Zondag 12/07/2020

Staking Frankrijk

‘Moeder aller stakingen’ teistert Frankrijk: honderdduizenden mensen op straat

Beeld REUTERS

Het is dé lakmoesproef voor president Macron: in héél Frankrijk wordt vandaag gestaakt, gedemonstreerd en actie gevoerd tegen zijn beleid. Bij het openbaar vervoer startte een staking voor onbepaalde tijd. Volgens Binnenlandse Zaken kwamen 806.000 manifestanten de straat op. De vakbond CGT telde er bijna dubbel zoveel: ‘Meer dan 1,5 miljoen betogers.’

Frankrijk ligt “plat” vandaag. In het hele land werd massaal betoogd. Alles samen waren er in het hele land bijna 250 manifestaties gepland, waaraan volgens Binnenlandse Zaken 806.000 mensen deelnamen. De vakbond CGT telde er bijna dubbel zoveel: “meer dan 1,5 miljoen betogers”, gaf die donderdagavond aan.

Het verschil tussen beide tellingen was nog veel groter in Parijs: 65.000 volgens Binnenlandse Zaken, 250.000 volgens de vakbond. In Parijs begon de grote demonstratie om 14.00 uur op het treinstation Parijs-Oost. Vanaf daar trokken de demonstranten naar het Place de la Nation, meldt het Franse medium BFMTV.

Bij de manifestatie in Parijs braken rellen uit. Tientallen gemaskerde individuen, volgens de Franse zender BFMtv radicale jongeren, sloegen in de buurt van de Place de la Republique ruiten in en gooiden een aanhangwagen omver. De politie zette traangas in en begon mensen op te pakken. Eerder kwamen ook berichten over traangas uit Nantes en Lille. BFMtv maakte ook al melding van rellen in Rennes en in Bordeaux.

In het zwart geklede actievoerders veroorzaken rellen in Parijs. De politie zette traangas in.Beeld AFP

Grote impact

De staking heeft inmiddels het weg- en treinverkeer door het hele land grotendeels platgelegd. Vooral in Parijs staan de auto’s stil door de chaos die op de wegen is ontstaan. Na “sabotage” van een installatie voor de stroomvoorziening voor de hogesnelheidstrein TGV in Chabrillan in de Drôme worden de weinige TGV-treinstellen die rijden tussen Parijs en Marseille omgeleid, maakte prefect Hugues Moutouh bekend. Ook honderden vluchten zijn vandaag geschrapt. De acties bij het Parijse openbaar vervoer zullen tot en met maandag worden voortgezet. Dat is door een grote meerderheid van het personeel beslist. 

Demonstraties in Marseille.Beeld EPA

Ook dé toeristische attractie van Parijs, de Eiffeltoren, blijft dicht. De exploitant deelde mee dat hij niet voldoende personeel heeft om open te gaan. Grote Parijse musea als het Louvre waarschuwden op voorhand voor mogelijke beperkingen van het aantal bezoekers. Het Musée d’Orsay, het museum dat vermaard is om zijn impressionistische kunst, bevestigde via Twitter dat het gesloten blijft. 

Volgens vakbond CGT Chémie liggen zeven van de acht raffinaderijen in Frankrijk plat. “Nooit gezien”, luidt het. Volgens de vakbond heeft geen enkel product die zeven raffinaderijen verlaten, waaronder vijf van Total. Twaalf van de 200 brandstofopslagplaatsen in Frankrijk waren op de middag geblokkeerd, zegt Total. Staking is er ook bij twee operatoren van pijpleidingen en in de petroleumhavens Fos en Le Havre.

Volgens het ministerie van Onderwijs staakt 51,15 procent van het personeel in het basisonderwijs en 42,32 procent in het middelbaar onderwijs. De vakbonden gewagen respectievelijk van 70 en 75 procent.

Beeld EPA

Aanvankelijk wilden de vakbonden de straat opgaan tegen de pensioenhervormingen die de regering voorbereidt. Maar de onvrede zit diep bij de Fransen en steeds meer organisaties en werknemers sloten zich aan om hun algehele ongenoegen te uiten. Daardoor is een – zelfs na de Gele Hesjes – ongekend groot en breed actiefront ontstaan.

Overlast

De meeste overlast komt van de staking voor onbepaalde duur bij het openbaar vervoer in Parijs. Maar ook anderen leggen het werk neer, van grondpersoneel van Air France tot vuilnismannen in Marseille. Advocaten gaan de straat op en vrachtwagenchauffeurs demonstreren. Gele Hesjes en Black Bloc-antikapitalisten lopen mee. Onderwijzers staken, studenten gaan betogen, bij olieraffinaderijen wordt het werk neergelegd, Renault- en Peugeot-personeel gaat de fabriek niet in en zelfs op politiebureaus worden er stiptheidsacties gehouden.

Ook de klimaatactivisten van Extinction Rebellion lieten van zich horen. In heel Frankrijk hebben ze naar eigen zeggen duizenden elektrische steps lamgelegd. In Parijs en Lyon alleen al werden zowat 3.600 steps gesaboteerd door de QR-code onleesbaar te maken.

“Er zullen de komende dagen en zelfs weken problemen ontstaan”, beaamde minister Gérald Darmanin van Overheidsfinanciën zuinigjes. “We hopen vooral dat de protesten rustig zullen verlopen, zonder geweld.”

President Macron.Beeld Getty Images

Regering houdt vol

De Franse president Emmanuel Macron is ondanks de algemene staking in zijn land “kalm en vastbesloten” om door te gaan met zijn hervorming van de pensioenen waarvan premier Edouard Philippe volgende week de “algemene architectuur” zal bekendmaken. Dat maakte het Elysée donderdag bekend. “Het staatshoofd is kalm en vastberaden deze hervorming door te voeren, luisterend en consulterend”, luidt het. “Hij verwacht ook eerbied voor de openbare orde en het ongenoegen dat de Fransen ondergaan.”

Volgens het communiqué zal Hoog Commissaris Jean-Paul Delevoye begin volgende week de consultaties met de sociale partners afronden en daarvan een synthese maken. Premier Philippe maakt dan midden volgende week de “algemene architectuur” van de hervorming publiek.

Het huidig stelsel dreigt onbetaalbaar te worden. De officiële pensioenleeftijd in Frankrijk is 62 jaar. En sommigen mogen al veel eerder stoppen. Militairen soms al op hun 47ste, treinpersoneel met 52 jaar en zeevarenden als ze 55 zijn.

De Oeso, de zogeheten ‘club van rijke landen’, becijferde dat Fransen gemiddeld stoppen met werken als ze 60,8 jaar oud zijn: vier jaar eerder dan in vergelijkbare landen. En een Franse gepensioneerde ontvangt gemiddeld 74 procent van zijn of haar laatste inkomen. In andere westerse landen is dat maar 59 procent.

Dat kost geld. Jaarlijks stopt de overheid 8 miljard euro in de pensioenpotten. Daarvan gaat bijna de helft, 3,3 miljard, alleen al naar de spoorwegen – naar die machinisten die op hun 52ste stoppen. “Het is moeilijk te begrijpen waarom alle belastingbetalers daarvoor moeten opdraaien”, aldus minister Darmanin.

Maar de Fransen hechten aan hun pensioenen, aan de voorrechten die erbij horen en aan alle sociale voorzieningen die na de Tweede Wereldoorlog werden opgebouwd. Veel Franse regeringen probeerden te hervormen, maar krabbelden terug na massale betogingen.

“Frankrijk is een toneelstuk in herhaling, waarbij elke belangrijke hervorming ook elke keer weer wordt verwelkomd met grootschalige protesten ertegen”, vatte politiek commentator Hervé Gattegno het ritueel samen.

Demonstraties in Montpellier.Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234