Zaterdag 04/12/2021

InterviewMotivatiepsycholoog Maarten Vansteenkiste

‘Misschien moeten sommigen zelf besmet geraken voor ze het gevaar inzien’

Maarten Van Steenkiste. Beeld Wouter Van Vooren
Maarten Van Steenkiste.Beeld Wouter Van Vooren

Als we de vaccins willen verplichten, dan is deze vierde golf wellicht een goed moment, zegt motivatiepsycholoog Maarten Vansteenkiste (UGent). ‘Het moet duidelijk zijn dat het geen middel is om mensen te pesten, maar wel om de veiligheid te garanderen.’

Sinds het begin van de pandemie houdt Maarten Vansteenkiste de vinger aan de pols van onze motivatie. Bij de laatste online bevraging voor de motivatiebarometer vulden nog meer dan 4.144 mensen de vragenlijst in. De motivatie voor de enquêtes zit volgens Vansteenkiste dus nog steeds goed. Maar hoe zit het met de maatregelen? “Vooral bij de gevaccineerden zien we nog steeds een hoge bereidheid om de maatregelen te volgen”, zegt Vansteenkiste. “Maar omdat er nu veel minder maatregelen zijn, is het ook veel makkelijker geworden, natuurlijk.”

Ondertussen spoelt de vierde golf over ons land. Liggen mensen er nog wakker van?

Vansteenkiste: “Velen zullen denken dat het nog wel meevalt, omdat er minder mensen ernstig ziek worden. Zij kijken vooral naar de ziekenhuisopnames en deze liggen momenteel nog vrij laag. Maar als er nog meer patiënten in de ziekenhuizen bijkomen, wordt er opnieuw andere zorg uitgesteld. Als dat bij hun vrienden of familieleden gebeurt, ziet iedereen meteen de ernst in van de situatie. Ik denk dat we vooral iets moeten doen om de stijgende ziekenhuisopnames voor te zijn.”

Volgens de modellen kunnen we nog steeds tot 600 patiënten op intensieve zorg gaan. Experts pleiten daarom voor maatregelen, zoals mondmaskers of een uitbreiding van het Covid Safe Ticket in Vlaanderen. Vindt u dat een goed idee?

“Ik denk dat deze projecties heel belangrijk zijn, omdat ze een sense of urgency kunnen bijbrengen. Ze kunnen tonen wat de gevolgen met Kerstmis zullen zijn van ons gedrag vandaag. Deze golf kan dus wel degelijk nog een impact hebben, omdat we misschien nog naar verstrengingen zullen gaan. Laten we dan toch voorzichtig zijn en vaker een mondmasker opzetten. Dat is een kleine inspanning met een grote opbrengst, omdat deze maatregel de circulatie van het virus tegengaat.

“In Wevelgem voert de burgemeester nu het Covid Safe Ticket in bij kleinere evenementen om een lokale uitbraak te stoppen. Het is interessant dat de stijgende cijfers hem de legitimiteit hebben gegeven om dat te doen. Iedereen begrijpt: het is voor onze veiligheid. In dat opzicht geven de stijgende cijfers ook in de rest van Vlaanderen het Covid Safe Ticket een duw in de rug.”

Tegelijk is het Covid Safe Ticket in Brussel op een sisser uitgedraaid. De aankondiging had nauwelijks invloed op de vaccinatiecijfers.

“Dat is waar. Vaccinweigeraars zien het Covid Safe Ticket als een peststrategie, dat heeft onze vorige bevraging nog aangetoond. Je mag de coronapas niet invoeren als een middel om hen van hun vrijheid te beroven. Je moet dus benadrukken dat het een middel is om activiteiten op een veilige manier te laten doorgaan.”

Maar haal je daarmee het wantrouwen weg, dat velen tegenover de vaccins hebben?

“Nee, dat moet op een andere manier. In Brussel is er al veel gebeurd om gemeenschappen te bereiken die weigerachtig staan tegenover vaccins. Men is letterlijk van deur tot deur gegaan om uitleg te geven. En toch leverde dat nog niet het verhoopte resultaat op. Het is controversieel wat ik nu zeg, maar misschien moeten sommigen zelf besmet geraken voor ze het gevaar inzien. Om deze mensen te bereiken, denk ik dat we hen getuigenissen moeten tonen van vaccinweigeraars die zich toch lieten inenten, nadat ze zwaar ziek zijn geworden. Als ze het verhaal van gelijkgestemden horen, komt het allicht anders binnen.”

Maarten Van Steenkiste. ‘Het is controversieel wat ik nu zeg, maar misschien moeten sommigen zelf besmet geraken voor ze het gevaar inzien.’ Beeld Wouter Van Vooren
Maarten Van Steenkiste. ‘Het is controversieel wat ik nu zeg, maar misschien moeten sommigen zelf besmet geraken voor ze het gevaar inzien.’Beeld Wouter Van Vooren

Denkt u dat we op een bepaald moment vaccins moeten verplichten?

“Ik ben zelf meer voor een vrijwillige vaccinatie. Maar als je naar een verplichting overstapt, hangt alles af van de timing en hoe je dat overbrengt. Het moet duidelijk zijn dat vaccinatie geen middel is om mensen te pesten, maar wel om de veiligheid te garanderen. Misschien is de vierde golf is in dat opzicht een opportuniteit. Iedereen beseft dat het nog niet voorbij is en dat we ons moeten vaccineren om de samenleving te beschermen.

“Als er een verplichting komt, moeten we die gradueel invoeren. Te beginnen in de gezondheidszorg en dan kijken welke beroepsgroepen er nog in aanmerking komen. We gaan nu ook via de motivatiebarometer nagaan of er meer mensen vinden dat de verplichting een legitieme strategie is om de vaccinatiegraad te verhogen.”

In Brussel heeft een klant een cafébaas neergestoken bij een ruzie over het Covid Safe Ticket. Bent u bang voor meer polarisatie?

“Een verplichting kan natuurlijk weerstand oproepen, omdat je mensen hun keuzevrijheid afneemt. Daarom is de communicatie rond maatregelen zo essentieel. Ik denk dat we ook duidelijker mogen uitleggen hoeveel gevaccineerden er nu in het ziekenhuis belanden, tegenover hoeveel niet-gevaccineerden. Er mag onderscheid gemaakt worden in de cijfers. Dat kan het wantrouwen tegen de vaccins al wat wegnemen.”

Concreet: wat kan er nog beter in de communicatie?

“Ik denk dat we steeds te ‘verbaal’ gecommuniceerd hebben over het virus. Er zijn veel persconferenties geweest met experts of politici de voorbije maanden. Maar we hebben te weinig ingezet op het visuele. Je kan die getuigenissen van die ongevaccineerden die corona opliepen bijvoorbeeld overbrengen in een tv-spot. De verbondenheid die kijkers met zo’n getuige voelen, kan een krachtige bron zijn van motivatie.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234