Zondag 13/06/2021

Mister ambassador, are we at war?

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Yves Desmet, politiek commentator van De Morgen, vraagt zich af of we ons niet moeten wapenen tegen een economisch-financiële oorlog. "De Europese muntunie lijkt 'à la tête du client' geviseerd door ratingbureaus, zonder valabele uitleg."

Geachte heer ambassadeur, Beste Howard Gutman,

Mag ik u vooreerst mijn beste wensen aanbieden en tevens mijn felicitaties voor uw nooit voorgedane prestatie alle Belgische steden en gemeenten te bezoeken. U draagt ons land duidelijk een goed hart toe en daarom veroorloof ik me u een misschien wat impertinente vraag te stellen. Ik loop daar al een tijdje mee rond, en tijdens de voorbije nieuwjaarsrecepties bleken er nogal wat beleidsmakers en ondernemers ook mee te zitten. Daarom, bruutweg: zou het kunnen kloppen dat een deel van uw land een economisch-financiële oorlog tegen ons, Europa, is begonnen?

Het klinkt op het eerste gezicht grotesk, ik geef het toe, maar volgt u even mijn redenering.

Het begint allemaal met de nu al maandenlang volgehouden druk van uw ratingbureaus, die stilaan haast om de andere dag iets op het Europese continent afwaarderen. Zijn het niet de nationale overheden, dan meteen het Europese noodfonds. Het zal u niet ontgaan zijn dat ze hiermee de eurocrisis steeds opnieuw verergeren. En ook al moeten we bereid zijn in eigen boezem te kijken, toch roept het gedrag van deze bureaus enige vragen op.

Bijvoorbeeld: is het niet raar dat de uitsluitend in uw land gevestigde ratingbureaus nog geen enkele financiële crisis hebben zien aankomen in de VS zelf? Integendeel, ze beoordeelden Lehman Brothers zelfs met de hoogste kredietwaardigheid tot de dag van de faling. Ook al heeft uw eigen land momenteel een schuldpositie die per hoofd van de bevolking vrij gelijkaardig is aan de Europese, toch zien we daar geen ratingverlaging. Wanneer Moody's één stapje terug dreigde te zetten, was een telefoontje van grootaandeelhouder Warren Buffet voldoende om ze weer in de pas te laten lopen. En de baas van S&P, die toch durfde te verlagen, mocht een maand later met een bos bloemen het pand verlaten.

Exclusief Amerikaans monopolie
Groot-Brittannië, stilaan uw meest oostelijke provincie, heeft een groter begrotingstekort dan Frankrijk, en een vergelijkbare schuldgraad, maar blijft buiten schot. Of neem nu Japan, waar de staatsschuld oploopt tot liefst 200 procent: u al iets gehoord van de ratingbureaus? Estland en Hongarije, landen zonder begrotingstekort en met de laagste schuldgraad van Europa, krijgen daarentegen substantieel lagere waarderingen dan Groot-Brittannië.

Schuldwaardering is een exclusief Amerikaans monopolie geworden, en het bovenstaande toont aan dat het niet echt lijkt te gebeuren volgens objectieve en meetbare parameters, maar redelijk exclusief tegen leden van de Europese muntunie, die een beetje à la tête du client worden geviseerd, zonder dat daar een valabele uitleg voor is. Maar inmiddels is door de cascade van ratingverlagingen de euro wel een stuk zwakker geworden dan de dollar.

Oké, dat is op zich nog geen reden om paranoïde te worden, maar er is meer. De ratingbureaus zijn een onderdeeltje van wat ik gemakshalve de Wall Street-fractie van uw samenleving zal noemen, de 'top one percent' die de afgelopen decennia het beleid van uw land heeft uitgemaakt, en die node uw president Barack Obama hebben zien aantreden. Het is boeiend te horen wat de mensen die hem uit het Witte Huis willen verjagen, te vertellen hebben over Europa. Mitt Romney verwijt Obama bijvoorbeeld "de VS te willen omvormen tot een Europees lijkende welvaartsstaat". Ontelbare varianten van dat voor hem afschuwwekkende toekomstbeeld duiken keer op keer in zijn speeches op, waarbij hij ervoor waarschuwt dat zoiets "would poison the very spirit of America". Zijn mooiste was nog : "Europe isn't working in Europe. It's not going to work here." Rick Santorum is het helemaal met hem eens, en stelde dat Obama "probeert een soort Europees socialisme op te dringen aan de Verenigde Staten".

En helemaal mooi was Newt Gingrich, die spots lanceerde waarin zijn tegenkandidaat Mitt Romney - hou u vast - Frans sprak! Stel u voor, we gaan toch niet stemmen voor iemand die de taal van de duivel spreekt, dat stalinistische Europa waar een verzorgingsstaat bestaat die niet alleen met de 'top one percent' rekening houdt, maar een sociaal valnet aan iedereen tracht te bieden. Een Europa waarvan een aantal lidstaten weigerden mee te stappen in uw Irak-oorlog, wat hen door sommigen nog steeds kwalijk wordt genomen.

Nu is dat beeld van het 'failed Europe' wel een beetje een karikatuur. Neem nu die vermaledijde Fransen, die net nog een ratingverlaging aan hun broek kregen. Volgens de cijfers van het United States Bureau of Labor - ik gebruik even de Amerikaanse statistieken zelf - was het BNP per hoofd in Frankrijk in 1960 64 procent van het Amerikaanse. In 2010 was het gestegen tot 73 procent. Die smerige, good for nothing Franse socialisten halen u dus in! En zelfs met meer levenskwaliteit, want zij werken maar 1.440 uur per jaar, en Amerikanen 1.740 (dezelfde bron).

In 1960, zegt de OESO van Yves Leterme dan weer, was de Franse levensverwachting vrijwel gelijk met de Amerikaanse, vandaag leven die Fransen haast drie jaar langer dan u. Niet alles loopt hier perfect, maar zo 'failed' zijn we nu ook weer niet.

Clash of civilizations

Langs de andere kant pik ik even twee statistiekjes - ook al Amerikaanse - uit recente blogs van Paul Krugman, Nobelprijswinnaar economie en New York Times-columnist. Uit de eerste blijkt dat de 'top one procent' in uw land 5 procent minder inkomstenbelasting betaalt dan de middenklasse. Uit een tweede blijkt dat de Ameri-kaanse middenklasse-inkomens gedurende de periode 1940-1970 verdubbeld zijn, net als en parallel met het Amerikaanse BNP. Tussen 1970 en nu verdubbelde dat BNP opnieuw, maar nu steeg het inkomen van de middenklasse slechts met 20 procent. De rest ging weer naar die 'top one percent'.

Hoe onvolkomen ook, mijnheer de ambassadeur, maar het Europese model biedt grotere sociale bescherming en meer welvaartsspreiding dan het Amerikaanse, en dat zouden we graag zo houden. En ook al willen sommigen hier het wat liberaler, en anderen wat socialer, er bestaat zoiets als een Europese consensus over de merites van ons model, dat nu zwaar onder vuur genomen wordt door de zichzelf opstapelende besparingen die de ratingverlagingen ons opdringen.

Ik ben nooit een complottheoreticus geweest, maar toch deze vraag. U kent vast de film Wall Street waarin Michael Douglas de door hebzucht gedreven Gordon Gekko speelt, een man die beseft dat hij meer kan verdienen door dingen te vernietigen dan door dingen op te bouwen. Daarom verdienen vandaag speculatieve 'shorters' nog steeds meer dan bonafide ondernemers. Zou het kunnen dat de Gordon Gekko's van uw land een economisch-financiële oorlog tegen ons Europese systeem begonnen zijn, met de ratingbureaus als hun eerste stormtroepen? Want dan wordt het toch stilaan tijd dat we ons daartegen beginnen te wapenen.

Met vriendelijke groet,

Yves Desmet

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234