Maandag 27/06/2022

Vijf vragenEconoom Johan Van Gompel

Miserie-index in ons land piekt op hoogste peil sinds jaren 80: ‘We zijn in Europa een van de slechtere leerlingen van de klas’

Johan Van Gompel Beeld Dries Luyten
Johan Van GompelBeeld Dries Luyten

De miserie-index giet in één getal hoe groot de economische problemen van een land zijn. Het Belgische cijfer piekt momenteel op het hoogste peil sinds de jaren 80. Econoom bij KBC Johan Van Gompel vertelt hoeveel zorgen we ons daar over moeten maken.

Pieter Dumon

Wat is die miserie-index precies?

“Het is een soort waardemeter waarmee economen proberen om alle economische ellende waar een land mee te kampen heeft te bundelen in één cijfer. Daarbij baseren ze zich op vier belangrijke economische onevenwichten: de inflatie, de werkloosheidsgraad, het begrotingstekort en het tekort op de lopende rekening van een land. Als die factoren langere tijd stijgen riskeer je op den duur een ontwrichting van je economie.”

Wat is er aan de hand met die index?

“We zien dat cijfer behoorlijk oplopen. In die mate zelfs dat we ondertussen op het niveau van midden jaren 80 zitten. Al is de situatie nu niet te vergelijken met wat we in de jaren 70 en 80 zagen. Toen droegen alle vier de factoren bij aan de stijging van de miserie-index, nu zijn het vooral de inflatie en het begrotingstekort die voor problemen zorgen. Maar de vier factoren in de index zijn nauw met elkaar verbonden. Als de inflatie hoog blijft bijvoorbeeld, dreigen door ons systeem van automatische loonindexatie ook de lonen sterker te stijgen dan bij onze handelspartners. Dat ondergraaft de concurrentiepositie van onze bedrijven. Wat op zijn beurt dan weer de werkloosheid doet oplopen en ervoor zorgt dat de handelsbalans – het verschil tussen wat een land exporteert en importeert – en de daaraan gekoppelde lopende rekening uit evenwicht raakt.”

Zien ook andere landen zo’n miseriepiek?

“Wanneer we het in een Europese context bekijken is België op dit moment een van de slechtere leerlingen van de klas. De inflatie ligt bij ons een pak hoger dan in de ons omringende landen en het structureel begrotingstekort is al langer een probleem. Wat werkloosheid betreft doen we het dan weer relatief goed, al is ook daar een kanttekening bij te maken. Want waar we in andere landen zien dat de werkloosheidsgraad op dit moment al weer gedaald is tot precoronaniveaus is dat bij ons nog niet het geval. Dus ook dat is iets om in de gaten te houden.”

Moeten we ons zorgen maken over die stijgende miserie-index?

“Ik zou die stijging niet zomaar opzijschuiven. Het cijfer zegt wel degelijk iets over de economische toestand van ons land. Zo erg als begin jaren 80 zal het waarschijnlijk niet worden. Bij KBC bijvoorbeeld gaan we voor dit jaar nog steeds uit van economische groei, al hebben we de cijfers wel bijgesteld. Van de verwachte 2,8 procent groei blijft er na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne nog 2,1 procent over. Al blijft het natuurlijk koffiedik kijken. Stel dat Poetin op bepaald moment beslist om de gas -en oliekraan helemaal dicht te draaien, dan krijgen we plots een ander verhaal.”

“Ook de situatie op de arbeidsmarkt baart zorgen. In tegenstelling tot de crisis van de jaren 70 en 80 is de werkloosheid deze keer onder controle, maar er zit een ander probleem aan te komen. De vergrijzing zorgt ervoor dat de actieve beroepsbevolking krimpt waardoor je krapte op de arbeidsmarkt krijgt. Ook dat kan nefaste gevolgen hebben voor de economie.”

Moet en kan de Belgische overheid iets doen?

“De overheid moet vooral proberen om de factoren die de miserie-index aansturen op middellange termijn onder controle te krijgen, door er bijvoorbeeld voor te zorgen dat de inflatie niet structureel boven die elders in Europa blijft uitstijgen. Ook zal zij vroeg of laat de overheidsfinanciën weer gezond moeten maken. Vandaag hebben we geen buffers om de vele uitdagingen – klimaatverandering, vergrijzing, defensie – aan te pakken. En op de arbeidsmarkt kan nog meer inzetten op activering en herscholing, opleiding en toeleiding helpen om krapte te voorkomen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234