Dinsdag 15/06/2021

'Moet koning over het weer praten?'

N-VA en Vlaams Belang zijn de enige partijen die een probleem hebben met de kerstspeech waarin koning Albert II waarschuwt voor populisme. De meerder-heidspartijen snappen de hele heisa niet. 'Als N-VA zich aangesproken voelt, is dat haar zaak.'

Premier Elio Di Rupo (PS) mag zich na het kerstreces aan een interpellatie van N-VA verwachten. "Wij willen weten wie verantwoordelijk is voor de kerstboodschap", zegt Kamerlid Ben Weyts. Uitspraken van de koning worden namelijk altijd gedekt door de regering, in casu de premier. Ook deze keer passeerde de tekst op het kabinet van de eerste minister, benadrukt het paleis. "Het schrijven gebeurt intern op het paleis, door de koning en zijn kabinetchef. Daarna wordt de pemier ingelicht en wordt de tekst mogelijk gewijzigd en daarna goedgekeurd. Dat is de normale gang van zaken."

"Wat wij willen weten is of ook de andere meerderheidspartijen, met name CD&V en Open Vld hierachter staan", zegt Weyts. "En of Di Rupo die uitspraken van de koning dan zo maar heeft laten passeren, of dat iemand aan de Keizerlaan (waar het hoofdkwartier van de PS zich bevindt, AVB/JVH) dan wel in de Zestien suggesties heeft gedaan." Voor Weyts is het in ieder geval duidelijk: "Ofwel wordt de koning misbruikt, ofwel laat hij zich misbruiken."

Niet de eerste keer

De vicepremiers waren hoe dan ook niet op de hoogte van de inhoud van de koninklijke boodschap. Steven Vanackere (CD&V) verwijst door naar de premier en ook Johan Vande Lanotte (sp.a) legt de verantwoordelijkheid daar.

Maar een probleem met de tekst heeft Vande Lanotte helemaal niet. "De Nederlandse koningin heeft ook verwezen naar het populisme. Je kan toch niet anders dan vaststellen dat er een populistische tendens opgang maakt in heel Europa? Waar had de koning het anders over moeten hebben? Het weer? De meisjes op de dijk van Oostende?"

Dat de koning ook naar de jaren dertig verwijst, beroert hier en daar wel de gemoederen. Zo betitelt onder meer CD&V-voorzitter Wouter Beke die zinssnede als 'niet wijs'. Maar over het algemeen wordt de boodschap als 'heel correct' omschreven. "Dat zou anders geweest zijn wanneer de koning expliciet verwezen had naar een bepaalde partij", meent MR-voorzitter Charles Michel. "De koning gaat absoluut zijn boekje niet te buiten. Het is overigens ook echt niet de eerste keer dat hij het in een toespraak heeft over populisme, dat is de afgelopen jaren al wel vaker gebeurd."

Kroon ontbloot

Dat N-VA zich toch aangevallen voelt, begrijpen de andere partijen niet. "Dat is dan haar zaak. Ik dacht alleen maar: waarom moet er weer een speech over Vlaams Belang gaan?", zegt Vande Lanotte. Collega-ministers bevestigen die indruk. "Blijkbaar is iedere aanleiding goed om een polemiek te creëren. Met de hand op het hart: ik heb de boodschap gehoord en geen moment gedacht dat N-VA geviseerd werd. Anderen als schuldige aanwijzen, daaraan bezondigt iedereen zich wel eens, toch? Als N-VA zich wel aangesproken voelt, moet het zijn dat het klopt."

Dat is niet zo, spreekt Ben Weyts tegen. "Het zijn de journalisten en tal van experts en analisten die schrijven dat de koning het over ons heeft. Wij voelen ons helemaal niet aangesproken. Die vergelijking met de jaren dertig is ook zo ridicuul."

Waarom trekt N-VA dan toch zo fel van leer tegen de speech en wil ze ook de premier ter verantwoording roepen? "Omdat de koning wel iemand in gedachten moet gehad hebben. Zo niet, dan krijgen we straks toespraken over roze olifanten."

Hendrik Vuye, professor staatsrecht van de Universiteit Namen en eveneens adviseur van N-VA hoort wel degelijk een boodschap aan het adres van die partij. "Eigenlijk heeft de koning de wet overtreden. Volgens de Belgische wetten moet de koning volkomen neutraal zijn, waaruit volgt dat zijn meningen niet naar buiten mogen worden gebracht. Daarmee zou de kroon worden ontbloot." In dit geval heeft de koning echter zelf de kroon ontbloot, meent hij. "Ook hij heeft immers niet het recht die meningen naar buiten te brengen. De koning moet de koning van alle landgenoten zijn", zegt Vuye. "Een monarchie met een koning die zich profileert als politicus, kan immers niet voortbestaan."

De kruitfabriek om 20u15 op VIER

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234