Dinsdag 26/10/2021

NieuwsMilieuvervuiling

Minister Demir stuurt milieu-inspectie af op 3M na nieuws van nieuwe vervuiling

Volgens Vlaamse opdrachthouder Karel Vrancken zijn er geruststellende resultaten over de aanwezigheid van PFOS in Zwijndrecht.  Beeld Photo News
Volgens Vlaamse opdrachthouder Karel Vrancken zijn er geruststellende resultaten over de aanwezigheid van PFOS in Zwijndrecht.Beeld Photo News

De milieu-inspectie heeft donderdagavond verschillende waterstalen genomen bij de 3M-fabriek in Zwijndrecht. Aanleiding is het nieuws dat 3M, dat al maanden onder vuur ligt door PFOS-vervuiling, nu ook illegaal een andere PFOS-achtige stof zou hebben geloosd.

“Dit is een nieuw element in het dossier dat we rond 3M en haar vervuiling aan het opbouwen zijn”, zegt Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA). “Als blijkt dat 3M over de schreef ging, dan zal het tot verantwoording worden geroepen.” Het labo dat de stalen in opdracht van haar kabinet afnam, zou midden volgende week de resultaten klaar hebben.

Donderdag bracht een onderzoek van VTM Nieuws en Het Laatste Nieuws aan het licht dat de Amerikaanse fabriek in Zwijndrecht illegaal FBSA in de Schelde zou lozen. Dat is een giftige stof die familie is van het toxische PFOS, dat bij de graafwerken aan de Oosterweelverbinding massaal werd teruggevonden in de bodem rond de fabriek. Hoewel de productie van PFOS al sinds 2002 werd stilgelegd, wordt er wel nog FBSA gebruikt. Daarvoor blijkt 3M geen lozingsvergunning te hebben.

Voor de chemici onder ons: FBSA bestaat uit een keten van vier koolstofatomen, terwijl PFOS er acht heeft. Dat zou er volgens sommige onderzoeken voor zorgen dat de stof makkelijker het lichaam verlaat dan PFOS, waardoor ze minder schadelijk zou zijn. Maar dat is allerminst zeker, zegt toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven): “Hoe kleiner de stof, hoe vluchtiger. De inschatting is dat FBSA hierdoor nog gevaarlijker kan zijn voor de luchtwegen dan PFOS. Net als PFOS is FBSA ook slecht afbreekbaar en kan het zich opstapelen in het lichaam.”

Pijnpunt

In de speciale onderzoekscommissie naar het PFOS-schandaal hekelde de oppositie vrijdag de aanpak door de Vlaamse overheid. Hoewel het Agentschap Zorg en Gezondheid al maanden wist dat 3M FBSA gebruikte, waarschuwde ze op geen enkel moment de milieu-inspectie. “Omdat dat niet onze taak was”, zegt woordvoerster Ria Vandenreyt. “Wij waren bezig met het bloedonderzoek van omwonenden. De rest is aan andere overheidsinstanties. We gingen er ook van uit dat de milieu-inspectie deze informatie zou hebben.”

Dat laatste blijkt dus een misrekening, want FBSA is maar een van de vierhonderd verschillende PFAS-soorten die bestaan op de markt. Die soort staat niet op het lijstje van de te controleren stoffen bij de milieu-inspectie. Daardoor kan ze ook niet ontdekt worden in de vele steekproeven die jaarlijks worden uitgevoerd. “Bovendien gaat de inspectie er niet bewust naar op zoek, want ze controleert alleen systematisch op de stoffen waarvoor bedrijven een lozingsvergunning hebben aangevraagd”, zegt oppositielid Mieke Schauvliege (Groen).

Daarmee wordt een pijnpunt aangekaart dat in het PFOS-dossier al meermaals naar boven kwam: doordat verschillende overheidsdiensten naast elkaar werken, gaat er cruciale informatie verloren.

Bodemstaal zelf betalen

Het goede nieuws is dat er nu wel geruststellende resultaten zijn over de aanwezigheid van PFOS rond Zwijndrecht. Volgens Karl Vrancken, de Vlaamse opdrachthouder die het PFOS-onderzoek in goede banen moet leiden, zijn er bij een staalanalyse van eieren, vlees, groenten en fruit geen alarmerende resultaten ontdekt. Toch is voorzichtigheid geboden omdat er nog steeds PFOS wordt ontdekt. “We blijven mensen rondom 3M aanraden om geen scharreleieren te eten en om hun groenten en fruit niet alleen uit eigen tuin te halen”, zegt hij.

Opvallend is dat de gemeente Zwijndrecht haar inwoners nu een bodemstaalname van de tuin aanbiedt. Deze analyse moeten ze weliswaar zelf aanvragen en ook gedeeltelijk zelf betalen. Hiervoor wordt een groepsaankoop georganiseerd. “De exacte prijs van de eventuele inwonersbijdrage hangt af van de totale kostprijs van de staalnames en het aantal ingeschreven personen”, meldt de gemeente op haar website. Wie de prijs te hoog vindt, kan zich nog terugtrekken uit de aankoop.

3M was gisteren niet bereikbaar voor commentaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234