Dinsdag 25/02/2020

Moeders waar je graag om roept

Angela Merkel, Christine Lagarde, Sheila C. Bair: Heer, geef ons vrouwen die de wereld verlossen

Van de andere kunne zijnde, ben ik voorzichtig met uitspraken over de rol en de roeping van vrouwen. Maar soms kom je niet onder een mening uit, en dan ben ik, uitgerekend aan de vooravond van Vrouwendag, tegen quota voor vrouwen in raden van bestuur. Ik ben haast even beslist tegen vernederende quota, als ik ervan overtuigd ben dat vrouwen een veel grotere rol moeten spelen in onze bedrijven en samenleving. Natuurlijk zijn er ook leden van het 'zwakke' geslacht waarbij ik de ogen ten hemel richt. Verlos ons, Heer! Maar er zijn vooral veel vrouwen die voor onze al te viriele samenleving een verlossing kunnen zijn. In Leuven hebben we dat al begrepen. De gemeenteraad telt er straks 25 vrouwen op 45.

Ik ga hier geen 'binder full of women' opentrekken en mij beperken tot enkele vrouwen uit de financiële sector. Goed, Christine Lagarde, topvrouw van het Internationaal Monetair Fonds, heeft het in onze contreien nu even verkorven met haar inconsequente uitspraak over de index, maar geef toe, zoals 'das Mädchen' Angela Merkel staat Lagarde voor hoop in bange dagen. Ik denk dat Lagarde het met haar bekendste kwinkslag ook meende: als de Lehmans (van de bank waarmee de ramp begon) geen Brothers waren geweest maar Sisters, zou de financiële wereld niet zo reddeloos uit de hand zijn gelopen...

Ja, banken waren en blijven een wereld van kemphanen. In de hele Fortis-saga was ik daarom geïntrigeerd door de Nederlandse professor Annemieke J.M. Roobeek, in België ten onrechte volstrekt onbekend. Ze doceert strategie aan de universiteit van Nyenrode en was 10 jaar lang bestuurder bij Amev en Fortis, tot ze in maart 2005 door Maurice Lippens brutaal de laan uit gestuurd werd. Ze was te kritisch. Haar afscheidsdiner verdient een plaats in een Deens familiedrama. Piet Depuydt vertelt het verhaal in zijn onvolprezen boek De kloof.

Maar haar rol was daarmee niet uitgespeeld. Met discrete waarschuwingen aan het adres van topbankier Nout Wellink en de ministers Jan-Peter Balkenende en Wouter Bos probeerde Roobeek nadien de catastrofale opmars van graaf Lippens in Nederland alsnog te stuiten. Dat lukte haar jammer genoeg niet. Ze had er ook België een immense dienst mee kunnen bewijzen. Hoe zou ze vandaag op de jongste 10 jaar terugkijken? Geen Belg die het haar al heeft gevraagd.

In de VS verkies ik Michèle Obama boven haar echtgenoot, maar ik ben er vooral geboeid door Elisabeth A. Warren en nog meer door Sheila C. Bair.

Elisabeth Ann Warren is hoogleraar in Harvard en werd zopas voor de Democraten tot senatrice verkozen voor de staat Massachusetts. Ze bouwde een ijzeren reputatie op als verdedigster van de Amerikaanse financiële consument. Ze kreeg veel venijnige bedreigingen over zich heen, maar Obama ondertekende in juli 2010 wel haar Consumer Protection Act. Daardoor genieten Amerikaanse consumenten van financiële producten nu een beetje bescherming. Amerikaanse soldaten moeten geen vechtmachines meer blijven om de leningen van hun gezinnen te kunnen afbetalen. De Amerikaanse banksector blijft intussen agressief betreuren dat Elisabeth Warren aan de ergste vormen van financiële slavernij een einde maakte. Veel republikeinen willen van elke consumentenbescherming af. De Amerikaanse kiezer dacht daar kennelijk anders over.

Sheila lost op

Misschien nog straffer is Sheila C. Bair. George Bush benoemde haar in 2006 tot voorzitster van de Federal Deposit Insurance Corporation, de laatste halte voor de klanten van de 453 banken die sinds 2008 in de VS overkop gingen. Hun deposito's worden door de FDIC tot 250.000 dollar gewaarborgd. In haar pas verschenen boek Bull by the Horns onthult ze hoe financiënminister Hank Paulson en Fed-voorzitter Ben Bernanke in oktober 2008 probeerden om van haar kwansuis een waarborg af te dwingen voor een bedrag van liefst 13.000 miljard dollar bankactiva. Bair moest 'in een valstrik' snel een handtekening plaatsen onder zowat de grootste blanco cheque uit de geschiedenis. Ze vertikte het.

Na haar vertrek bij de FDIC bleef ze zeer kritisch voor de manier waarop de crisis werd aangepakt. Ze is ook pessimistisch voor de toekomst. Tenzij er rekening wordt gehouden met haar dertien ingrijpende aanbevelingen. "De sleutel voor meer stabiliteit, groei en welvaart is een goed-gereguleerd Wall Street", weet Bair. Grote banken moeten worden opgedeeld, de staat mag nooit nog banken redden, schuldhefbomen moeten worden ingeperkt, CDS's (credit default swaps) moeten gereguleerde verzekeringsproducten worden en de deur tussen de privésector en de regulatoren moet op slot. Benieuwd of Obama deze republikeinse kariatide verantwoordelijkheid geeft.

Op de blaren zitten

Maar Bair heeft nog meer pijlen op haar boog. In het jongste nummer van Fortune doet ze een voorstel dat voor mijn part al evenzeer school mag maken. Ze maakt zich namelijk ook zorgen over het Amerikaanse politieke systeem. Slechts 10 procent van de Amerikanen heeft nog vertrouwen in het Congres en dat is niet verwonderlijk, stelt ze. Het draait allemaal om veel geld en wederzijds sneren. Haar remedie? Laat het inkomen van de politici afhangen van de kwaliteit van hun werk. Het salaris van de leden van het Congres, van de regering en de president kan voor de helft worden uitbetaald in staatsobligaties op 10 jaar, die tot het einde van hun looptijd moeten worden bijgehouden. Als de staat goed wordt bestuurd, als de inflatie in toom wordt gehouden, is er geen probleem. Anders vergaat het de politici zoals bedrijfsleiders die mislukken. Ze moeten op de blaren zitten.

En als we dan toch out of the box bezig zijn, kunnen we nog een stap verder gaan, oppert Bair. We kunnen die tweede resultaatsgebonden helft van het salaris van onze politieke toplui ook koppelen aan welomschreven doelstellingen. Een criterium kan een werkgelegenheidsgraad zijn van bijvoorbeeld 72 procent. We willen dan dat zeven op de tien van de potentieel actieve burgers (tussen 15 en 64) ook echt aan de slag zijn. Ook economische groei hangt samen met goed beleid. We kunnen daar een criterium van 2 procent reële groei vooropstellen. En we bouwen een claw back in. Als de groei na hun optreden terugvalt omdat er bijvoorbeeld financiële doping werd gebruikt, dan moet een deel van het salaris worden teruggestort. En ten slotte laten we ook een deel van het inkomen afhangen van het vertrouwen en de tevredenheid van de burgers.

Om dit soort moeders roep ik graag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234