Donderdag 12/12/2019

Werkbaar werk

Moet u na 18 uur nog antwoorden op de e-mail van de baas?

Archiefbeeld ter illustratie. Beeld Thinkstock

Maak duidelijke afspraken over e-mails en telefoontjes na de werkuren, zegt minister van Werk Kris Peeters (CD&V). Hij heeft een wetsontwerp klaar om bedrijven daartoe te verplichten. Geen moment te vroeg, vinden arbeidspsychologen.

"Ik mailde gisteren naar een collega met de vraag of we binnen een kwartiertje konden Skypen. Toen ik geen reactie kreeg, was dat een bron van irritatie." Zelfs organisatiepsycholoog Martin Euwema (KU Leuven) geeft toe dat hij af en toe worstelt met de constante bereikbaarheid op het werk. "Ik werk graag 's avonds. Dan stuur ik ook e-mails uit, zodat ik er vanaf ben. Maar ik verwacht niet dat mijn collega's meteen antwoorden."

Sinds de komst van de smartphone bestaat de klassieke grens tussen werk en privé niet meer. Via e-mail, Whatsapp en chatsystemen dringt ons werk onverbiddelijk door tot ons privéleven. "De scheiding tussen werk en privé brokkelt snel af", zegt Katleen Gabriels, moraalfilosoof en auteur van Onlife (Lannoo). "Als je erover nadenkt, is het gek hoe snel de technologie ons gedrag en onze normen heeft veranderd."

Op een goed blaadje

Minister van Werk Kris Peeters (CD&V) heeft een wetsvoorstel klaar dat werkgevers en vakbonden verplicht om duidelijke afspraken te maken over e-mails of telefoontjes na het werk. Daarmee gaat hij minder ver dan Frankrijk, waar werknemers wettelijk het recht hebben om geen telefoontjes of mails meer te beantwoorden als ze thuis zijn. Maar het is wel een grote aanpassing tegenover nu.

"Het is goed dat het thema bespreekbaar wordt", vindt Gabriëls. "Ik ken werkvloeren waar mensen 's avonds hun kinderen in bed stoppen en daarna weer volop beginnen mailen. Hun collega's doen dat ook, want ze willen op een goed blaadje staan bij de baas. Zo kopiëren we elkaars gedrag." Het probleem is dat de stroom aan prikkels nooit ophoudt, zegt ze. "Terwijl een brein rust en concentratie nodig heeft om optimaal te werken."

Organisatiepsycholoog Euwema vindt het belangrijk dat er niet alleen regels worden vastgelegd op bedrijfsniveau, maar ook tussen collega's. "We maken allerlei afspraken, zoals over pauzes. Waarom dan ook niet over e-mails? Praten voorkomt potentiële conflicten over verschillende verwachtingen."

De noodzaak van zo'n duidelijk kader hangt volgens hem nauw samen met de toegenomen flexibiliteit van werkgevers tegenover hun personeel. "De opmars van thuiswerk vergroot de noodzaak om duideljke afspraken te maken."

Geen mails na 18 uur

Bij sommige Duitse bedrijven, zoals autobouwer BMW, kunnen werknemers na 18 uur niet eens meer mailen. Zo'n systeem sluit elke vorm van sociale druk uit.

Ook bij ons vragen de vakbonden zich af waarom we dat systeem niet kunnen doorvoeren. "Het voorstel van Peeters is een stap in de goede richting, maar het is niet voldoende", zegt Sandra Vercammen, nationaal secretaris van de christelijke vakbond LBC-NVK. "Het is veel te vaag. Vanaf hoe laat moeten mensen niet meer bereikbaar zijn? En wat met projecten die op korte termijn moeten worden afgewerkt? Dat laat Peeters volledig open. Laat staan dat er een verbintenis wordt gemaakt."

Op dit moment bestaat er een grijze zone die vooral in het voordeel van de werkgever speelt, meent Vercammen. "De toegenomen bereikbaarheid zorgt de facto voor een uitbreiding van de arbeidstijd. Mensen kloppen overuren die niet worden gecompenseerd." Dat systeem aan banden leggen, is volgens de vakbondssecretaris een win-win voor iedereen. Werknemers worden tijdens de werkuren productiever.

'Regulitis'

Hans Maertens, gedelegeerd bestuurder van Voka, ziet dat echter anders. "Bedrijven verplichten om afspraken te maken, gaat te ver. Dat is regulitis", zegt hij. "Werkbaar werk organiseren doe je bovendien niet met one shots en ad-hocmaatregelen, maar met een grondige aanpak."

Twee weken geleden hebben de sociale partners in de SERV (het adviesorgaan van de sociale partners, adb) een actieplan voorgesteld voor werkbaar werk. "Dat gaat onder meer over de connectiviteit op de werkvloer", zegt Maertens. "De afspraak is dat we het systeem in Frankrijk en andere landen evalueren. Daarna gaan we in overleg met de Vlaamse regering."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234