Maandag 30/01/2023

Bellen metPatrick van IJzendoorn

Moet Truss opnieuw haar begroting aanpassen? ‘Bookmakers gokken al op terugkeer van Boris Johnson’

De noodsteun die de Britse economie overeind hield na een dramatisch ontvangen begroting wordt vandaag waarschijnlijk stopgezet. Premier Truss moet haar plannen opnieuw herzien. Kan ze nog wel aanblijven? We bellen met correspondent Patrick van IJzendoorn.

Hessel von Piekartz

Dag Patrick, zowel op de financiële markten als in de Britse politiek is het de afgelopen dagen onrustig. Wat staat vandaag precies te gebeuren?

“Het is een ontzettend spannende dag. De Bank of England kondigde eerder deze week aan vandaag de noodsteun stop te zetten waarmee de Britse economie werd gestabiliseerd. Dat was nodig nadat premier Liz Truss en haar financiënminister Kwasi Kwarteng ruim drie weken geleden hun gewraakte minibegroting presenteerden.

“Daarin stond onder meer een belastingverlaging ter waarde van 45 miljard pond en een groot pakket aan subsidies en compensatie voor stijgende energieprijzen. Het was onduidelijk waar al dat geld vandaan moest komen en de financiële markten reageerden slecht. De rente voor staatsobligaties ging flink omhoog en pensioenfondsen dreigden om te vallen.

“Om de stabiliteit te garanderen kwam de Bank of England met de noodmaatregel om elke dag 5 miljard pond aan staatsobligaties op te kopen. Zoiets kan natuurlijk niet eeuwig doorgaan en de bank stelde vandaag echt als deadline. Als die steun wegvalt en er verder niks verandert, kunnen er opnieuw problemen ontstaan op de financiële markten.”

En hoe gaat Truss daarop reageren?

“Minister Kwarteng, die in de Verenigde Staten bij het IMF was voor een jaarlijks congres, is vandaag met spoed teruggevlogen naar Engeland. Eerder vanmiddag werd bekend dat hij is ontslagen.

“Kwarteng was degene die lange tijd voet bij stuk probeerde te houden en zijn begroting niet wilde aanpassen. Zijn vertrek kan de opmaat zijn naar nog een grote aankondiging, namelijk het herroepen van de begroting om de markt tegemoet te komen. Volgens Britse media zou het dan gaan om een van de cruciale onderdelen, namelijk het ongedaan maken van een verhoging van de vennootschapsbelasting. Daar is zo’n 19 miljard pond mee gemoeid, maar de vraag is nog in welke mate ze ervan afzien.

“Hoe dan ook: als er een deel van de begroting teniet wordt gedaan is dat groot nieuws. Het is dan al de tweede keer in drie weken tijd dat Truss moet terugkomen op haar plannen. Vorige week zagen ze nog af van een verlaging van het hoogste belastingtarief na ophef. Dat roept de vraag op door wie de Britten nou worden geregeerd? Truss, kritische fractieleden of de financiële markten? De macht is toch wel redelijk weg uit Downing Street.”

Is het uitzonderlijk dat de Britse regering terugkomt op begrotingsplannen?

“Het is in elk geval nog nooit gebeurd dat een minister van Financiën een begroting presenteert en al binnen drie weken een deel moet weggooien. Kwarteng zou zijn geloofwaardigheid als minister bijna geheel zijn kwijtgeraakt, dat kan een belangrijke reden van zijn ontslag zijn.

“Voor Truss is zijn vertrek ook slecht nieuws. Zij en Kwarteng zijn twee handen op een buik; samen schreven ze deze begroting. Met zijn vertrek, verdwijnt een voor haar belangrijke steunpilaar.”

Aanpassing van de begroting betekent ook gezichtsverlies voor Truss. Kan zij na vandaag nog aanblijven?

“Binnen de Conservatieve fractie bestaat er groot ongenoegen over haar premierschap. The Times meldde al dat er plannen zijn om haar weg te krijgen en te vervangen door een tweemanschap van Rishi Sunak, de rivaal waar ze het in de leiderschapsverkiezingen tegen opnam, en Penny Mordaunt. Bij de bookmakers wordt zelfs al gegokt op de terugkeer van Boris Johnson.

“Het grote probleem voor de Conservatieven blijft dat ze eigenlijk niet weer zelf een premier kunnen aanwijzen. Het zou toch een soort farce zijn. Maar nieuwe verkiezingen zien ze ook niet zitten. Als de laatste opiniepeiling klopt, zou de partij in het Lagerhuis van 361 naar 4 zetels gaan. Dat is ongeëvenaard. Het verklaart de paniek onder de fractieleden: zij raken dan bijna allemaal werkloos.

“Eergisteren zagen we opvallende beelden van de premiers wekelijkse audiëntie bij koning Charles. Na een korte kniebuiging voor de koning zei ze dat ze blij was weer op bezoek te zijn. Uit het antwoord van Charles – ‘Back again? Oh dear, oh dear’ – kun je wel opmaken in wat voor penibele situatie ze zit. Het is ongehoord dat een koning dat over zijn premier zegt. Truss zou binnenkort zomaar eens de kortst zittende premier van de Britten ooit kunnen zijn.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234