Dinsdag 22/06/2021

'Mode is voor leeghoofden'

Fashion lovers zijn wufte, spiegelverslaafde figuren, die enkel diepgang vinden onder de ritssluiting van hun it-bag. Of niet soms? Iris Vandemoortele, journaliste en fashionfanaat, denkt er net ietsje anders over.

Er zijn nogal wat mensen die denken dat mode een hobby voor oppervlakkige types is. Och, wie maakt zich nu druk om kleren? Wie kan het wat schelen of dit de winter van de naaldhak of de plateauzool wordt? Waarschijnlijk alleen koopzieke trofeevrouwen en niet al te snuggere tienermeiden, is de gedachte. Ik zou zelfs willen spreken van een zekere vooringenomenheid wat betreft de intelligentie van modeliefhebbers. Een voorbeeld. Ooit gaf ik aan een vriend een modeblad mee, om aan een vriendin van hem te geven. Later vertelde hij me dat ze haar neus ervoor ophaalde. Tsja, ze had klassieke talen gestudeerd, zei mijn vriend, en was aldus niet geïnteresseerd in mode. Nu zijn er vele redenen om niet dankbaar te zijn voor een tijdschrift, maar bedreven zijn in Latijn en Grieks is er niet een van. Waarom zou een intelligente vrouw geen belangstelling voor mode kunnen hebben? Een bepaald IQ wordt niet automatisch vergezeld van een desinteresse voor uiterlijke zaken, lijkt me.

Vettig haar en linnen tasjes

Daarentegen zal ik niet beweren dat men de best geklede mensen aan universiteiten vindt. Toen auteur Midas Dekkers in de jaren zestig biologie studeerde, bestonden de studenten volgens hem geheel uit haar en wol. De jongens en meisjes vielen, als er geen baard in het spel was, nauwelijks uit elkaar te houden. Die mate van onverschilligheid voor het eigen voorkomen heb ik niet meegemaakt. Mijn medestudenten vielen kledinggewijs in zeer uiteenlopende categorieën. De uniefgangen konden niet wedijveren met de catwalks van Parijs, maar het was ook niet zo dat er een parade van vettig haar en gemakkelijke schoenen voorbijtrok. Ik ben zelfs onderwezen door een archeologe met een Chaneltas. Geen seconde heb ik gedacht dat zij misschien minder capabel was dan haar collega met het voddige linnen tasje. Anderen wellicht wel, en dat is spijtig.

Natuurlijk zijn er modefanaten die het voor de rest verpesten. Degenen die zijn geobsedeerd door de status die ze verkrijgen door zich te behangen met logo's. Zij die wezenloos achter elke trend aan huppelen, of fluoroze lakleer hen nu flatteert of niet. De snuiters die neerkijken op iedereen die niet weet hoe je Junya Watanabe spelt. De ploerten die eigenlijk vinden dat iedereen die geen maat 36 heeft maar binnenshuis moet blijven. En zo vallen er nog wel wat dubieuze gevallen te bedenken. Maar denk ook eens aan de fantastische, hartstochtelijke, fijnzinnige mensen die oprecht van mode houden. De pubers die urenlang foto's van de defilés bestuderen, en vervolgens delicate illustraties maken van de mooiste creaties. De mannen die net zo lang zoeken tot ze het jasje hebben gevonden dat perfect van snit en materiaal is. De vrouwen die sparen om een stuk van hun favoriete ontwerper te kunnen bemachtigen, en vervolgens intens blij worden van zoiets prachtigs. De bezoekers van modetentoonstellingen die ademloos kijken naar een avondjapon waar dagenlang aan is gewerkt. Deze mensen zijn er ook nog, en geen van hen is noodzakelijk onnozel. Waarom zou het dommig zijn om waardering te voelen voor schoonheid en creativiteit?

En toch wordt mode niet voor vol aangezien, als het op liefhebberijen aankomt. Een voorliefde voor klassieke auto's, freestyle jazz of de Tour de France krijgt niet vaak het etiket 'oppervlakkig', maar als het op mode aankomt, valt dat woord al gauw. Terwijl: wat is er nu precies zo verheffend aan dagenlang met de gordijnen dicht kijken naar kerels die bergen op en af fietsen? Weinig, lijkt me, maar er wordt zelden met minachting over wielerfans gesproken. Zelfs voetbal wordt volledig gerespecteerd als hobby. Júíst voetbal. Er is godbetert een literair tijdschrift over voetbal, Hard Gras. En dat is prima, er valt vast veel moois te schrijven over een piekfijn uitgevoerde pass. Maar mag mode dan op minstens zo veel respect rekenen?

Vrouwenzaken

Wat de minachting voor mode nog vreemder maakt, is het feit dat het om een miljardenbusiness gaat. De tien grootste modemerken zijn gezamenlijk 110 miljard euro waard. Dat is niet bepaald een frivool bedrag. Toch stelde Miuccia Prada in de krant La Repubblica dat de Italiaanse overheid en pers de mode-industrie niet serieus nemen. Het land van Prada, Armani, Gucci, Versace en Dolce & Gabbana nota bene! Anna Wintour, hoofdredacteur van de Amerikaanse Vogue, is een van de invloedrijkste personen in de modewereld maar ook zij kan niet altijd rekenen op gepaste waardering. Zelfs niet van haar dochter Bee, die vindt: "Het is een rare wereld. Ik zou die nooit te serieus willen nemen."

Nu is de modewereld eigenaardig, daar heeft ze op zich gelijk in. En het gaat er bepaald niet altijd fraai aan toe in de mode-industrie. Talrijke ontwerpers worden gedwongen jaarlijks ridicuul veel collecties te ontwerpen, wat tot een aantal fameuze burn-outs heeft geleid. Veel modellen zijn nog altijd zorgwekkend dun. Mannequins met een donkere huidskleur zijn flink ondervertegenwoordigd op de catwalks. Een groot deel van de kleding wordt onder erbarmelijke omstandigheden geproduceerd, zelfs de luxemerken gaan niet altijd zorgvuldig te werk. Dat is allemaal waar, en verschrikkelijk.

Maar het neemt niet weg dat het toch mogelijk is om van de mode zelf te houden, van de schitterende scheppingen van creatieve genieën. Daarbij maken veel modeliefhebbers zich wel degelijk druk om voornoemde kwesties. Dan zou ik nog willen zeggen: Sepp Blatter, Qatar, matchfixing. Ook allemaal geen zaken waarbij de gemiddelde voetballiefhebber denkt: nondedju, nu is het genoeg geweest, ik ga korfbal kijken. Misstanden moeten worden aangepakt, maar niet door een streep te zetten door de hele tak van sport.

Wordt er misschien neerbuigend over mode gedaan omdat het veelal een liefhebberij van vrouwen is? Het is geen geheim dat vrouwenzaken vaak op minder status kunnen rekenen dan mannenaangelegenheden. Zo gaat een instroom van vrouwen in bepaalde beroepen (leraar, pr-medewerker) hand in hand met een daling in aanzien. Wat betreft even lekker geld aan jezelf uitgeven, zijn de zaken ook niet eerlijk verdeeld. Een man die zichzelf een tweede auto van een ton cadeau doet, krijgt minder scheve blikken dan een vrouw die hetzelfde bedrag neertelt voor een wintergarderobe. Hij is James Bond, zij Imelda Marcos.

Mannetjes pleasen

Laten we, nu het hete hangijzer van de man-vrouwkwestie is aangesneden, maar meteen doorstomen naar het vraagstuk feminisme. Want ook dat komt volop aan bod als het over mode gaat. Liefde voor mode zou niet alleen oppervlakkig zijn, maar ook nog eens onverenigbaar met feminisme. Vrouwen zijn immers alleen geïnteresseerd in mode omdat ze de mannetjes willen pleasen, toch? De vormen moeten aantrekkelijk worden uitgestald met behulp van hakken, jurken en haarstukken, niet? Nee dus. Onder de hits van het afgelopen decennium waren Birkenstocks, salopettes, loafers, jumpsuits, tunieken en M.C. Hammer-broeken. Een van de populairste modeblogs draagt de naam manrepeller.com, wat zoveel betekent als mannenverschrikker. Wat mannen van hun kledingkeuzes vinden, zal veel modeliefhebbers werkelijk aan hun derrières roesten. Wat Alexander Wang of Givenchy's Riccardo Tisci heeft ontworpen, dat is van belang. Maar wat Alex van administratie van een outfit denkt, boeit hen nauwelijks.

Nu steeds meer vrouwelijke ontwerpers de dienst uitmaken, is bovendien op de catwalks een verschuiving waar te nemen. Zij laten archetypische vrouwbeelden vaak voor wat ze zijn en kijken naar andere zaken. Hun ontwerpen moeten er goed uitzien, maar ook praktisch zijn. Kun je in een outfit overdag een multinational runnen, vervolgens borrelen met een zakenrelatie en dan dineren met vrienden? Zonder afgeleid te worden door een ongemakkelijke pasvorm of pijn in de voeten vanwege buitenissig hoge hakken? Phoebe Philo, ontwerper van Céline, wordt vaak genoemd als exponent van deze designfilosofie. Voor haar geen wiebelende poppetjes, maar vrouwen met een stevige tred.

Het is niet per definitie oppervlakkig, dom of weinig feministisch om zich met mode bezig te houden. Mode geeft esthetisch plezier, genoegen om een scherpe coupe of vernieuwend ontwerp. Mode kan er juist voor zorgen dat men zich minder druk hoeft te maken om het uiterlijk: een juist gesneden kostuum is flatteus, een goede kleur haalt een fletse teint op, een mooi materiaal maakt meteen chic. Mode geeft de mogelijkheid om zich uit te drukken, de eigen persoonlijkheid te onderstrepen. Dat is allemaal heel wat waard. Mensen die niet om mode geven, u mist iets.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234