Maandag 14/06/2021

Minder kalifaat, nog meer terreur

Twee jaar na de oprichting van het grensoverschrijdend 'kalifaat' zijn er sterke signalen dat IS zich aan het voorbereiden is op een territoriale nederlaag. Tegelijk vrezen analisten dat IS nu zelfmoordcommando's zal uitsturen over de wereld.

Eerst het goede nieuws: IS loopt in Syrië en Irak stilaan op zijn laatste benen.

Alleen al in de eerste helft van dit jaar verloor de groepering 12 procent van haar terrein, onder meer enkele strategische bruggenhoofden zoals de Iraakse stad Fallujah. Daarbij verloren ook veel frontstrijders het leven, wat de slagkracht van IS aanzienlijk verminderde. Tegelijk worden aanvoerlijnen tussen Syrië en Irak intens gebombardeerd door de internationale coalitie, waar sinds kort ook Belgische F16's deel van uitmaken.

Een teken van hun wanhoop was dat ze in hun Syrische enclave vorige maand internetcafés sloten en de vernietiging van tv's en satellietschotels bevolen om te vermijden dat hun voetvolk nieuws over de verliezen te zien zou krijgen.

Nu worden aanhangers in onderschepte boodschappen stilaan voorbereid op de - onvermijdelijke - val van het 'kalifaat', onder meer in een opmerkelijk editoriaal dat vorige maand werd gepubliceerd in Al Naba, de Arabische 'nieuwsbrief' van IS. Tegelijk maken de propagandisten van de sekte zich sterk dat de groep wel zal overleven als hun steden in handen vallen van "oprukkende kruisvaarders".

Moeilijk grijpbaar

De groepering reorganiseert zich ondertussen wel als globale terreurbeweging. Dat bevestigde een van hun leden in een zeldzaam interview met een Amerikaanse krant, The Washington Post (WP). "Terwijl onze kernstructuur in Irak en Syrië onder vuur ligt, hebben we onze commando-, media- en financiële structuren verplaatst naar verschillende landen", stelde de anonieme bron in een onlinegesprek. "We hebben dagelijks mensen die ons vertellen dat ze naar het kalifaat willen komen, maar we zeggen ze in hun land te blijven en te wachten om daar iets te ondernemen." Hij voorspelde ook wraak mocht IS-hoofdkwartier Raqqa vallen.

Contrattereurexperten vrezen dan ook dat de IS-terreur zal aanhouden nadat de extremisten verdreven zijn uit Syrië en Irak, maar dat die moeilijker grijpbaar zal zijn dan terreurbeweging Al Qaida in de jaren nadat die uit Afghanistan was verjaagd. "Waar Al Qaida hiërarchisch georganiseerd was, zijn deze mensen dat niet", stelde ex-CIA-directeur Michael Hayden in de WP. "Ze hebben de energie en onvoorspelbaarheid van een populistische beweging."

De recente massa-aanslagen op het winkelcentrum in Bagdad en de luchthaventerminal van Istanbul zijn een sombere voorbode van nieuw geweld. Europese inlichtingendiensten stellen dat deze "nieuwe fase" van IS al begonnen is. "Ze worden uitgedaagd omdat we onze strategie aanpasten aan hun aanvankelijke doel. Wij ontheiligen ze nu", zei een Franse veiligheidsbron aan de WP. "Nu gaan ze over tot andere tactieken, en beginnen meer verraderlijke en ondergrondse operaties, in grootsteden."

Op korte termijn maken analisten zich volgens onze bronnen ongerust over aanslagen van IS in Brazilië tijdens de Olympische Spelen (5 tot 21 augustus). Het Amerikaanse Terrorism Research & Analysis Consortium (Trac), dat de onlineactiviteiten van IS monitort, onderschepte op 3 juni een boodschap waarin IS-propagandisten op zoek gingen naar Portugees- en Spaanstalige sprekers. Verder onderzoek leerde dat de terreurbeweging vooral actief probeert te rekruteren in Brazilië, Venezuela en Mexico - drie landen die door de cocktail van sociale onrust en bendemisdaad een voedingsbodem vormen.

Lone wolf

Op het sociaal medium Telegram werd ook een Portugeestalig IS-propagandakanaal gelanceerd. De Braziliaanse federale politie was al beducht voor de mogelijke aanwezigheid van een gewezen Guantanamo-gevangene, Jihad Ahmed Mustafa Dhiab - een Libanees-Argentijnse ex-wapenbroeder van Abu Musab al-Zarqawi (die tot zijn dood Al Qaida in Irak leidde, de voorloper van het huidige IS). Dhiab kreeg in 2014 asiel in Uruguay maar zou intussen ondergedoken zijn in Argentinië of Brazilië.

Een grote kopzorg voor veiligheidsdiensten is dat 'lone wolf'-terroristen of terreurcellen in Brazilië makkelijk aan illegale wapens kunnen raken. Criminele bendes zijn er zowel actief in de favela's van de grootsteden als op het 'wetteloze' drielandenpunt Brazilië-Argentinië-Paraguay, waar gewelddadige jihadisten zich mengen onder de vreedzame moslimminderheid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234