets anders doen, en moesten ze inzien dat er geen tijd meer was. Bedtijd. ‘Hebben we er zo lang mee gespeeld?’ De volgende keer hielden ze het zelf beter in het oog. Laat ze maar eens tegen de lamp lopen. De beste manier om zichzelf bij te sturen.”Of nog: ouders willen het alweer te goed doen? “Wellicht. Er wordt ze dan ook zoveel opgedrongen. Zoveel voorwaarden in te vullen voor de perfecte ouder, schijnbaar. Als je je kinderen tegenwoordig niet laat deelnemen aan museumnamiddagen, doe je het niet goed, lijkt het wel. Dat mag allemaal, maar dat moet niet. Een groot verschil. Wil je rustig koken, en ze even voor de televisie zetten? Doe maar, waarom zou je je daar schuldig over moeten voelen? Dat moderne speelgoed bestaat. Gebruik het. Wil je toch dat ze iets anders doen? Help ze dan hoogstens even op weg. Kinderen kunnen perfect ook zonder schermen zelfstandig spelen of knutselen, maar moeten gewoon even de weg gewezen worden. Meer niet. Maar nog eens: dat moet ook allemaal niet.”

Multitasking

Eenzelfde verlossende boodschap bij Stefan Ramaekers, pedagoog aan de KU Leuven. Volgens hem gaat dit debat au fond over wat ouders waardevol vinden. “Het gaat erom wat jij als ouder belangrijk vindt voor je kind. Wat jij als ouder onder spelen verstaat. En hoe je wilt dat je kinderen zijn. Daarover gaat dit. Met games op zich is er geen probleem. Onderzoeken wijzen er zelfs op dat ze sommige vaardigheden stimuleren. Zoals de cognitieve ontwikkeling of de kunst van multitasking. Maar daar gaat het eigenlijk niet om. Als jij als ouder vindt dat ze moeten buiten spelen, dan heb je een persoonlijke afweging gemaakt van wat je denkt dat goed is voor je kinderen. En dan kun je je kinderen dat belang ook wel duidelijk maken.”Ook Ramaekers benadrukt dat er geen universele tips en tricks gelden. Dat je elk kind anders moet benaderen. “Of je kind al dan niet overdrijft in het gameplezier, dat hangt af van zijn persoon. Van sommige volwassenen vind ik ook dat ze overdrijven in hun sport, al blijkt dat voor henzelf dan helemaal niet het geval. Een van mijn kinderen wordt lastig na een lange gamesessie, heb ik al gemerkt. Dus weet ik dat ik daar op een andere manier mee zal moeten omgaan. Iets wat bij de andere kinderen helemaal niet nodig is.”En wat met dat buiten spelen? In het grasgroene groen? Moeten ze geen kampen bouwen? Zich vuil maken, ravotten? De echte wereld klein krijgen in plaats van heldhaftig te doen in de virtuele? Blozende kapoenen tegenover bleke slapjanussen? Ramaekers: “Ach, dat buiten spelen. Ik ga akkoord met kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen dat daar een vals geïdealiseerd beeld speelt van onze eigen kindertijd. Via onze eigen kinderen streven we naar een nostalgisch ideaal dat er eigenlijk nooit geweest is. Dat buiten spelen de fantasie aanwakkert, terwijl games die fantasie net lam leggen, dat hoor je ook wel eens. Is dat zo? Ik vraag het me af. Neem nu bordspelen of andere spelletjes die kinderen buiten spelen: daar liggen regels toch ook vast? Misschien nog vaster dan bij videogames.”Samengevat: ouders mogen ontspannend toekijken hoe zoon- of dochterlief zich uitleven voor blauwige schermschijnsels? “Absoluut. Ik begrijp wel dat ouders zich zorgen maken. Je hoort zoveel doemberichten. En er zijn wel grensgevallen, maar dat zijn echt uitzonderingen. Laten we er minder krampachtig mee omgaan. Het is voor hen leuker. En zeker ook voor ons.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234