Dinsdag 15/10/2019

Moest België 'de fixer' screenen?

Wie is Motrif Siddiq Ali, de Sudanese ambassadeur die samen met de Belgische regering een identificatieteam voor Sudanese migranten in ons land opzette? De voormalige topman van de omstreden inlichtingendienst wordt 'de belangrijkste fixer' van het regime genoemd.

Het was staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) die maandag aankondigde dat hij met Sudan een akkoord had gesloten om in België een Sudanese identificatiemissie voor vluchtelingen aan het werk te zetten.

Het initiatief kwam tot stand na onderhandelingen met de Sudanese ambassadeur Motrif Siddiq. Voor het grote publiek is Siddiq een onbekende, maar in Sudan geldt hij als een van de absolute vertrouwelingen van Omar al-Bashir, de Sudanese president die door het Internationaal Strafhof gezocht wordt voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid.

Ook Siddiq is allerminst een onbesproken figuur. Zo was hij tot 1995 onderdirecteur van de Sudanese buitenlandse inlichtingendienst. In die periode kwam de dienst in opspraak omdat de hoogste rangen betrokken - of op zijn minst op de hoogte - waren van een moordaanslag op de toenmalige Egyptische president Hosni Moebarak in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba.

Daarna werd Siddiq onderminister van Buitenlandse Zaken. Beide topfuncties bekleedde hij in een periode dat het regime in Zuid-Sudan en later in Darfur bloedige oorlogen voerde die naar schatting 2 miljoen mensenlevens hebben gekost, voornamelijk burgers.

Volgens Midden-Oosten-expert Koert Debeuf lijdt het geen twijfel dat Siddiq een van de topfiguren is van het Al-Bashir-regime. "Het gaat hier om iemand die al jaren op het voorplan van het regime staat."

Ook Sudan-kenner Alex De Waal, van de Amerikaanse Tufts University, omschrijft Siddiq als een sleutelfiguur. "Hij is een ver familielid van president Bashir, maar belangrijker is dat hij sinds de jaren 1990 de fixer was van het regime: telkens als er belangrijke onderhandelingen gevoerd moesten worden, verscheen Siddiq op het voorplan. Hij staat bekend als een extreem harde onderhandelaar die de belangen van zijn regering op een koppige manier verdedigt."

De Waal merkt op dat Siddiq ook wel de man was die naar vredesonderhandelingen werd gestuurd. Zo was hij toponderhandelaar tijdens de gesprekken tussen Sudan en Zuid-Sudan die in 2005, na meer dan twintig jaar oorlog, tot een vredesakkoord leidden.

Achtergrondcontrole

Op de vraag of het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken een achtergrondcontrole deed alvorens Siddiq als ambassadeur te aanvaarden, werd enkel in algemene termen geantwoord. "Alle inkomende ambassadeurs moeten eerst hun zogenaamde agrement krijgen en op dat moment worden altijd controles uitgevoerd." Over welke controles in het geval van Siddiq precies werden uitgevoerd, kon Buitenlandse Zaken voorlopig geen duidelijkheid geven.

Siddiq is momenteel naast ambassadeur in België ook ambassadeur bij de Europese Unie. De afgelopen jaren gaf de Europese Unie 215 miljoen euro aan Sudan om de vluchtelingenstromen richting Libië tegen te houden. Het is Siddiqs job om Europese toplui te overtuigen om zoveel mogelijk geld aan Khartoem te storten zonder daarbij al te veel vragen te stellen. De Waal: "Als Siddiq opdaagt weet je dat er enorme belangen mee gemoeid zijn."

Hoewel de EU beweert dat deze geldstromen gecontroleerd worden, gaat het om een omstreden programma. Zo worden de grenscontroles aan de Sudanees-Libische grens uitgevoerd door de zogenaamde Rapid Support Force die voor een groot deel bestaat uit voormalige Janjaweed-milities. Het waren deze milities die tijdens de Darfur-oorlog verantwoordelijk waren voor de gruwelijkste slachtpartijen. "Dat wil zeggen dat de grootste misdadigers met Europees geld de grens bewaken", zegt Koert Debeuf. "Ze houden vooral Eritrese vluchtelingen tegen, die vaak gefolterd worden. Er zijn ook meerdere gevallen bekend waarbij de Sudanese grenswachters vluchtelingen kidnappen in ruil voor losgeld."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234