Donderdag 02/07/2020

Misdaad en boete rond een kerkorgel

Regie: Erik PoppeMet: Pål Sverre Valheim Hagen, Ellen Dorrit Petersen, Trine DyrholmSpeelduur: 115 minutenEric Poppe heeft een verleden als regisseur van videoclips. Zo draaide hij muziekvideo’s voor Peter Gabriel, Ricky Lee Jones en R.E.M. In Troubled Water (DeUsynlige luidt de originele titel) vind je echter niets van de hippe clipesthetiek terug. Het drama heeft een heel naturalistische look, die meer aansluit bij een hogere vorm van realisme. Al speelt de muziek een belangrijke rol in deze clash tussen dader en slachtoffer. Ze is bijna een personage op zich, en meteen de reden waarom de film geselecteerd was voor de jongste competitie van het filmfestival van Gent.Na de ongelukkige moord op een jongetje - zijn moeder had hem in zijn buggy achtergelaten op het terras van een café - komt de dader, Jan, na een gevangenisstraf van acht jaar vervroegd vrij. Hij vindt een baan als organist in een kerk in Oslo, waar hij bevriend raakt met de priester, een alleenstaande moeder met een zoontje dat akelig hard lijkt op het jongetje dat hij ooit meegraaide. Op het kerkorgel speelt Jan niet alleen fuga’s van Bach, maar ook een eigen overdonderende versie van de Simon & Garfunkel-klassieker ‘Bridge over Troubled Water’. Jan is op het klavier net zijn demonen aan het bezweren met het lied, als de moeder van het jongetje de kerk bezoekt en hem herkent. Wat volgt, is een soort stalkingsdrama, dat vrij verrassend evolueert naar een parabel over schuld en boete, vergiffenis en verlossing. Het zijn thema’s die je vanwege de Scandinavische context automatisch met de zwaarmoedige drama’s van Ingmar Bergman associeert. Regisseur Poppe studeerde overigens af als cameraman aan het Dramatiska Institutet in Stockholm toen Bergman er nog les gaf. Poppe - zijn vader was een verre verwant van Edvard Munch en als kind groeide hij bij zijn grootouders op in een huis vol met doeken van de Noorse schilder - geeft toe dat hij zich aangetrokken voelt door de religieuze thema’s in het werk van de Zweedse meester. Toch haalde hij zijn inspiratie niet bij Bergman, ondanks de religieuze symboliek en de verwijzingen naar de Bijbel die in Troubled Water zo pertinent aanwezig zijn. “De morele waarden en vragen omtrent misdaad en straf, schuld en boete, komen nergens zo sterk aan bod als in de Bijbel”, zegt Poppe, die zelf niet gelovig is. De vraag of God wel bestaat met al dat kwaad op de wereld, klinkt bijgevolg onderhuids door in zijn film. De keuze om die vraag aan te snijden, verklaart Poppe vanuit zijn ervaring als journalist en fotograaf in het door een burgeroorlog verscheurde Angola en Mozambique. “Wat ik daar heb gezien, heeft me fel geraakt en dan wellen de morele vragen automatisch op”, aldus de regisseur.Troubled Water, dat samen met Schpaaa en Hawaii, Oslo een trilogie vormt over opoffering, probeert juist een antwoord te vinden op dergelijke vragen en op het helingproces dat bij het verlies van nabestaanden door misdaad komt kijken.Poppe putte daarvoor ook uit een andere persoonlijke ervaring. Toen hij achttien was, verloor hij zijn neef in een accident met een dronken chauffeur. Jaren later stond Poppe op de luchthaven om af te reizen naar het dorp van de dader en hem te observeren. Maar hij zag er op het laatste ogenblik van af.

Veranderend perspectief

Alle vragen waarmee Poppe toen worstelde, heeft hij gekristalliseerd in zijn film, waaraan jaren van research voorafgingen en gesprekken met slachtoffers en veroordeelden die weer op vrije voeten kwamen.De emotionele strijd van zowel dader als slachtoffer wordt in Troubled Water dan ook met bijzonder veel empathie verteld. Dat Poppe daar zo goed in slaagt, is te danken aan de interessante filmstructuur. Door het gebruik van flashbacks wordt stapsgewijs de tip van de sluier opgelicht van wat werkelijk gebeurd is op die fatale dag, en dat met veel zin voor detail en mooi mysterieus. Halverwege de film verandert het verhaal radicaal van perspectief (van dader naar slachtoffer), waardoor je niet alleen een totaal ander gezichtspunt krijgt maar je als toeschouwer ook intenser meegesleept wordt in de tragiek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234