Maandag 23/09/2019

Kinderopvang

Moeten begeleiders in de crèche kinderen meer uitdagen?

Beeld Hollandse Hoogte

“Begeleiders laten kansen liggen om kinderen uit te dagen en hun ontwikkeling te bevorderen”, leert een grootschalig Vlaams onderzoek naar de kwaliteit in kinderdagverblijven. Maar is dat zo dramatisch? Moeten die kansen altijd worden benut?

In Vlaanderen gaat meer dan de helft van de baby’s en peuters naar een crèche of een onthaalouder. Volgens Kind en Gezin moet die opvang voor meer staan dan alleen verzorgen. "Een goed kinderdagverblijf draagt ook bij aan de ontwikkeling en opvoeding", gelooft de organisatie. Dat is wat ze 'pedagogische kwaliteit' noemt. Voor het eerst in jaren is daarom, samen met de universiteiten van Gent en Leuven, onder de noemer MeMoQ een kwaliteitsmeting op poten gezet.

Een van de conclusies, na bezoeken aan en observaties in vierhonderd kinderopvangcentra, is deze: “Begeleiders laten kansen liggen om kinderen uit te dagen en hun ontwikkeling te bevorderen.”

Professoren pedagogie Ferre Laevers en Michel Vandenbroeck, die het onderzoek leidden, benadrukken dat de ruimte voor verbetering zich vooral tijdens de zorgmomenten situeert. Oftewel, de momenten waarop de luiers ververst worden en de bordjes gevuld. "We merkten dat de communicatie tussen de begeleiders en de kinderen op die momenten in sommige centra helemaal wegviel. Dat is te betreuren, want ook dit zijn belangrijke leermomenten. Benoemen wat er op tafel komt, welke kleur een ingrediënt heeft of wie langs wie zit: dat houdt kinderen geboeid", stellen beiden. 

Kinderen betrokken houden is volgens de onderzoekers niet alleen belangrijk voor hun ontwikkeling op lange termijn. "Het ook iets is wat ouders verwachten. In een bevraging gaven ze duidelijk aan dat een kinderopvang meer moet doen dan alleen opvangen."

Overprikkeld

Voor de gebrekkige educatieve ondersteuning zien de onderzoekers verschillende verklaringen. Er is uiteraard een link met het aantal kinderen per begeleider, stelt Vandenbroeck. "Vooral bij de onthaalouders viel op dat hoe groter de groep was, hoe lager de kwaliteit." Grote conclusies wil hij daaraan niet koppelen. "Er zijn veel factoren die een rol spelen bij het bepalen van de kwaliteit: veel hangt af van de persoon die de opvang organiseert, maar ook van de taken die hij of zij moet volbrengen en van de omgeving waarin dat moet gebeuren."

De bedoeling van MeMoq is dat de resultaten van de nulmeting, samen met de inspecties en het zelfevaluatie-instrument die straks volgen, een groter bewustzijn creëert bij de begeleiders. Ze moeten inzien dat het belangrijk is om kinderen uit te dagen op verschillende momenten. "Ook de opleidingen moeten hier nog beter op inspelen", klinkt het.

Orthopedagoge Claire Wiewauters (Odisee) vindt dat an sich een goede evolutie. "Het is belangrijk dat begeleiders inzien dat ook die momenten kansen zijn om kinderen te stimuleren. Dat doe je ook door hen aan te kijken en te lachen. We moeten erover waken dat het cognitief stimuleren niet te veel aandacht krijgtAls van elk informeel of minder gestructureerd moment in een kinderopvang een leermoment gemaakt moet worden, dan riskeer je dat kinderen overprikkeld raken." 

Ronddwalen

Ontwikkelingspsycholoog Maarten Vansteenkiste (Universiteit Gent) beaamt: "Een dood moment kan een kind ook goed doen. Het is een gelegenheid om het zelf de leiding te laten nemen, het te laten exploreren. Ronddwalen of rondkijken kan net goed zijn. Tenminste, voor een tijdje. Als het blijft aanhouden, is het wel wenselijk dat je dat als begeleider of ouder opmerkt en enkele alternatieven aanreikt."

"Het is niet onze bedoeling om de kinderopvang schoolser te maken", stellen de onderzoekers. Ze noemen het vooral een spijtige zaak om vast te stellen er zoveel ontwikkelingskansen gemist worden. "Hersenonderzoek heeft aangetoond dat de eerste vier jaar in een kinderleven heel beslissend zijn voor de connecties die dan gelegd worden", besluit Laevers. Voor overstimulatie is hij niet bezorgd. "Toch niet als je erop toeziet dat het kind van die leermomenten geniet."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234