Maandag 01/03/2021

Vluchtelingencrisis

Moet Denemarken het voorbeeld zijn? "Met 800 euro kun je hier niet leven"

De Deense premier Lars Løkke Rasmussen, leider van het liberale Venstre. Beeld AP
De Deense premier Lars Løkke Rasmussen, leider van het liberale Venstre.Beeld AP

Is Denemarken het gidsland in de aanpak van asielzoekers? Open Vld-voorzitster Gwendolyn Rutten loofde de afgelopen dagen in ieder geval enkele nieuwe maatregelen van de Deense regering. Maar die zijn niets anders dan een ontrading, zegt journalist Jens Ejsing Andersen.

In De ochtend op Radio 1 herhaalde Gwendolyn Rutten dat migratie voor haar een verhaal is van rechten en plichten. En verwees opnieuw, zoals eerder in De Tijd, naar een aantal nieuwe maatregelen van de Deense regering. Naar de bonus die erkende vluchtelingen krijgen, bovenop de basissteun, als ze slagen in een taaltest. En over het kindergeld. "Je kunt niet zomaar kindergeld krijgen: je moet een aantal jaren in het land verblijven. Dat lijkt me een piste die zeker de moeite waard is om te onderzoeken", zegt Rutten.

Uitgerekend vandaag gaan die nieuwe maatregelen in, wetten die gestemd werden door de regering van premier Lars Løkke Rasmussen. Hij is de leider van het liberale Venstre, dat zonder coalitiepartner een minderheidsregering vormt en om deze wetten erdoor te krijgen, steun vond bij de Dansk Folkeparti (DF). Die rechtspopulistische partij was bij de verkiezingen van juni zelfs groter dan Venstre.

Terugschroeven leefloon

"Migratie was dan ook hét thema van de verkiezingen", zegt Jens Ejsing Andersen, journalist van de krant Berlingske die veel over de problematiek schreef. "Maar van een 'Deens model' heb ik zelf nog nooit gehoord. Er zijn alleen die nieuwe maatregelen." Die liggen, zegt Ejsing, helemaal in de politieke lijn van Venstre en zeker van DF. "Gek genoeg betekent 'Venstre' eigenlijk 'links', maar ze zijn gematigd rechts. DF is een ander verhaal. Die hebben zich altijd geprofileerd tegen migratie en meer bepaald tegen moslims. Tegen hoofddoeken, zelfs tegen het recht op het gebed. Dat is hun constante thema. En ze staan ook zeer sceptisch tegenover de Europese Unie."

Wat Rutten vertelt, klopt: erkende vluchtelingen kunnen een bonus krijgen als ze slagen in een taaltest. En je kunt maar kindergeld krijgen als je acht van de laatste tien jaar in Denemarken woonde. Maar Rutten vertelt niet alles. Ejsing: "Belangrijkste maatregel is het terugschroeven van het leefloon waar erkende vluchtelingen recht op krijgen. Tot vandaag was dat 11.000 Deense kroon voor een alleenstaande, vanaf nu is dat slechts 6.000 (800 euro). Dat is bijna een halvering. Voor een koppel wordt dat 17.000 DK (2.300 euro) in plaats van 29.000. En dat heeft een reden. De regering wil het aantal asielzoekers dat naar Denemarken komen fors naar beneden halen. In 2014 waren dat er zo'n 14.000, het dubbele van het jaar voordien."

Busabonnement

De vorige regering wilde daar al iets aan doen. Eenmaal erkend, heeft een asielzoeker in Denemarken drie jaar gegarandeerd recht op een woning die door gemeentes moet worden voorzien. Ook de familie kon vanuit het thuisland binnen de zes maanden naar Denemarken komen. Dat wilde men herzien. Maar wat de rechtse regering nu besliste, gaat veel verder. En is volgens Ejsing niets anders dan een ontrading.

"Met die 6.000 DK kun je amper een busabonnement betalen. Hoe moet je dan naar taallessen of naar je werk? Hoe integreer je dus? Die bonus voor die taaltest bedraagt ook maar 1.500 DK (200 euro, RVP). Bovendien wordt het met dat bedrag nog moeilijker om een huis te vinden. Voor de gemeenten levert dat enorme problemen op. Vandaag hebben ze vaak geen andere keuze dan erkende vluchtelingen in hotels onder te brengen. En verder is het leven in Denemarken een pak duurder dan bij jullie. Met 800 euro kun je hier niet doen wat bij jullie wel kan. In die zin kun je de situatie van Denemarken met geen enkel ander Europees land te vergelijken."

Wat het gevolg is van de nieuwe wetgeving is onvoorspelbaar: ze gaat pas vandaag in. Natuurlijk werden die 14.000 asielaanvragen in 2014 niet allemaal goedgekeurd, maar wie uit Syrië kwam, was verzekerd van een erkenning omdat hij of zij in een oorlogsgebied zat. In de krant Jyllands-Posten zei de voorzitter van de Deense Vluchtelingenraad overigens te twijfelen aan het nut van deze maatregelen. "In het verleden kwamen veel asielzoekers uit Bosnië toen daar de oorlog woedde", zegt Ejsing. "Mijn indruk is dat de integratie van die mensen behoorlijk geslaagd is. Met mensen uit Somalië lag dat moeilijker. Ik heb het gevoel dat het tot nu toe ook met mensen uit Syrië, Irak en Afghanistan best lukt in Denemarken."

Hoe zit het bij ons?

België ratificeerde het Vluchtelingenverdrag waardoor wie erkend is, dezelfde rechten heeft als de eigen inwoners. Dat houdt recht op een leefloon (als alleenstaande zo'n 800 euro per maand) in, op sociale zekerheid (kindergeld, mutualiteit) en recht op werk.

Wie nog in de procedure zit, krijgt geen officiële steun en mag niet werken. Voor die mensen is er enkel opvang, eten en drinken. Het recht op Brood, Bed en Bad.

Wie erkend is, moet wel binnen de twee maanden het opvangcentrum verlaten. Binnen die tijd is het dus zaak een woning te bedingen. Vaak gebeurt dat via de OCMW's. Een volgende stap is dan een traject van inburgering met een cursus maatschappelijke oriëntatie, Nederlands als tweede taal en loopbaanoriëntering.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234