Dinsdag 04/08/2020

'Mladic is onze beschermengel'

"Levenslang", schudt Dragovana Novakovic (52) haar hoofd. "Hoe kan het zo zijn dat juist Ratko Mladic, die ons beschermde tegen een afslachting, nu levenslang krijgt?"

Novakovic was 27 toen zijzelf weduwe werd, en haar twee kinderen vaderloos. Petar Novakovic werd in 1992 gevangengenomen aan de frontlinie in Renovica, vertelt ze, vlak bij Pale. "Pas zeven dagen later werd zijn lichaam teruggevonden. Ik heb er een video van. Je ziet dat zijn vingers eraf waren gesneden en zijn lichaam vol steekwonden van bajonetten zat."

Dat de nasleep van de Bosnische oorlog met de levenslange straf van Ratko Mladic nog verre van voorbij is, was gisteren voelbaar op iedere straathoek in het Bosnisch-Servische Pale. Hoewel de stad op slechts vijftien kilometer van Sarajevo ligt, is een groter verschil in meningen niet denkbaar. Hier staan geen standbeelden voor de slachtoffers van Srebrenica, zoals aan de andere kant van de heuvels. Hier staat een studentencomplex dat naar Radovan Karadzic werd vernoemd. En een hier ontplofte een handgranaat bij de moskee op de dag dat Mladic werd uitgeleverd aan Den Haag.

'En de Bosniërs dan?'

Pale was tot 1998 de hoofdstad van de Republika Srpska, de Servische deelstaat binnen de grenzen van Bosnië. Dit is de plek vanwaaruit de Bosnische Serviërs 25 jaar geleden hun aanvallen organiseerden en waar de naam Mladic tegenwoordig synoniem staat voor de beschermer van het Servische volk, in plaats van de oorlogsmisdadiger die hij volgens de rechter is.

Neem Dean Gazivoda (39), een tiener tijdens de oorlog, maar volgens hemzelf toen al oud genoeg om feit van fictie te onderscheiden. "Geloof niet alles wat je hoort in die rechtbank", zegt hij. "Zonder Mladic zouden wij allemaal afgeslacht zijn. Maar hij is tijdens de oorlog naar ons toegekomen om ons te redden. Hij is onze beschermengel."

Iedereen in Pale volgt vandaag de redenering van de oud-generaal zelf: het internationale tribunaal in Den Haag is er slechts op uit de uit de Serviërs alle schuld te geven van de Balkanoorlog. Niets voor niets waren 94 van de in totaal 161 personen die in Den Haag werden veroordeeld Servisch.

Hoe verklaar je anders de vrijspraak in hoger beroep van de oud-commandant van de Bosnische troepen in Srebrenica, Naser Oric? Volgens de Serviërs heeft hij zeker tweeduizend doden op zijn geweten.

"Oric is het perfecte voorbeeld", zegt Gazivoda. "Hebben alle Serviërs die bij Srebrenica stierven zichzelf vermoord? Waarom loopt Naser Oric dan vrij rond terwijl Mladic in een cel zit? Omdat het allemaal niet zo gebeurd is als wordt verteld. Zo is het onmogelijk dat in Srebrenica achtduizend mannen zijn vermoord, want daar is de stad veel te klein voor. Ze hebben de lichamen in meerdere graven begraven - een linkerarm in het ene graf, de rechterarm in het andere graf - puur om ons zwart te maken."

Die tweedeling in de Bosnische geschiedbeleving is een van de belangrijkste redenen waarom de spanningen in het broze land zo langzamerhand een nieuw kookpunt bereiken.

'Ik garandeer: een onafhankelijk Srpska zal ons als een rijpe appel in de schoot vallen. Bosnië is onhoudbaar", zei Milorad Dodik, de president van het Servische deel van Bosnië, vorige week nog in een nterview. De tweede president van het land, de Bosnische moslim Bakir Izetbegovic, reageerde dat hij desnoods een oorlog begint om te voorkomen dat de Servische deelrepubliek zich afscheidt.

De weduwe Novakovic schudt haar hoofd. "Het land zal nooit een worden als de ene helft de andere helft de schuld blijft geven. Wij worden beschreven als een volk van genocide terwijl zij elk jaar mogen treuren in Srebrenica."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234