Dinsdag 29/09/2020

Minder risico, minder ambitie

De afslankingskuur is opgelegd door eurocommissaris voor concurrentie Neelie Kroes, omdat KBC tot de bankengroepen behoort die voor miljarden euro’s staatssteun hebben gekregen tijdens de financiële crisis. De Commissie wil vermijden dat die staatssteun de concurrentie in de Europese bankensector verstoort, ook om de banken te sussen die zonder staatssteun overeind zijn gebleven en nu morren. Door groepen als KBC, en eerder ING, te dwingen om grote brokken af te stoten, hertekent de Commissie het Europese bankenlandschap, in de hoop dat dit de onderlinge concurrentie zal aanzwengelen. KBC-baas Jan Vanhevel: “De besprekingen met de Europese Commissie liepen niet altijd even vlot omdat er moeilijke afwegingen moesten worden gemaakt. Maar we stelden de open en constructieve manier van spreken op prijs. Dat geldt ook voor onze besprekingen met zowel de Belgische als de Vlaamse overheid.”

Omdat toezichthouders erop wezen dat KBC mogelijk onvoldoende eigen middelen had om heelhuids door de crisis te komen. Dat leidde tot twijfel bij beleggers en tot forse koersdalingen op de beurs. Het was vooral een probleem van solvabiliteit, terwijl het bij de reddingsacties voor Fortis en Dexia veeleer draaide om een acuut gebrek aan snel beschikbaar geld (liquiditeit). De overheid moest KBC tussen oktober 2008 en mei 2009 drie keer bijspringen. Eerst pompte de federale staat 3,5 miljard euro bij, daarna deed de Vlaamse staat in twee stappen hetzelfde. De federale overheid heeft zich in mei bovendien garant gesteld voor KBC’s rommelkredieten, voor een bedrag van circa 20 miljard euro. Over die beruchte portefeuille met probleembeleggingen was veel commotie ontstaan. De risico’s dreigden grotendeels onverzekerd te raken omdat de verzekeraar, het Amerikaanse MBIA, zelf in financiële moeilijkheden zat. Het grote publiek was niet op de hoogte van die portefeuille.

KBC bouwt haar balanstotaal met 17 procent af, ruim een zesde. De bekendste divisies die worden verkocht zijn bankendochter Centea, verzekeringsdochter Fidea en het vroegere KB Lux. De ‘risicogewogen’ activa verminderen met 25 procent (39 miljard euro aan activa) via stopzetting of verkoop in de komende vier jaar. Zoals KBC eerder deze maand aankondigde, worden vooral de risicovolle activiteiten van de divisie ‘merchant banking’ drastisch teruggeschroefd. Dat is goed voor de grootste brok, 23 miljard euro. ‘Merchant banking’ verzamelt een waaier aan financiële diensten voor bedrijven, vooral bedrijfskredieten en activiteiten op de kapitaalmarkten. Dat betekent ook dat KBC zijn in Londen gebaseerde afdeling Financial Products, actief in gestructureerde beleggingsproducten, zwaar afbouwt. De verkoop van KBL European Private Bankers, waartoe het voormalige KB Lux behoort, verlaagt de risicogewogen activa met 6 miljard. Centea en Fidea zijn goed voor 5 miljard, net als de Centraal- en Oost-Europese activiteiten die worden afgestoten.

“We hebben lessen getrokken uit de crisis: meer focus op kernactiviteiten en het risicoprofiel moet naar omlaag”, zegt CEO Vanhevel. KBC zegt zich als “regionale Europese speler” met zes kernlanden te willen positioneren. Het gaat om thuismarkt België, Tsjechië, Polen, Hongarije, Slowakije en Bulgarije. Zoals verwacht vallen Rusland, Slovenië en Servië uit de boot. Dat Vanhevel ook Bulgarije als kernmarkt aanvinkt, is een kleine verrassing. Vanhevel: “We zullen in de eerste plaats voortbouwen op onze bestaande bank-verzekeringsplatformen in België en de vijf geselecteerde Oost-Europese markten en ons daar blijven richten op de lokale particuliere en kmo-cliënten en de lokale middelgrote beursgenoteerde bedrijven.”

Nauwelijks. KBC’s basismodel, de combinatie van bank- met verzekeringsactiviteiten, blijft overeind. Er is geen splitsing tussen beide takken, zoals dat bij ING is gebeurd. De Europese Commissie heeft KBC ook geen commerciële beperkingen opgelegd voor de Belgische markt. Dat had theoretisch gekund, omdat KBC geniet van staatssteun en pakweg Argenta niet. Europa legt zulke restricties wel op voor bepaalde producten in Tsjechië, Slowakije en Hongarije. Het afstoten van KB Lux betekent overigens niet dat KBC zijn meest vermogende klanten laat vallen. De privatebankingactiviteiten in België en Centraal- en Oost-Europa blijven ongewijzigd onder de merknaam KBC.

Voor de klanten van Centea (KBC’s netwerk voor zelfstandige bankagenten) en verzekeringsdochter Fidea zijn er uiteraard wel veranderingen mogelijk, omdat KBC op zoek gaat naar nieuwe eigenaars voor die activiteiten. Centea en Fidea vertegenwoordigen een marktaandeel van circa 1 tot 2 procent van de totale kredieten, deposito’s en verzekeringen in België. “KBC zal er ook strikt op toezien dat het niveau van de dienstverlening aan de cliënten hoog blijft tijdens de overgangsperiode”, zegt Vanhevel.

Voor de thuismarkten zijn de gevolgen beperkt, maar in de divisies die worden afgestoten is de onzekerheid groot. Vakbondsman Dirk De Backere, secretaris van de ondernemingsraad: “De blijvende sterke aanwezigheid in de thuismarkten en het behoud van het bankverzekeringsmodel kunnen ongetwijfeld als de positieve kern van het plan worden beschouwd, omdat dit KBC kan toelaten om verder te groeien, zij het beperkter in schaal en winstgevendheid maar ook beperkter in risico. Dat biedt ook de grootst mogelijke zekerheden voor de medewerkers qua werkgelegenheid en loon- en arbeidsvoorwaarden op lange termijn. Maar het is een inktzwarte dag is voor de vele collega’s in binnen- en buitenland die bedankt worden voor meer dan bewezen diensten aan de KBC Groep.”

Nee, maar ze zijn nu minder expansief en gericht op de groei in vijf kernmarkten: Tsjechië, Polen, Hongarije, Slowakije en Bulgarije, niet toevallig EU-leden. De tijd van pionieren, zoals KBC’s gedurfde intredes in niet-EU-landen Rusland en Servië, is voorbij. Vanhevel: “We streven naar groei op autonome basis, zonder grote overnames.” Om extra geld op te halen plant KBC een Praagse beursintroductie van een minderheidsbelang in zijn dochtermaatschappij CSOB. “De notering op de lokale beurs ondersteunt ook onze thuismarktstrategie voor die markt. Een vergelijkbare transactie kan worden opgezet voor zorgvuldig gekozen Centraal- en Oost-Europese dochterondernemingen, zoals K&H in Hongarije.” In Rusland en Servië heeft KBC minder dan 1 procent marktaandeel. De activiteiten worden niet meteen verkocht maar bijgehouden zonder er expansieplannen voor te maken. KBC zoekt nog een koper voor zijn belang van 31 procent in de Sloveense NLB Bank.

De beleggers reageerden gisterennamiddag (de koers was tot twee uur geschorst) positief op de herstructurering. Ze stuurden het aandeel in een eerste reactie 6 procent hoger. De beleggers lijken vooral opgelucht, omdat ze draconischer maatregelen vreesden. KBC wil vanaf 2011 opnieuw dividenden in cash uitkeren (op basis van de winst over 2010). Volgens voorlopige plannen gaat het om een dividend van 1 euro bruto per aandeel, verklaarde financieel directeur Luc Philips. Zo komt KBC tegemoet aan de vraag zijn kernaandeelhouders (de coöperatieve Cera, de Boerenbond en enkele Vlaamse zakenfamilies) om weer een jaarlijkse inkomstenstroom in gang te zetten. Dat aandeelhouderssyndicaat zorgt er ook voor dat er geen kapitaalverhoging van KBC komt. Onder meer BNP Paribas heeft via zo’n uitgifte van nieuwe aandelen onlangs vers geld opgehaald, maar dat is voor KBC geen optie. De vaste aandeelhouders zijn er als de dood voor dat hun belang verwatert.

KBC bevestigt zijn verplichtingen aan de overheid volledig en op eigen kracht te zullen terugbetalen. Het geld moet komen van “winstgroei, de afbouw van internationale activiteiten en ook enkele desinvesteringen”. KBC is van plan om het grootste deel van de 7 miljard euro die de overheid (de federale en de Vlaamse elk voor de helft) in het bedrijf heeft gestopt terug te betalen tegen 2013. Opmerkelijk: als geste naar de gemeenschap doet het directiecomité van KBC afstand van zijn bonus voor het boekjaar 2009, zoals ze dat vorig jaar ook al deden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234