Zaterdag 07/12/2019

Terrorismeproces

Moeder van Zacharia Iddoub: "Syriëstrijders riskeren zwaarder gestraft te worden dan Belkacem"

Dimitri Bontinck, de vader van Syriëstrijder Jejoen Bontinck, praat met de pers voor het Antwerpse Justitiepaleis, waar het proces plaatsvindt. Beeld REUTERS

Deze week kwamen op het terrorismeproces in Antwerpen de verdediging en de burgerlijke partijen aan het woord. Een van hen is de moeder van Zacharia Iddoub, die samen met zijn jongere broer Ismaël naar Syrië trok. "Het ziet er naar uit dat de Syriëstrijders zwaarder gestraft zullen worden dan Belkacem", zegt ze in een interview met Knack.

De 24 jarige Zacharia Iddoub, een ingenieursstudent uit Vilvoorde, vertrok begin januari 2013 naar Syrië. Op amper zes weken tijd was hij volledig geradicaliseerd. Eind 2012 ging Zacharia aan de slag als vrijwilliger bij Resto du Tawhid, een organisatie die gratis maaltijden uitdeelde aan daklozen aan het Brusselse Noordstation. Plots ging hij wel erg vaak naar de moskee, liet hij zijn baard groeien en droeg hij enkel nog een djellaba.

Zijn Belgisch-Marokkaanse moeder Yasmine had al snel in de gaten dat er iets niet klopte, en zocht hulp bij een therapeut. Die opperde dat Zacharia worstelde met het nieuwe huwelijk van zijn vader, en dat het maar een tijdelijke fase was. Begin januari vorig jaar vertrok Zacharia naar Syrië. Enkele maanden later raakte bekend dat Resto du Tawhid een dekmantel zou zijn voor het rekruteren van Syriëstrijders.

Bombardementen
Drie maanden later vertrok ook de 16-jarige Ismaël naar Syrië. Van IS was er op dat moment nog geen sprake, maar in Aleppo zwaaide het radicale Al-Nusra de plak. "Ik heb altijd contact met Zacharia en Ismaël gehouden, soms sporadisch, soms wekelijks. Nu de Amerikanen zo zwaar bombarderen in Syrië hebben ze me gelukkig tijdig laten weten dat alles goed is", vertelt Yasmine. "Ze stelden me gerust, blijkbaar bevinden ze zich niet op de plekken waar de bombardementen zijn. Waar ze dan wel precies zitten, zeggen ze niet. De ene keer hebben ze het over Raqqa, dan weer over Deir Ezzor."

Op het terrorismeproces in Antwerpen werd vijf jaar cel geëist tegen Zacharia. "Ik volg het proces samen met de andere ouders in de zaal. Ook ik viel van mijn stoel toen ik hoorde dat er vijf jaar tegen Zacharia werd geëist. Toen we destijds naar de politie gingen, gaf die ons - de vader en ik - de indruk dat ze Zacharia als een slachtoffer beschouwden, niet als dader. Alle informatie die we konden geven, zou helpen om degenen te vatten die Zacharia naar Syrië hadden gestuurd, zeiden ze. En nu gebruiken ze het juist tegen ons", zegt Yasmine.

"Ik heb me burgerlijke partij gesteld. Omdat ik wil dat degenen gevonden worden die mijn zoon zover hebben gekregen. Met Belkacem heeft het in elk geval niets te maken, dat weet ik zeker. Zacharia is beïnvloed geweest door Jean-Louis Denis, die betrokken was bij Resto du Tawhid. Maar wie precies achter Resto du Tawhid zitten, is mij niet bekend."

Goede zaak
Yasmine is vooral boos over de manier waarop haar zoon naar Syrië is gelokt. "De laatste paar maanden voor Zacharia's vertrek ging hij elke zaterdag kleding en voedsel aan armen en daklozen uitdelen. Stap voor stap is hij erin gelokt. Hebben ze hem overgehaald in de trant van: 'Ginder hebben ze ook hulp nodig. Zou je daar niet naartoe willen?' Ze palmden jonge gasten in die zich inzetten voor anderen, dát vind ik nog het ergste."

Ze is er van overtuigd dat Zacharia in de eerste plaats naar Syrië trok om te gaan helpen. "De jongeren die nu naar Syrië vertrekken, weten waar ze in terechtkomen. Begin 2013 lag dat toch anders. Ja, er zijn jongens vertrokken die per se wilden vechten. Maar ik ben ervan overtuigd dat er ook bij waren die dachten dat ze écht aan een goeie zaak meewerkten."

Zacharia zou tegen zijn vader hebben gezegd dat hij een kalasjnikov en andere wapens had en ook een militaire training had gevolgd in Syrië, maar volgens Yasmine zijn daar geen harde bewijzen voor. "Die opmerking tegen zijn vader kan evengoed geuit zijn omdat hij stoer wilde doen. Net als dat van die militaire training. Ik vraag me sowieso af wat er overeind blijft van alle bewijslast in dit proces. Daarom zat Belkacem zo te lachen. Hij is ervan overtuigd dat hij van geen enkele onwettige praktijk beschuldigd kan worden. Ik hoop dat ik het mis heb maar het ziet ernaar uit dat degenen die in Syrië terecht zijn gekomen, zwaarder gestraft zullen worden dan Belkacem."

Een schets van de beklaagdenbank tijdens het terrorismeproces. Beeld BELGA
Fouad Belkacem, voormalig leider van Sharia4Belgium. Beeld ANP

Averechts effect
Ze vreest bovendien dat het terrorismeproces een averechts effect zal hebben op potentiële Syriëstrijders. "Het is een theorie die we de laatste dagen overal zien opduiken; door de zware straffen willen de Syriëstrijders niet meer terug naar België en radicaliseren ze ginder nog meer."

Opvang en persoonlijke begeleiding via artsen, psychologen en sociaal werkers zou zinvoller zijn, denkt Yasmine. "Wat is het alternatief? In de gevangenis radicaliseren ze nog meer, dat is geen oplossing. Belkacem zelf is daar een levend voorbeeld van. Voor zover ik weet, zat hij in de gevangenis wegens drugsfeiten. Daar is hij begonnen met anderen te bekeren, de hele dag door."

Er moet vooral worden gekeken naar wat die jongeren zo ver heeft gedreven, vindt ze. "Mijn zoons waren normale jongens. Waarom is dit dan gebeurd? Het is een probleem van de hele maatschappij, in al haar facetten. Het kan toch niet dat een jongen van zestien zonder toestemming van zijn ouders het land kan verlaten?"

Politie
Yasmine benadrukt dat ze alles heeft gedaan wat ze kon om haar zoons terug te halen. "Toen Zacharia naar Syrië vertrok, belde hij 's avonds. Hij zat in Adana, in Turkije. We hebben het nummer waarmee hij belde meteen aan de politie doorgegeven. Die had de Turkse autoriteiten toch kunnen verwittigen waar Zacharia zat? Maar nee, de politie kon niets doen, zeiden ze. Zacharia was volwassen, hij zat in Turkije, daar was niets strafbaars aan. Hetzelfde hadden ze een paar dagen voordien ook gezegd. Toen ik een vliegticket naar Adana op het nachtkastje van Zacharia vond, zijn mijn ex-man en ik meteen naar de politie gestapt."

Yasmine en haar man reisden zelf naar Turkije in een poging Zacharia op te sporen en tot rede te brengen, maar ze konden hem niet meer vinden. Wat haar zoons in Syrië op hun kerfstok hebben, weet Yasmine niet. "Ik kan maar afgaan op wat ze zeggen. Ze hebben altijd beweerd dat ze anderen hielpen. Een tijdlang heb ik dat geloofd. Nu weet ik het niet meer."

Gescheiden ouders
Dat onderzoekers stellen dat een problematische gezinssituatie mee aan de basis ligt voor het vertrek van veel Syriëstrijders vindt Yasmine onzin. "Als iedereen van gescheiden ouders naar Syrië zou gaan, dan zat het halve land daar", besluit ze. "Mijn kinderen kwamen niet uit een problematische opvoedingssituatie. Zacharia studeerde aan de hogeschool voor ingenieur, dat ging prima. Hij was sociaal en empatisch. Had altijd veel vrienden om zich heen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234