Dinsdag 23/07/2019

Global Warming

Minder zeeijs op de Noordpool dan ooit

Medewerkers van het Alfred Wegener Institute for Polar and Marine Research (AWI) meten de ijsdikte in de Noordelijke Ijszee. Beeld epa

Aan de Noordpool is nog nooit zoveel ijs gesmolten, een gevolg van de opwarmende aarde. Opvallend genoeg blijft water aan de Zuidpool opvallend koud.

Noem het vette pech. Uitgerekend in het jaar dat zich met het zeeijs op de Noordpool een drama zonder weerga voltrekt, is de kunstmaan die het in de gaten zou moeten houden, kapot. Sinds maart houdt het National Snow and Ice Data Centre (NSDIC) in de VS de stand van het zeeijs noodgedwongen vanuit een andere satelliet bij. De NSIDC-grafieken van miljoenen vierkante kilometers zeeijs zijn voor de zekerheid gestippeld, want sindsdien niet absoluut betrouwbaar.

Maar de boodschap is er niet minder indringend om. Het jaarlijkse smeltseizoen is als gevolg van klimaatverandering al meteen met een minimum begonnen, na een reeks uitzonderlijk warme wintermaanden. Inmiddels staat de teller in de laatste week van mei op 10,5 miljoen vierkante kilometer, een oppervlak dat normaal pas eind juni over is van het winterijs. Het totale winterijs was in februari ook maar 14,5 miljoen vierkante kilometer, het laagste sinds er in 1979 begonnen werd met satellietmetingen.

Idioot warme poolwinter

"Wat we zien is een continue daling van het zeeijsvolume met daaroverheen de natuurlijke variatie", zegt hoogleraar Michiel van den Broecke van het IMAU in Utrecht over de ontwikkelingen. "Hoe het echte minimum in september uitpakt is afwachten." Vooralsnog was het minimum van 2012, van 4,4 miljoen vierkante kilometer ijs, het absolute record, in de jaren daarna leek er een kleine tempering op te treden. Maar begin 2016 vroren in een idioot warme poolwinter, met dank aan El Niño een halve planeet verderop, delen van de Baufortzee voor Alaska niet eens dicht.

Woordvoerders van het NSIDC in Boulder, Colorado zeggen "dat het inmiddels in de maanden augustus en september uitzonderlijk koud en grijs zal moeten blijven, wil 2016 geen nieuw record worden." Binnen 20 tot 25 jaar, zo is in Boulder het uitgangspunt, komt er een zomer dat de hele Noordelijke poolzee ijsvrij wordt. Volgens de definitie van de experts: meer dan 85 van het water is dan onbedekt.

Beeld De Volkskrant

Donker water

Het verdwijnen van het noordpool-ijs zet door, denkt ook Van den Broeke. Punt is dat het een zichzelf versterkend proces is doordat het vrijvallende water donker is en dus veel meer zonlicht absorbeert dan ijs en sneeuw. Het warmere water helpt vervolgens mee om de ijsmassa's verder te doen smelten.

Een tweede effect is dat een steeds groter deel van het poolijs 's winters wel terugkomt maar eenjarig is en dus dun. Dat maakt het ijs kwetsbaar voor wind en storm en relatief makkelijk weg te smelten. Zulke versterkende factoren zouden kunnen verklaren waarom in recordjaar 2012 de echte snelle dooi pas inzette in juni en juli, nadat het lang een redelijk gemiddeld jaar had geleken.

De onafhankelijke poolijswatcher Neven Curlin van het Arctic Sea Ice Blog noemt het vooral uitzonderlijk dat dit jaar zowel bij Alaska als aan de Atlantische kant het ijs snel smelt. "De aanval komt van twee kanten. Als je een scenario moest schrijven voor een ijsvrije september, zou dit het verhaal zijn."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden