Dinsdag 10/12/2019

Onderwijs

Moet de leerplicht verlaagd worden naar 16 jaar?

Jongeren kunnen via duaal leren nu al werk en onderwijs combineren. Beeld kristof pieters

Kan een verlaging van de leerplicht naar 16 jaar de schoolmoeheid een halt toeroepen? Waals minister van Werk Pierre-Yves Jeholet (MR) meent alvast van wel. Of de arbeidsmarkt zit te wachten op die laaggeschoolde profielen, is een andere vraag.

Het Waalse onderwijs zit in het slop, niemand die dat zal ontkrachten. In het Pisa-onderzoek uit 2016 scoorde de gemiddelde Waalse 15-jarige zelfs onder het OESO-gemiddelde. De oplossing die al twee jaar op tafel ligt: een Pacte d'excellence, waarvan de uitwerking in 2020 zou moeten worden afgerond. Onder meer een tronc commun, eenzelfde lessenpakket tot de leeftijd van 15, ligt op tafel.

"We praten over een excellentiepact, maar zwijgen over de vereisten inzake het scholingsniveau", is Waals minister van Werk Pierre-Yves Jeholet (MR) kritisch in een onderhoud met L'Écho. Hij vindt dat de huidige invulling van de leerplicht – sinds 1983 grondwettelijk vastgelegd op 6 tot 18 jaar – niet meer in lijn is met de noden van maatschappij en arbeidsmarkt. Enerzijds is er het hoge aantal vroegtijdige schoolverlaters, 10,3 procent in Wallonië tegenover 6,8 procent in Vlaanderen. Anderzijds speelt het economische verhaal van 'jobs, jobs, jobs'.

Jeholet wil die twee hand in hand laten gaan, door 16-jarigen die enkel nog hun broek slijten op de schoolbanken een legitieme uitweg bieden richting de arbeidsmarkt. "Leerlingen die je anders sowieso ziet wegvallen door die schoolmoeheid, kunnen door een terugschroeving van de leerplicht misschien toch met een officieel papiertje richting werkgever", zegt onderwijssocioloog Mieke Van Houtte (UGent). "De meeste Europese landen hanteren trouwens 16 jaar als limiet."

Fetisj voor diploma's

De situatie voor vroegtijdige schoolverlaters op de arbeidsmarkt is inderdaad penibel.  Van de 9,8 procent jongeren in de leeftijdsgroep 18 tot 24 jaar die niet over een hoger secundair diploma beschikken en niet in onderwijs of vorming zitten, was 60 procent in 2014 werkloos. De vraag is dan alleen of een 'officieel papiertje' iets aan die situatie kan veranderen.

Volgens onderwijsexpert Dirk Van Damme (OESO) valt de huidige schaarste aan arbeid niet te verwarren met een nood aan laaggeschoolde krachten. "Werkgevers staan heus niet te springen om de moeilijkste groep in het onderwijs zomaar op te vangen en alle skills bij te leren. De schaarste zit net bij de hooggeschoolden. Daar is de
war on talent aan de gang."

Pierre-Yves Jeholet (MR) wil de leerplicht naar beneden halen. Beeld BELGA

Nochtans liet Van Damme zich in '83 kritisch uit over het verlengen van de leerplicht naar 18 jaar, net vanuit die angst voor schoolmoeheid. "Vandaag zou ik anders reageren. Jongeren wegsturen is niet het antwoord, wel een goede methodiek ontwikkelen voor die kwetsbare groep. Met het beroepsonderwijs en duale trajecten hebben we daarin goede stappen gezet." Nu de handdoek in de ring gooien zou volgens hem "getuigen van onmacht en pessimisme".

Ook Lore Van Praag (UAntwerpen), die onderzoek doet naar drop-outs, ziet geen heil in een hervorming. "De fetisj voor diploma's zie ik niet snel verdwijnen. Snel een beetje geld verdienen klinkt wellicht aanlokkelijk op die leeftijd, maar op lange termijn zitten ze vast in een patroon van jobs die niet kwalitatief zijn." Ze wijst erop dat een land als Portugal recent de omgekeerde beweging heeft gemaakt naar 18 jaar.

Mission impossible

Leerplicht is bovendien federale materie, wat een terugschroeving vrijwel een mission impossible maakt. "Zeker in Vlaanderen, waar de indicatoren een pak beter zijn, zal je voor zo'n hervorming nooit een draagvlak vinden", denkt Van Damme. Bij de liberale partners van MR laten ze er alvast weinig twijfel over bestaan. "Schoolmoeheid begint niet plots op je 16de, voor sommigen start het al in de lagere school. We moeten net oplossingen formuleren om mensen aan boord te houden", zegt Ann Brusseel (Open Vld). 

Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) wijst er bovendien op dat jongeren vanaf 16 slechts deeltijds leerplichtig zijn. "Met duaal leren versterken we die leerweg. Door de snelle evoluties op de arbeidsmarkt, is dit nog steeds een garantie op een duurzame loopbaan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234