Vrijdag 10/04/2020

Minimale dienstverlening met maximaal effect?

In de nacht van donderdag op vrijdag keurde het federaal parlement de wet op de minimale dienstverlening bij het spoor goed. Een symboolmaatregel, of gaat er echt iets veranderen voor de reiziger?

1. Hoe gaat het in zijn werk?

"Er zullen geen mensen worden opgevorderd om te gaan werken", heeft minister van Mobiliteit François Bellot (MR) al meermaals benadrukt. Wie staakt, moet dat 72 uur op voorhand aankondigen. Op basis van het aantal werkwilligen stelt de NMBS een plan op van welke treinen rijden en welke niet. Dat plan moet 24 uur op voorhand worden gecommuniceerd, zodat de reiziger een alternatief kan zoeken. "De reiziger staat centraal", zegt Jasper Pillen, Bellots woordvoerder. "Zonder dat we raken aan de sociale rechten."

2. Behoort de chaos op het spoor nu tot het verleden?

"Ik vrees dat dit vooral nieuwe problemen gaat creëren", zegt spoorwegjournalist Herman Welter. "Een voorbeeld: de reiziger weet dat er een aantal treinen rijdt tussen Antwerpen en Brussel, maar die zitten allicht overvol. De kans is groot dat hij lang zal moeten wachten op het perron. En stopt die trein dan in elk station onderweg? Dan is hij nog altijd veel later op zijn bestemming. In Frankrijk, waar ook zo'n regeling geldt, is er op stakingsdagen alleen maar chaos."

Het kabinet-Bellot vindt die kritiek al te gemakkelijk. "Nu komen mensen naar het station om te kijken of hun trein rijdt of niet", zegt zijn woordvoerder. "Dankzij onze regeling weten ze tenminste waar ze aan toe zijn." Het Franse voorbeeld gaat niet helemaal op omdat de communicatie daar niet afdoende gebeurt, klinkt het elders binnen de regering.

Veel zal afhangen van de actiebereidheid bij de bonden. Een klein groepje dat de boel platlegt door bijvoorbeeld de seinhuizen te bezetten, dat moet tot het verleden behoren. Maar als de overgrote meerderheid van het personeel zich op tijd aanmeldt voor een staking, zullen de gevolgen wel degelijk groot zijn.

3. Is het stakingsrecht nu ingeperkt?

"Technisch gezien kun je stellen van wel: er worden voorwaarden opgelegd bij een staking", zegt Patrick Humblet, professor sociaal recht aan de UGent. "Voor alle duidelijkheid, dat is wettelijk mogelijk als daar een goede motivatie voor is." In de privésector is bijvoorbeeld afgesproken dat een hoogoven niet mag worden stilgelegd bij een staking.

Juridisch ziet Humblet twee problemen. Eerst en vooral zal de NMBS door de aanmeldingsplicht beschikken over een lijst van wie staakt en wie niet. Dat kan leiden tot discriminatie. Daarnaast is het voor de werknemer niet mogelijk om 72 uur voor de staking nog van gedacht te veranderen. Wat als iemand op het laatste moment toch afziet van actievoeren? Of iemand die toch wil gaan staken?

De vakbonden stappen alvast naar de rechter. Ze vrezen dat het sociaal overleg minder kansen zal krijgen. "We onderhandelen normaal gezien tot op de laatste minuut voor de staking", zegt Ludo Sempels van het ABVV. "Nu zal de NMBS drie dagen op voorhand alleen maar bezig zijn met het uitwerken van een alternatieve dienstregeling."

Bellot heeft de oorspronkelijke wetgeving overigens al bijgestuurd. De deadline voor de werknemers om zich aan te melden werd teruggebracht van vier naar drie dagen voor de staking. Bij meerdaagse stakingen wordt het ook mogelijk om zich en cours de route alsnog aan te sluiten of terug te trekken uit de actie.

4. Wanneer is de minimale dienstverlening in voege?

Begin volgend jaar, maakt Bellot zich sterk. Nu moeten de NMBS en Infrabel een lijst opstellen van de beroepsgroepen die vallen onder de meldingsplicht. Allicht zijn dat de treinbestuurders, conducteurs en de mensen die in de seinhuizen werken. Ook moet er een systeem worden uitgedokterd voor het aanmelden van stakers. Wordt daarbij ook rekening gehouden met anonimiteit? Binnen de maand moet er een advies komen. Op basis daarvan worden er concrete vervoersplannen opgesteld. Maar dat kan snel gaan, de blauwdrukken daarvoor liggen al klaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234