Woensdag 18/09/2019

Asiel en migratie

Minstens zes EU-landen trekken zich terug uit Marrakech-akkoord

De Hongaarse premier Viktor Orbán. Beeld REUTERS

Het ziet ernaar uit dat Donald Trump en Viktor Orbán een domino-effect op gang brachten over het Marrakesh-migratiepact. In minstens zes Europese landen trekken rechtse en extreemrechtse leiders zich terug uit het akkoord – om principiële redenen, maar ook uit angst dat ze kiezers verliezen.

Het was de Amerikaanse president Donald Trump die op 2 december vorig jaar de eerste domino omverduwde. Die dag trokken de VS zich terug uit de voorbereiding van het Global Compact on Migration, een niet-bindende VN-verklaring die internationale samenwerking inzake migratie wil bevorderen en op 10 en 11 december in Marrakesh ter ondertekening wordt voorgelegd.

Trump had het over een verdachte tekst die te veel aandacht schenkt aan de rechten van migranten en op termijn een morele verplichting dreigt te creëren om meer migranten op te nemen. “Dit dreigt de soevereiniteit van staten uit te hollen.”

Nultolerantie

Deze redenering werd copy/paste overgenomen door de Hongaarse premier Viktor Orbán. Hij is erom bekend dat hij een nultolerantie heeft voor uitspraken, maatregelen en internationale akkoorden die meer rechten toekennen aan vluchtelingen en migranten. Orbán kondigde in juli aan dat het Marrakesh-akkoord de facto het recht op migratie creëert, iets wat de Zwitserse en Mexicaanse hoofdonderhandelaars met klem ontkennen. Die laatsten benadrukken dat het migratiepact meer mensenrechtengaranties voor migranten willen creëren maar geen recht op migratie.

In ieder geval speelde Orbán een belangrijke rol om het verzet tegen het migratiepact uit te breiden. Orbán slaagde erin om rechtse en extreemrechtse Europese politici achterdochtig te maken over het VN-migratiepact. Die begonnen de tekst aandachtiger te bestuderen en verslikten zich in een aantal paragrafen waarin voor meer internationale samenwerking wordt gepleit: een zeer delicaat punt voor leiders als Orbán die inzake asiel en migratie geen enkele afwijking inzake nationale soevereiniteit dulden.

Onder andere tijdens bijeenkomsten van de Visegrád-groep – Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije – waarschuwde Orbán voor de gevaren van het pact. Met succes. Ondertussen verklaarden niet enkel de premiers van Polen en Tsjechië dat ze het akkoord niet zullen ondertekenen maar willen ook Kroatië, Slowakije en Bulgarije zich terugrekken.

Tegelijk werd het pact een gedroomd instrument voor rechtse leiders om zich te profileren. De anti-Marrakesh-beweging kon met haar verzet nog eens vet onderstrepen dat ze migratie daadkrachtig en met alle mogelijke middelen zou tegengaan.

‘Veel te soft’

Belangrijk neveneffect: conservatieve politici die het migratiepact bleven steunen, kregen via de luidsprekers van extreemrechtse partijen als Alternative für Deutschland, Vlaams Belang, de PVV van Geert Wilders en de Deense Volkspartij te horen dat ze zich veel te soft opstelden.

Dit alles verklaart waarom ook de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz zich vorige maand uit het Marrakesh-proces terugtrok. Vanuit politiek oogpunt kon Kurz bijna niet anders. Zijn extreemrechtse coalitiepartner FPÖ was dermate gealarmeerd door het migratiepact dat een Oostenrijkse handtekening tot een zware regeringscrisis had geleid.

De terugtrekking van Kurz was een cruciaal moment: Oostenrijk was het eerste West-Europese land dat zich uit het pact terugtrok en dat zorgde ook in landen als België, Nederland en Denemarken voor media-aandacht en voor kopzorgen bij partijen als N-VA. Ook de Nederlandse regering heeft het steeds moeilijker met Marrakesh: premier Mark Rutte blijft het migratiepact steunen, ook al ontstaan er over de kwestie stilaan scheurtjes binnen zijn coalitie. Met name CDA-leider Buma eist dat er meer juridische duidelijkheid komt over het niet-bindende karakter van de tekst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234