Zaterdag 04/04/2020

Miss Poezeke en de Poëmatic

Het culturele maquis van Leo Drieghe

De dichter Roland Jooris, die geregeld in cafés als Den Bouw (Kalken), het Posthotel (Wetteren) en Bij Maria (Laarne-dorp) opduikt, geeft de Oost-Vlaamse regio die hij bestrijkt ooit eens als volgt in kaart gebracht: "In Erembodegem woonde Boon, in Appels had Werner Verstraeten 'Celbeton' gesticht en in Wetteren was er het maquis van galerie Drieghe. En binnen die driehoek lagen dorpen als Wanzele, Schellebelle, Wichelen, Lede, Smetlede, Serskamp. Ik heb ze ooit eens de Tijd en Mens-dorpen genoemd (naar het invloedrijke literaire tijdschrift van onder anderen Jan Walravens, Hugo Claus en Louis Paul Boon, nvdr), op het gevoel af, zomaar, vanwege de sfeer."

We zitten in een hoekje van het Posthotel een beetje te praten over Boon, die een graag geziene gast was in de Wetterse galerie Drieghe (1958-1985) op het Felix Beernaertsplein, een plek die door alle Wetteraars Den Dries wordt genoemd. In de jaren zestig exposeerde Boon er ook een keer of twee, eerst met schilderijen, daarna met tekeningen. Boon schreef daar graag over, ook over die keer toen hij in 1968 samen met Annemie van Hoorick exposeerde: "Er was ook een meneer die een schilderij van mij wou kopen, maar omdat er blote meisjes op stonden en hij die niet in zijn huis durfde brengen, kocht hij een stilleven van Annemieke. Daar was ik blij om: zij verkocht iets en ik mocht het mijne behouden." Dat was niet helemaal waar. Naar het schijnt heeft Boon-fan Herwig Leus later op de avond de hele Boon-collectie opgekocht. Boon: "Jammer dat Herwig er ook was, want die wachtte tot ik dronken genoeg was geworden en zei toen: 'Ik koop uw hele expositie, in orde, maar ge moet er iets af doen.'"

Louis Paul Boon, schilder en schrijver, en Leo Drieghe, de Wetterse galeriehouder, dichter en drukker, waren onafscheidelijke vrienden. Nadat Drieghe in 1973 overleden was, hield Boon niet op de betekenis van zijn vriend te beklemtonen: "Veel zou ik u over Leo Drieghe kunnen vertellen, maar allereerst dit: dat hij voor de cultuur in Vlaanderen, als drukkertje te Wetteren, meer heeft gedaan dan zeventien ministers van Cultuur. Bij hem in zijn galerij werd het geïmproviseerd toneel geboren. Bij hem exposeerden alle jonge schilders die nu een grote naam hebben."

Mariëtte Drieghe, de weduwe van Leo, zijn zoon Luc Drieghe en de dichter Roland Jooris zijn het erover eens: over kunst werd met Boon niet veel gepraat. Het was alsof zijn generatie enige schroom voelde om dat onderwerp aan te snijden. Er werd meer gedaan dan getheoretiseerd. Jooris herinnert zich een evenement begin jaren zestig. Leo Drieghe had Boon gevraagd om eens op een zondagnamiddag een lezing te komen houden over zijn werk. Boon was toen wat je nu een Bekende Vlaming zou noemen, beroemd door zijn bijdragen in de veel bekeken televisiequiz 't Is maar een woord. Jooris: "In Wetteren zat de galerie afgeladen vol. Er moesten zelfs toeschouwers geweigerd worden. Met zijn lijzige stem begon Boon te vertellen over zijn schrijverschap. Hij was maar tien minuten bezig of hij liet een ijzige stilte vallen. Er gebeurde niets. De mensen begonnen onwennig op hun stoel te schuiven. Louis stak een sigaretje op en zei plots heel onschuldig: ''t Is gedaan. We gaan een pintje drinken.' Louis wist heel goed dat wat hij deed paste bij de geest van de galerie. Hij kon er volledig zichzelf zijn en tot het uiterste gaan."

Boon was ook de centrale figuur van de twee poëziemarkten die Leo Drieghe, zijn familie en zijn vrienden in 1968 en 1971 op initiatief van Roland Jooris organiseerden. Dat waren grote feesten: de verzamelde dichters kwamen uit alle Vlaamse hoeken naar Wetteren afgezakt, allemaal met een bolhoed getooid. Ze trokken door de straten van Wetteren in een optocht die werd opgeluisterd door een band die New Orleans-jazzmuziek speelde. Gedichten werden in alle gedaanten in kraampjes en op straat verkocht en ze wervelden aan ballonnetjes gehecht hoog door de lucht. Zelf verkocht Boon voor een habbekrats de handschriften van de Boontjes die hij in Vooruit publiceerde. Hij was snel uitverkocht, zodat hij kon overgaan tot andere activiteiten. Een initiatief dat Boon persoonlijk nam was de verkiezing van Miss Poëzie, of beter, Miss Poezeke, een achtjarig meisje dat hij uit het publiek plukte. Zei iemand: "Ja, de poëzie kan niet jong genoeg zijn."

Bij Pieter Drieghe, een andere zoon van Leo, die met zijn vrouw Bea in een van die Tijd en Mens-dorpen met de naam Oordegem woont, staat een prachtige machine die de Poëmatic heet. Heel dichtend Vlaanderen heeft op die machine (Boon: de "enige lieflijke robot in een steeds afschuwelijker wereld van robotten") een gedicht gedraaid, van Boon tot Claus, van Jan D'Haese tot Albert Bontridder. Misschien is die Poëmatic nog het mooiste symbool van alle vriendschappen waaruit in Wetteren zoveel kunst is gevloeid. Op zijn sterfbed dichtte Leo Drieghe de bundel Deze gedichten komen nooit meer terug, waarvoor Boontje een inleidend vers schreef om zijn vriend te danken "om alles wat je bewerkstelligde in je /Kleine Wetteren/ je kleine Vlaanderen/ iets groots dat we nimmer zullen vergeten."

Louis Boon en Leo Drieghe (rechts) op de poëziemarkt in Wetteren op 8 september 1968. (Foto Rony Heirman)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234