Zondag 24/01/2021

Spaanse verkiezingen

Mislukt Spaans premier Rajoy al nog voor hij begonnen is?

Mariano Rajoy gisteren op het PP-hoofkwartier in Madrid.Beeld GETTY

Wie slaagt er de komende weken in een Spaanse regering op de been te brengen na de uitermate ingewikkelde verkiezingsuitslag van gisteren? Dat is de vraag van 1 miljoen die momenteel heel politiek Madrid in de ban houdt. Ontslagnemend premier Mariano Rajoy moet voor een verlenging van zijn mandaat alvast niet rekenen op de bereidwilligheid van de socialisten van PSOE, noch op die van Podemos.

De nummer twee van de Spaanse socialisten, César Luena, was erg duidelijk op de persconferentie van de partij een dag na de verkiezingen: de PSOE zal tegen de Partido Popular en de aanstelling van Rajoy stemmen. Ook het radicaallinkse Podemos liet weten dat de partij "op geen enkele manier, passief of actief", een regering van de PP zal toelaten.

Daarmee wordt een toekomstige poging van Rajoy en zijn Partido Popular om een minderheidsregering te vormen, meteen de kop ingedrukt. De PP verloor gisteren heel wat van haar pluimen, maar blijft met 123 zetels wel de grootste partij in het parlement, waar voor een absolute meerderheid 176 zetels nodig zijn. De PSOE blijft de grootste oppositiepartij met 90 zetels, weliswaar haar slechtste resultaat ooit.

Verlies dus voor beide partijen, waarvan de winst omgekeerd vooral naar de nieuwelingen in het parlement gaat: 69 zetels voor Podemos en 40 zetels voor het liberale, centrumrechtse Ciudadanos. Daarmee heeft geen enkele partij voor het eerst sinds de herinvoering van de democratie in 1975 op zichzelf voldoende zetels om een regering te vormen. En zelfs met twee is enkel een onnatuurlijke en bijzonder moeilijke 'grote coalitie' tussen de PP en PSOE mogelijk. Voor alle andere werkbare coalities zijn minstens drie partijen nodig.
(lees verder onder de video)

Pedro Sanchez, leider van de PSOE.Beeld EPA

Sleutel bij socialisten

Ciudadanos kondigde vanmorgen aan dat ze zich in het parlement zal onthouden en riep de PSOE hetzelfde te doen, zodat Rajoy een minderheidsregering op de been zou kunnen brengen. "De PSOE moet beslissen of Spanje een regering kan hebben of dat ze de legislatuur gaat blokkeren. De Socialistische Parij moet beslissen of Spanje een regeerbaar land kan zijn." Zelf zal de partij "in geen enkele regering stappen".

De Spaanse koning zal Rajoy nu in elk geval voordragen als kandidaat-premier, waarna hij kan onderhandelen met de andere partijen over een coalitie. Maar nu Podemos en PSOE hebben gezegd tegen te stemmen, zal het voor Rajoy een stuk lastiger zijn een meerderheid van de stemmen voor zich te winnen. In een eerste ronde moet een kandidaat-premier nog een absolute meerderheid van 176 stemmen achter zijn naam krijgen. Lukt dat niet, dan volgt een tweede ronde waarin een gewone meerderheid volstaat.

Maar de 123 zetels van de PP volstaan daar dus zelfs niet voor als de PSOE en Podemos, samen 159 zetels, tegenstemmen.

Albert Rivera van Ciudadanos riep de PSOE vanmorgen op een PP-regering niet te blokkeren.Beeld AFP
Pablo Iglesias, Podemos-leider, weigert de PP te depanneren.Beeld REUTERS

Catalonië

Indien een kandidaat-premier er na 48 uur in de tweede ronde niet in slaagt meer stemmen voor dan tegen zich te krijgen, dan zal het initiatief worden overgedragen aan een andere partij.

Logischerwijze wordt dat de tweede grootste partij PSOE. En dan duikt mogelijk een nieuwe cruciale kwestie de kop op: Catalonië. Want de 159 zetels van PSOE en Podemos volstaan evenmin voor een werkbare regering, waardoor ze de (gedoog)steun van de twee grootste Catalaans-nationalistische partijen nodig hebben: ERC (9 zetels) en Democratia i Libertat (8 zetels). Die zullen aan hun steun echter de voorwaarde van een referendum over onafhankelijkheid van hun regio verbinden, net zoals Podemos dat vanmiddag zelf al heeft gedaan tegenover de PSOE. Podemos is als enige Spaanse partij voorstander van het zelfbeschikkingsrecht van de Catalanen, als een referendum dat zou uitwijzen. Voor de PSOE ligt die vraag echter veel moeilijker.

Mochten de Spaanse partijen twee maanden na de eerste stemming in het parlement nog niet geslaagd zijn in het vormen van een coalitie, dan zullen nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. Dat zou in dat geval in maart zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234