Zaterdag 17/04/2021

Modegiganten willen niet langer bloed aan de handen

'Vijf jaar geleden hadden de modeketens die textielfabrieksramp in Dhaka gewoon stilletjes laten overwaaien, vandaag kunnen ze zich dat niet meer permitteren.' Het akkoord tussen modegiganten voor veiligere werkplekken in Bangladesh stemt marketingexperts en ngo's hoopvol.

De ngo Schone Kleren Campagne noemt het nieuws zelfs 'monumentaal': grote modeketens H&M, C&A Nederland en Inditex, eigenaar van Zara en Bershka, beloven hun handtekening te zetten onder het 'akkoord voor brand- en bouwveiligheid in Bangladesh'. Een juridisch bindende overeenkomst van vijf jaar die onder meer voorziet in onafhankelijke veiligheidsinspecties en verplichte, bekostigde reparaties. Daarmee treden H&M en co in de voetsporen van de Duitse fabrikant Tchibo en de Amerikaanse tegenhanger PVH (Calvin Klein en Tommy Hilfiger), die eerder al een soortgelijk charter ondertekenden.

Onlinepetitie

De beslissing komt drie weken nadat een ineengestorte textielfabriek in Dhaka het leven kostte aan meer dan 1.100 mensen. In de weken die volgden op de ramp groeide het protest bij werknemers én consumenten over de werkomstandigheden in Bangladesh. Lokale arbeiders kwamen op straat om hun onvrede uit te schreeuwen. Zo'n miljoen mensen ondertekenden een onlinepetitie van mensenrechtenvereniging Avaaz waarin textiel- en modefabrikanten opgeroepen worden om de veiligheid in hun fabrieken dringend te verbeteren. De petitie was gericht tegen bedrijven als het Zweedse H&M en het Amerikaanse Gap, die veel van hun kleding in Bangladesh laten maken.

"De ketens zijn gezwicht voor de toenemende druk", zegt Luk Warlop, professor marketing aan de KU Leuven. "Ze zijn in de eerste plaats bezorgd om hun reputatie. Als er zoiets gebeurt met een textielfabriek, komt de sector negatief in de pers en lijdt hun imago schade. Dus grijpt men in."

Pakweg vijf jaar geleden was dat nog anders geweest, vermoedt Warlop. "Dan had de sector de negatieve berichten wellicht gewoon laten overwaaien. Nu is dat veel moeilijker. De informatie komt veel sneller naar boven en verspreidt zich als een lopend vuurtje naar de rest van de wereld, via de traditionele en ook de sociale media. De berichtgeving gaat ook langer mee."

Bovendien is de macht van de consument groter dan vroeger. Warlop: "Ik denk persoonlijk niet dat mensen in het algemeen meer ethisch bewust zijn dan vroeger. Wel weten ze meer en zijn ze mondiger. Mede dankzij Facebook en Twitter. Dat is het grote verschil. Protestpetities verspreiden zich via die kanalen sneller. Consumenten en ngo's vragen bedrijven steeds vaker om verantwoording af te leggen."

Vraag is of populaire modeketens echt inkomsten dreigen te verliezen na een dergelijke ramp? "Wellicht niet, maar ze willen het risico niet nemen. Nu is het afwachten wat ze echt zullen investeren. Hopelijk maken ze hun belofte waar in de praktijk, ook als het betekent dat ze diep in hun winst moeten snijden. "

Zowel Inditex, dat via een onderaannemer kledij liet maken in de ineengestorte fabriek, als H&M benadrukken dat ze al veel langer inzetten op betere werkomstandigheden. Dat dit akkoord eerder een toemaatje is op eigen initiatieven, en geen reactie op het drama in Dhaka. "Wij waren ook niet bij deze fabriek betrokken", zegt de woordvoerster van H&M België. "Bovendien moeten onze leveranciers zich al aan een strenge gedragscode houden. We willen gewoon onze verantwoordelijkheid blijven nemen."

Veel ketens doen inderdaad al langer aan 'proactief voluntarisme', merkt marketingexpert Fons Van Dyck (Think BBDO) op. "Ze zijn zich ervan bewust dat ze een maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben, en dat opiniemakers hen daarop afstraffen. Alleen blijkt de zelfregulering in sommige gevallen onvoldoende. En dan worden extra stappen jammer genoeg pas gezet nadat er iets is misgegaan. Externe druk is dan inderdaad een factor. De media en ngo's zijn op dat vlak belangrijke waakhonden. Kijk maar wat de druk van de consument teweeg heeft gebracht in Groot-Brittannië met Starbucks (de koffieketen ging na consumentenprotest toch over tot het betalen van belastingen, KVDP)."

Juridisch bindend

Van Dyck gelooft wel dat dit charter meer is dan de façade oppoetsen. Ook ngo Schone Kleren Campagne acht het akkoord geloofwaardig. "Het is verregaand en juridisch bindend", zegt beleidsmedewerker Ben Vanpeperstraete. "Wil dit zeggen dat er niets meer zal gebeuren? Nee. Wel is het een grote stap naar een andere manier van werken. Nu komt het erop aan dat alle fabrikanten het tekenen, ook de kleintjes. Hopelijk leidt dit akkoord ook naar andere overeenkomsten. Op het vlak van loon en vrouwendiscriminatie is er nog werk aan de winkel."

Ngo Oxfam dringt op zijn beurt aan op transparantere subcontracten met leveranciers en een uitbreiding naar andere landen. "Anders kan men in theorie de productie gewoon verplaatsen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234