Woensdag 23/09/2020

Europa

Moeilijke Europese top start met Mark Rutte als stoorzender

Premier Sophie Wilmès en haar Luxemburgse collega Xavier Bettel aan de praat met Mark Rutte.Beeld Getty Images

De Europese top die gisteren startte loopt niet van een leien dakje. De eis van de Nederlandse premier Rutte voor een veto over de besteding van de Europese herstelmiljarden stuit op groot verzet bij zijn 26 Europese collega’s. Op de schouders van EU-president Charles Michel ligt de taak om het schip met 27 bemanningsleden door erg moeilijk water te loodsen. 

De EU-top over een financieel pakket van ruim 1.800 miljard euro om de coronarecessie te verzachten, gaat vandaag voort. Een akkoord was gisterenavond tijdens het diner van de regeringsleiders nog lang niet in zicht. Tot opluchting van diplomaten bleef de discussie tussen de leiders ‘beschaafd en geordend’. Ze zaten vrijwel zonder onderbreking sinds 10 uur ’s ochtends bij elkaar.

De leiders proberen dit weekend overeenstemming te bereiken over een nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027) van circa 1.100 miljard euro en een speciaal herstelfonds van 750 miljard voor burgers en bedrijven die door de coronapandemie zijn getroffen. 

“We hebben hard gewerkt om deze top voor te bereiden”, zei Michel voor aanvang. “Maar ik weet dat het zeer moeilijk wordt, want het gaat niet gewoon over geld. Het gaat over mensen, over de toekomst van Europa, over onze eenheid.” 

Bij aankomst in Brussel schatte de Nederlandse premier Mark Rutte de kans op een akkoord op “minder dan 50 procent”. Ook bondskanselier Merkel toonde zich sceptisch. “Ik voorzie zeer, zeer zware onderhandelingen. De verschillen tussen de lidstaten zijn groot.”

Europees president Charles Michel.Beeld Getty Images

Elleboogje

Nochtans was er toch een moment van lichtheid toen de Europese leiders, elkaar bij het begroeten een coronaproof elleboogje of een fist bump gaven. De enige die wel naar hartenlust handen schudde: de Hongaarse premier Viktor Orbán. 

De eerste discussieronde ging onder meer over de omvang van het herstelfonds en de voorwaarden waaronder de miljarden verstrekt worden. Nederland, Zweden, Denemarken en Oostenrijk – door de zuidelijke lidstaten de ‘vrekkige vier’ genoemd – vinden het Commissievoorstel van 750 miljard euro te ruim. Ze willen daar minstens 200 miljard euro vanaf doen. Daarnaast menen de vier landen dat het louter om leningen zou moeten gaan en niet grotendeels om subsidies, zoals de Commissie voorstelt. De zuidelijke landen willen juist meer geld, zonder leningen.

Rutte eist dat geld uit het herstelfonds gekoppeld wordt aan hervormingen (pensioen- en ontslagstelsel) in de ontvangende landen. Alleen op die manier versterkt het herstelgeld de economieën. Om zeker te zijn dat die hervormingen worden doorgevoerd, eist de Nederlandse premier Mark Rutte “heel hard vastgespijkerde garanties”. Hij wil dat elk land een veto kan inzetten als het vindt dat de miljarden niet goed besteed worden.

Zijn 26 collega’s vinden zo’n veto te ver gaan. Ze wezen Rutte erop dat dit juridisch niet kan, dat het onwerkbaar is en ook ongewenst omdat lidstaten zich heel direct met elkaars beleid gaan bemoeien. Ook voor ons land kan dat niet, omdat zoiets tot meer chaos en blokkering kan leiden. Zuiderse landen zouden bovendien ook geld kunnen tegenhouden dat naar Nederland kan gaan. 

Groepjes 

Nederland wil trouwens – net als enkele andere nettobetalers – ook een korting behouden op het geld dat het afdraagt aan de EU, maar daar zijn zuidelijke en oostelijke leiders dan weer tegen. Ook over de omvang van de meerjarenbegroting, steggelden de leiders. De ‘zuinige vier’ willen dat die begroting maximaal 1.050 miljard euro bedraagt, Michel opperde eerder 1.074 miljard.

Een ander groot strijdpunt is de voorwaarde dat een lidstaat de rechtsstaat respecteert als die wil gebruikmaken van het herstelfonds. De Hongaarse premier Orbán verzet zich hier tegen, Brussel beschuldigt zijn regering er al jaren van de rechterlijke macht naar haar hand te zetten. 

Of de leiders er vandaag uitkomen is geenszins zeker, daarvoor is unanimiteit op alle omstreden onderwerpen vereist. Michel zal een nieuw onderhandelingsvoorstel presenteren. Gisteren laste hij voor het diner een pauze in om de leiders in kleine groepjes te kunnen spreken. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234