Dinsdag 20/04/2021

Modespektakel in de woestijn in het teken van vrijdag de dertiende

Tot voor kort was de toestand in de Ténéré-woestijn in Niger zeer onstabiel en toeristen werden er op een veilige afstand vandaan gehouden. Alphadi, de 41-jarige Nigerese mode-ontwerper, wilde dat omkeren en van de zandduinen het decor maken voor zijn lang gekoesterde droom: een defilé om de Afrikaanse mode te promoten, bijgewoond door de internationale pers en hoogstaande gasten.

Tekst en foto's Myriam Thys

Gezang, applaus, speeches, le président de la République geeft een feestje in het dure Gaweye-hotel in Niamey, de hoofdstad van Niger. Slechts na langdurige onderhandelingen maakt men er ook een plaatsje vrij voor mij, op een ingedeukte canapé in een kamer vlak boven het podium. Tot drie uur 's nachts doe ik geen oog dicht maar ik krijg wel een gratis voorproefje van het modegebeuren dat me in de woestijn te wachten staat. Prachtige Afrikaanse modellen lopen me met hun perfect gebeeldhouwde lichamen 's morgens bij het chaotische ontbijt voorbij. Plots vind ik het niet zo erg meer dat mijn ontbijt uit hun kruimels bestaat en ik enkel aan een kop thee geraak - ik besluit op dieet te gaan...

Agadez is de uitvalbasis voor het mondaine volkje dat optrekt naar Tuigidit, een vlek in het midden van de Ténéré-woestijn in het Aïr-massief, waar tot voor kort de kogels je nog om de oren vlogen, maar waar Alphadi zijn kreet voor vrede wil lanceren door dit groots opgezette spektakel net dáár te brengen. Alphadi is een van de weinige Afrikaanse mode-ontwerpers die het tot in de Franse hoofdstad heeft gemaakt. Daar moet nu verandering in komen en veel mensen en bedrijven hebben daar een flink bedrag voor over. De lijst van sponsors is lang en Alphadi's droom en die van zijn continentgenoten wordt eindelijk werkelijkheid.

Het ontvangstcomité in Agadez is uitbundig, Toeareg-dansers gaan helemaal uit de bol, Alphadi kust iedereen die uit het presidentiële vliegtuig stapt. Als enige vertegenwoordiger van de Belgische pers onderga ook ik deze voorkeursbehandeling. Snel wordt duidelijk dat het begrip 'chaos' hier ter plaatse is uitgevonden. Te veel mensen voor te weinig vervoer. Veertig graden en een veel te korte nacht. Maar het overschot aan goede wil verguldt de pil. Agadez is best een interessante plek, de moskee is de oudste van het land en het Agadez-kruis is legendarisch. Nooit eerder kwamen zoveel modebewuste mensen samen in de stoffige straten van dit vergeten stadje aan de rand van de woestijn. Wij vormen een even groot spektakel voor de inwoners als zij voor ons. De hotels hebben voor het eerst sinds zeven jaar gasten en ze zijn zelfs allemaal volzet.

De fantasia, een spektakel met Toeareg-krijgers op kamelen en met beeldschone vrouwen gehuld in uitzonderlijk mooie traditionele klederdracht, die op ezelkarretjes zitten, is gepland voor 15 uur, maar pas als de zon het bijna voor bekeken houdt en alle officiële gasten eindelijk hun plaats hebben ingenomen, begint het ook. Kamelen worden wild heen en weer gejaagd, de aanwezige menigte eet stof. Een iets te enthousiaste kameelrijder gaat overkop, en dát en de tientallen ezelskoetsjes die op een drafje voorbijrijden, zorgen voor een okerkleurig gordijn dat de zon mysterieus haar glans ontneemt. Het lijkt op een vergeelde scène uit een oude zwart-witfilm.

Als het helemaal donker is vertrekt een karavaan van jeeps naar Tuigidit, recht de woestijn in.

Alsof gemiste nachtrust, dito ontbijt en een regelrecht gevecht om op de vlucht naar Agadez te geraken nog niet voldoende waren, krijgt onze jeep een klapband.

Het is pikdonker als we in het woestijnkamp aankomen. Honderden Toeareg-hutten zijn gehuurd van de plaatselijke bevolking en door zevenhonderd vrouwen weer opgebouwd in de oorspronkelijke staat. Een paar vips, waaronder een groepje Italianen, maken rechtsomkeer als ze zien dat ze op de grond moeten slapen tussen ontelbare, krioelende insecten. Aan elektriciteit ontbreekt het niet, het hele kamp is verlicht en het aantal spots op de scene kan tellen, bewonderenswaardig op minstens één uur van de bewoonde wereld! Toeareg-vrouwen dansen en zingen bij een groot vuur, iets verder zet een versterkt orkestje de aanwezige Afrikaanse en Europese crowd aan het dansen tot een flink stuk in de nacht.

De volgende ochtend breekt een zandstorm los. We hullen ons in een tulband om mond, oren en ogen te beschermen tegen het overal indringende zand en daardoor onderscheidt niets, op wat buitenissig schoeisel na, nog het mondaine gezelschap van de plaatselijke bevolking. Meer dan vijftienhonderd mensen lopen een beetje verloren in het immense kamp waar informatie al even moeilijk te verkrijgen is als een doodgewone fles water. Een honderdtal perslui wacht op de aangekondigde persconferentie.

Niemand weet wanneer of waar.

Alphadi excuseert zich voor de kinderziektes waaraan de organisatie lijdt, zijn stem is gebroken, maar hij straalt. Hevig gesticulerend belooft hij beterschap en vertelt over zijn droom. Hij stelt een paar van de belangrijkste Afrikaanse ontwerpers voor en zegt dat dit gebeuren niet alleen een promotie voor de Afrikaanse cultuur betekent maar ook een kreet voor vrede en verdraagzaamheid. Van de buitenlandse ontwerpers verbaast Kenzo iedereen met zijn aanwezigheid. Hij is in gezelschap van zijn lievelingsmodel Tisya, een prachtige zwarte jongeman met spierwit haar en dito baardje. De leden van de Unesco, de minister van toerisme en vele notabelen moedigen Alphadi's ontroerend enthousiasme aan met bevestigende knikjes en applaus.

Vrijdag de dertiende blijft zich aanmelden. Géén lunch, de zandstorm heeft de plaatselijke koks ontmoedigd en vanuit Agadez komt pas redding in de late namiddag. Net op tijd, want een uur later wordt ons stukje woestijn hermetisch afgesloten door het leger dat massaal aanwezig is, o.a. met gecamoufleerde jeeps met schietklare machinegeweren. Niemand komt er nog in. In de okerkleurige duinen geven enkele topmodellen een voorproefje van wat ons te wachten staat. Fotografen en televisieploegen snellen toe. Ik ren heen en weer en besef dat de woestijn me een onuitputtelijke energie geeft.

Het aperitief wordt op deze feestelijke avond geserveerd in glazen gemaakt van ijs en dát bij een temperatuur van 35° Celsius! Het is een stunt van een van de sponsors. Snel zijn is de boodschap, maar dat wordt iets te letterlijk genomen. De intussen aangroeiende Afrikaanse massa stort zich letterlijk op de wel zeer vergankelijke vodkaglazen. Uit de rest van de twaalf ton ijs worden twee indrukwekkende ijssculpturen in de woestijn neergepoot. Het zijn poorten, een ervan symboliseert de opening naar het Westen, naar die wereld waar de Afrikaanse ontwerpers het willen maken. De andere poort staat wijd open voor het toerisme dat dit land hard nodig heeft.

Voor het galadiner heeft een Afrikaanse kok twee volledige kamelen opgevuld met een kalf, daarin een schaap, in het schaap een aantal kippen en binnenin de kippen gebakken eieren. Hij is er zesendertig uur aan bezig geweest, in de woestijn (!), waardoor het geheel er niet meer zo fris uitziet. De drie schalen vlees en couscous die intussen op tafel worden gezet zijn in drie tellen op. Het stukje vlees dat ik bemachtig, op gevaar van eigen leven, wordt door een hongerige kerel onmiddellijk van mijn bord gegraaid. Meer dan duizend gasten beseffen dat er in het leven belangrijker dingen zijn dan eten, zeker in dit deel van Afrika, en druipen met een lege maag af naar het podium.

Het is nu wachten op de komst van de president van Niger, Baré, en zijn echtgenote. Hij wordt vergezeld door de president van Gambia en door de first ladies van Mali, Nigeria en Burkina Faso. De show kan beginnen. "Bienvenue à ce défi...lé," begint de presentatrice, onder luid applaus. Pas een aantal uren later beseft iedereen dat het gebeuren geslaagd is, ondanks alle rampen op de zijlijn. "Vrijdag de dertiende heeft zijn naam alle eer aangedaan en toch is het Alphadi gelukt," zegt iemand naast me.

"Iedereen beweerde van bij het begin dat ik gek was", begint Alphadi, "maar ik heb het geluk gehad dat mijn president minstens even krankzinnig is als ik en in mijn idee geloofde." Een gewaagde uitspraak: uit het publiek stijgt gemompel op. President Baré grijnst. Het valt in goede aarde.

De show begint met een aantal Peul, de Woodabe, semi-nomaden die plaats nemen in het decor. Ze zijn bekend om hun gele natuurlijke maquillage en hun prachtige juwelen. De plaatselijke Toearegs verspreiden zich met hun kamelen tussen het publiek. La couleur locale is ingevuld.

Er zitten onder de Afrikaanse ontwerpers een paar echte uitschieters. Alphadi is er natuurlijk een van. Hij is niet meer aan zijn proefstuk toe, hij heeft zelfs Hillary Clinton en Michael Jackson onder zijn klanten. De in Frankrijk erg bekende en gegeerde Xulu Bët oogst eveneens rijkelijk applaus, maar ook de Namibische Melanie Hartfeldt komt met sterke creaties. Enkele jurken van Pepita uit Benin blinken uit door hun simpelheid. De Kameroense Juliette Ombang blijft erg Afrikaans, maar weet met prachtige kleurencombinaties en drapages toch het Europese publiek te bekoren. Ook de uitdagende juwelen van Mikaël Kra van Ivoorkust krijgen veel bijval.

De Afrikanen zelf zijn het strengst voor hun continentgenoten. Wanneer Dou Couture uit Mali uitpakt met borstelachtige strooien rokken en hoeden hoor ik naast mij een man lachend opmerken dat als zijn vrouw zoiets draagt hij met haar de vloer zou aanvegen.

Af en toe stijgen uit de menigte kreten van verbijstering op, want ze wordt hoewel Niger een moslimland is niet gespaard van blote borsten en billen. Melanie Hartfeldt uit Namibië veroorzaakt grote ontsteltenis door een model naakt onder een kanten, doorschijnend jurkje de scène op te sturen. De president van Gambia slaat zijn blik neer. Even lijkt het erop dat er een schandaal in de lucht hangt en dat hij zal opstappen, maar hij blijft. President Baré toont geen enkele emotie, zijn vrouw schuift af en toe ongemakkelijk heen en weer op haar stoel.

De gevestigde waarden uit het Westen, zoals Issey Myake, Lacroix, Mugler, Saint Laurent, Paco Rabanne en Kenzo springen ook bepaald zuinig om met stoffen en de suggestieve bewegingen van de danseresjes die de Afrikaanse zangers begeleiden zorgen ervoor dat de president van Gambia nu bijna voortdurend zijn handen voor de ogen houdt, tot groot jolijt van de menigte die van hoog in de duinen toekijkt.

De show is gespaard gebleven van de kinderziektes waaraan de organisatie leed. Gebrek aan water en voedsel, zandstormen, ongeorganiseerd vervoer en verblijf kunnen niets meer afdoen aan het succes van het eigenlijke gebeuren. Wat velen lange tijd voor een luchtspiegeling hielden is werkelijkheid geworden. Alphadi straalt! "Afspraak over twee jaar," roept hij nog.

Met dank aan Air Agencies Belgium voor Air Afrique: info: 02/ 712 64 25.

Uit verschillende Afrikaanse landen is hoog bezoek gekomen om het ongewone spektakel bij te wonen.

Welwillend poseert een model in de zandduinen voor televisiecamera's en fotografen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234