Maandag 12/04/2021

NieuwsKunstenaarsstatuut

Minister Dermagne (PS) belooft nieuw kunstenaarsstatuut tegen Pasen: ‘Het huidige systeem voldoet niet’

Minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS): ‘Met periodes waarin het creatief proces rijpt en aan artistiek onderzoek wordt gedaan, wordt onvoldoende rekening gehouden.’ Beeld BELGA
Minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS): ‘Met periodes waarin het creatief proces rijpt en aan artistiek onderzoek wordt gedaan, wordt onvoldoende rekening gehouden.’Beeld BELGA

Minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS) wil het kunstenaarsstatuut hervormen tegen Pasen. De federale regering heeft alvast jaarlijks 75 miljoen euro extra vrijgemaakt om kunstenaars financieel beter te beschermen.

Het gaat om een aanzienlijk bedrag. Vandaag kost het kunstenaarsstatuut jaarlijks tussen 55 en 60 miljoen euro (voor goed 5.000 Belgische kunstenaars). “Elk jaar 75 miljoen euro extra, dat laat ons toe om ambitieus te zijn en dat zijn we ook”, zegt Pierre-Yves Dermagne maandag in de Franstalige krant Le Soir. “De hervorming van het kunstenaarsstatuut is een van mijn prioriteiten. Het statuut moet beter afgestemd worden op de realiteit van het werk in de culturele sector.”

Het kunstenaarsstatuut is intussen meer dan twintig jaar oud. Het werd in 1999 door toenmalig minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (sp.a) in het leven geroepen om kunstenaars die even zonder werk zitten een basisinkomen te verschaffen. Als een kunstenaar niet onder contract staat, kan hij via het kunstenaarsstatuut een beroep doen op een werkloosheidsuitkering. Zeker voor jonge kunstenaars is het een belangrijke financiële steun geworden. Heel wat jonge film- en documentairemakers starten bijvoorbeeld – door hun onzekere toekomst – onder dit statuut.

Toch zijn er een aantal problemen met het kunstenaarsstatuut. Zo is de toegang beperkt. De RVA erkent lang niet iedereen: de dienst hanteert een gelimiteerde lijst met beroepen die binnen het statuut kunnen vallen. Als je professionele dj of theatertechnicus bent bijvoorbeeld, dan kom je niet in aanmerking voor sociale bescherming, omdat de RVA je niet als ‘kunstenaar’ aanziet.

Loont passie?

Wie wel onder het kunstenaarsstatuut werkt, kan ook met terugwerkende kracht zijn uitkering verliezen als die ‘te veel’ auteursrechten ontvangt (op jaarbasis meer dan 4.400 euro). In een open brief klaagden regisseurs als de broers Dardenne en Jaco Van Dormael in 2019 deze regel aan. Filmmakers krijgen hun royalty’s vaak lang na het maken van een film, bijvoorbeeld na een uitzending op tv of uit dvd-verkoop. Op die manier moeten ze soms plots een uitkering waarvan ze geleefd hebben terugbetalen. De uitbetaling van royalty’s compenseert dit vaak niet.

Minister Dermagne beseft: het kunstenaarsstatuut is aan een update toe. “Het huidige systeem voldoet niet. Dat was al duidelijk voor de coronacrisis, maar wordt nu nog extra in de verf gezet. De bedoeling is om tegen Pasen te komen met een voorstel voor een hervorming van het statuut. Vertegenwoordigers van de sector zullen een belangrijke rol spelen. Eerst wordt verder overlegd met actoren op het terrein en de sociale partners.” Dit overleg is al een maand bezig. Ook minister van Sociale Zaken Vandenbroucke is hier, twee decennia later, opnieuw bij betrokken.

“In de culturele sector worden periodes waar men betaalde opdrachten heeft, en periodes die nu gezien worden als periodes van inactiviteit”, zegt Dermagne. “Dat gaat echter om periodes waarin het creatief proces rijpt en aan artistiek onderzoek wordt gedaan. Daar wordt onvoldoende rekening mee gehouden. Het zou bovendien beter zijn om te spreken van een ‘statuut voor werknemers in de culturele sector’. De term ‘kunstenaarsstatuut’ is te beperkend omdat technici worden uitgesloten.” In 2019 vroegen de socialisten al om de regeling rond royalty’s aan te passen.

Binnen de rode familie wil men ook breder nadenken over de sociaal-economische situatie van kunstenaars. In 2016 leerde het onderzoek ‘Loont passie?’ van de UGent dat ze meestal verschillende jobs binnen en buiten de kunsten moeten combineren om rond te komen. Een van de problemen daar is de ‘kleinevergoedingsregeling’. Opdrachtgevers maken hier te veel gebruik van om artiesten te betalen, terwijl de vergoeding bedoeld was voor cafés of jeugdhuizen die af en toe eens een evenement organiseren. Dermagne wil ook dit soort ‘sociale dumping’ tegengaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234