Vrijdag 30/10/2020

30-urigewerkweek

Minder werk, meer geluk?

Beeld Xavier Truant

Franstalig links leurt opnieuw met een oud idee: arbeidsduurvermindering. Als we maar 30 uur per week werken, zullen we allemaal gelukkiger en productiever zijn. En iedereen heeft een job. 'Wie zo redeneert, kent weinig van economie', zegt expert Paul De Grauwe.

We zijn overwerkt, burn-outs grijpen om zich heen. Tegelijk is er in Franstalig België nog een hoge graad van werkloosheid. De oplossing? Laten we minder gaan werken. Het zal de druk wegnemen en bovendien plaats vrijmaken op de arbeidsmarkt. Twee vliegen in één klap. Te mooi om waar te zijn, waarschuwen economen.

Het idee van arbeidsduurvermindering doet weer opgeld aan de overkant van de taalgrens. De communisten van PTB/PVDA leuren al een tijdje met hun 30-urigewerkweek, bij de PS is het een van de thema's in hun vernieuwingsoperatie 'le chantier des idées'. Nu heeft ook Ecolo zich aangesloten: in hun plan voor de arbeidsmarkt schuiven de groenen een werkweek van vier dagen naar voren.

"Meer jobs door minder te gaan werken?", zegt Paul De Grauwe, economieprofessor aan de London School of Economics. "Al veertig jaar hoor ik dat argument. Wie daar nog in gelooft, heeft een gebrekkige economische kennis."

De arbeidsmarkt is geen gesloten circuit, waarbij je de plaatsjes kunt uitdelen zoals je wilt, voert hij aan. "Als hoogopgeleide mensen, zoals ingenieurs, minder gaan werken, gaat de productiviteit van onze economie ook dalen. Uiteindelijk zullen er minder jobs zijn", waarschuwt De Grauwe.

"Er is inderdaad geen bewijs dat arbeidsherverdeling meer jobs oplevert", vult Joep Konings aan, professor arbeidseconomie aan de KU Leuven.

Routinejob: makkelijk vervangbaar

Maar het beeld is genuanceerd. Veel hangt af van het type job dat je wilt 'herverdelen', weet hij. "Iemand met een 'routinejob' is gemakkelijk vervangbaar. Denk dan aan iemand die aan de band staat of werkt in de autoassemblage. De werkgever moet hen niet extra opleiden en kan dus gemakkelijk de tijd verdelen over meer mensen."

Bij meer 'abstracte' jobs, zoals een IT'er of een ingenieur, zal het bedrijf heel wat meer in zijn werknemer investeren. "Als hun taken verdeeld worden over meerdere personen, vermenigvuldigen zich ook de kosten."

Vanwaar komt de roep van Franstalig links dan? Door de automatisering en robotisering komen er in de nabije toekomst tijd en middelen vrij op de arbeidsmarkt. Kunnen we die niet teruggeven aan de werknemer? Dat is dan de vraag die opborrelt. De realiteit is dat door die vooruitgang heel wat jobs vernietigd zullen worden en dat onze arbeidsmarkt er heel anders zal uitzien.

"Er zullen steeds minder 'routinejobs' zijn", zegt Konings. "We zien nu al dat heel wat taken in de autoassemblage zijn overgenomen door machines. Tegelijk zal de dienstensector nog verder groeien. En daar zijn meer 'abstracte' jobs. Net het domein waar arbeidsherverdeling moeilijk ligt."

Toch is het idee van minder gaan werken om productiever te zijn, niet helemaal van de pot gerukt. In Zweden zijn een aantal bedrijven al overgeschakeld op een werkdag van zes uur, met positieve resultaten. Bij Toyota Göteborg, dat het systeem ruim tien jaar geleden invoerde, zijn de werknemers gelukkiger en steeg de winst met een vierde. Ook in ons land experimenteert vrouwenorganisatie Femma al met een 30-urigewerkweek.

Maatwerk kan inderdaad goede resultaten opleveren, erkennen ook de economieprofessoren, maar een algemene regel van bovenaf opleggen, is een slecht idee. Sommige mensen willen gewoon langer werken. En voor een onderneming met vier bedienden kan de beperking van het aantal gewerkte uren het functioneren van het bedrijf in gevaar brengen.

'Ook betaalde vakantie was ooit droom'

Het is alleen de PTB die zo de 30-urigeweek als algemene regel wil doorvoeren. De PS en Ecolo willen niet zo ver gaan, maar hoe de arbeidsduurvermindering er voor hen moet uitzien, blijft voorlopig vaag. Het idee van minder gaan werken en evenveel verdienen, klinkt in elk geval erg aanlokkelijk voor de achterban. Al is het, zeker op korte termijn, praktisch niet realiseerbaar. De materie zit op federaal niveau en daar zitten de PS en Ecolo in de oppositie. Zo blijft het zwemmen op het droge.

"Dat we het dan hebben over minder lang werken, is een interessant en relevant debat", reageert Thomas Mels, partijwoordvoerder van de PS. "De arbeidsmarkt verandert snel, en ja, dan nemen wij het op voor de werknemer. Ook de betaalde vakantie is ooit weggezet als een onmogelijk ideetje van links."

Ook sp.a-voorzitter John Crombez haalde in zijn boekje Ctrl+Alt+Del het idee van de 30-urigeweek boven. "Niet hetzelfde als 30-urigewérkweek", haast hij zich. "Dat je 30 uur werkt is in mijn voorstel de norm om volwaardige sociale bescherming te genieten. Wie langer wil werken, moet dat ook kunnen. Dat iedereen minder aan de slag moet, dat kan nooit de bedoeling zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234