Donderdag 04/03/2021

Mind The Gap

Mind The Gap: Van de vliegende Finnen naar de man die in tien sporten uitblonk

Jim Thorpe Beeld UNKNOWN
Jim ThorpeBeeld UNKNOWN

De 'Underground' of 'Tube' is een symbool in Londen. Er is evenveel leven onder de stad als boven de grond. Naar aanleiding van de Spelen werd ieder metrostation hernoemd naar een beroemde atleet. Ideaal voor een minireeks doorheen de olympische geschiedenis en door Londen. In onze tweede aflevering springen we op de Circle Line en de Hammersmith & City Line. Beide lijnen zijn zoals de Metropolitan Line vooral op atletiek gericht, maar we maken vandaag kennis met een paar van de meest veelzijdige atleten die ooit op de Spelen actief waren. Mind the gap, mind the doors, the train is ready to leave!

CIRCLE LINE/HAMMERSMITH & CITY LINE: De Metropolitan Line is de oudste metrolijn ter wereld, maar de Circle Line en de Hammersmith & City Line hebben een deel van het traject overgenomen. De Circle Line loopt in een cirkel doorheen het centrum van Londen en deelt heel wat stations met andere lijnen. Zo kunnen pendelaars ondergronds vlot een overstap maken. De Circle Line bedient in totaal 36 stations: vanaf Edgware Road (niet ver van de winkelstraat Oxford Street) loopt de lijn naar Hammersmith. De Circle Line werd in 2005 getroffen door aanslagen waarbij zeker veertien mensen het leven lieten. De Hammersmith & City Line loopt eveneens door de getroffen stations. Deze lijn vertrekt in Barking (het oosten van Londen) en gaat eveneens naar Hammersmith als eindstation. Boven de grond zitten we dan in een wijk ten westen van het centrum van Londen. We vinden hier onder meer een grote zaal die gebruikt wordt voor films en concerten. Acteur Hugh Grant is van deze buurt afkomstig. Notting Hill is immers niet veraf. Voetbalclub Fulham is hier actief.

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
null Beeld Wikipedia
Beeld Wikipedia
null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Paavo Nurmi in actie op de Spelen van 1920 in Antwerpen Beeld UNKNOWN
Paavo Nurmi in actie op de Spelen van 1920 in AntwerpenBeeld UNKNOWN

We vertrekken op de Hammersmith & City Line in het oosten van Londen en komen meteen bij een olympische grootheid uit. Paavo Nurmi was een Fins atleet die tussen 1920 en 1928 negen keer goud won in zeven verschillende disciplines. Nurmi brak door op de Spelen in Antwerpen in 1920. Hij pakte drie keer goud: op de 10.000 meter, in het veldlopen en in het veldlopen voor teams. De vliegende Fin deed het vier jaar later nog beter in Parijs. Hij was toen goed voor vijf keer goud en kon zijn titel in het veldlopen verlengen. Nurmi had geen nood meer aan succes, maar besloot toch nog naar Amsterdam te trekken voor de Spelen van 1928. Hij won de 10.000 meter en leek nadien een punt achter zijn carrière te zullen zetten. Toch begon hij zich weer voor te bereiden met het oog op de Spelen van 1932 in Los Angeles. Hij werd echter beschuldigd te veel geld te verdienen om een amateur te zijn en moest wegens een schorsing vanaf de tribune toekijken. Nurmi is één van de meest legendarische atleten aller tijden en is in Finland zelfs op een geldbriefje verschenen.

Nurmi krijgt op deze metrolijn het gezelschap van drie landgenoten. Van Barking tot Plaistow hebben de grootste Finse atleten een station toegewezen gekregen. Ville Ritola was een tijdgenoot van Nurmi en won vijf keer goud. Ritola ging al op jonge leeftijd in de Verenigde Staten wonen. Zijn eerste gouden medaille won hij op de Spelen van 1924. Vier jaar later zou hij Nurmi verslaan op de 3.000 meter steeple. De volgende vliegende Fin is Lasse Viren. Hij blonk in de jaren 70 uit als langeafstandsloper. Zo won hij in 1972 en 1976 twee keer goud op de 5.000 en op de 10.000 meter. Maar het voorbeeld van alle Finse atleten was Hannes Kolehmainen. Hij was de eerste legendarische loper op de Olympische Spelen. Hij won drie keer goud op de Spelen van 1912 in Stockholm: op de 5.000 meter, de 10.000 meter en in het veldlopen. Na de Eerste Wereldoorlog bleef hij een sterke atleet, maar op de Spelen van 1920 in Antwerpen blonk hij vooral uit in de marathon, wat hem een vierde gouden plak opleverde.

Ritola en Nurmi, twee vliegende Finnen. Beeld UNKNOWN
Ritola en Nurmi, twee vliegende Finnen.Beeld UNKNOWN
null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Om goud te winnen moet je soms een hoge pijngrens hebben en daar is Emil Zatopek het symbool van. Als Zatopek zijn ambities had kunnen waarmaken, zou hij misschien nooit een groot atleet geworden zijn. Hij wou immers leerkracht worden, maar faalde in zijn studies en besloot de leerling van een schoenmaker te worden. In de straten van het toen nog Tsjechoslowaakse Zlin werd ieder jaar een loopwedstrijd gehouden, maar Zatopek had er geen interesse voor. Tot zijn leermeester hem de opdracht gaf om toch deel te nemen. Zatopek probeerde er nog onderuit te komen door zich ziek te melden, maar een dokter pepte hem op zodat hij wel moest deelnemen. Hij werd meteen tweede en zijn carrière was begonnen. Op het einde van de Tweede Wereldoorlog ging hij het leger in en daar had hij tijd om veel te oefenen. Vijf sprintjes van 200 meter, 20.400 meter lopen en nog eens vijf sprintjes van 200 meter. Het was een normale training voor Zatopek, die dat regime steeds opvoerde. "Op de grens van afzien worden mannen en jongens van elkaar gescheiden", zei hij ooit. Zatopek zou uiteindelijk vier gouden medailles op de Olympische Spelen winnen.

We maken een sprong langs een paar andere topatleten. De Keniaanse Tirunesh Dibaba zal in Londen proberen om haar derde gouden medaille te winnen. Het scheelde niet veel of ze kon haar titels uit Peking op de 5.000 en de 10.000 meter niet verdedigen. Geplaagd door blessures maakte ze pas in het begin van het jaar haar comeback. Voor de Russische atleet Vladimir Kuts bleef het in 1956 bij twee gouden plakken. Hij werd ontdekt toen hij in het leger zat. Na zijn carrière viel hij ten prooi aan drank. Hij overleed op 48-jarige leeftijd.

Hicham El Guerrouj moest acht jaar geduld hebben voor hij goud kon winnen. Na twee mislukte Spelen in Atlanta en Sydney schreef de Marokkaanse atleet in 2004 geschiedenis door 80 jaar na Paavo Nurmi als eerste zowel op de 1.500 meter als de 5.000 meter goud te winnen. Een andere Marokkaanse kampioen is Saïd Aouita. Hij won in 1984 goud op de 5.000 meter. Tenslotte is er nog Kip Keino, een van de eerste grote Keniaanse atleten. Hij won twee gouden medailles in evenementen van middellange afstand: in 1968 en in 1972.

Tirunesh Dibaba Beeld REUTERS
Tirunesh DibabaBeeld REUTERS
null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Carl Lewis is een echt medaillekanon op de Olympische Spelen geweest. Niet alleen was hij een spurtbom, hij was ook de beste in het verspringen. In 1980 had hij zijn debuut op de Spelen moeten maken, maar door een Amerikaans boycot moest hij nog vier jaar wachten. In Los Angeles wou hij bekendheid bij het Amerikaanse publiek verwerven door in de voetsporen van Jesse Owens te treden. Die had in 1936 vier keer goud in één olympisch evenement gewonnen. Lewis evenaarde dat record gemakkelijk met winst op de 100 meter, de 200 meter, de 4x100 meter en in het verspringen. Bizar genoeg kozen de Chicago Bulls twee maanden later in de NBA draft voor Carl Lewis, maar hij speelde uiteindelijk nooit mee. In 1988 had Lewis er met Ben Johnson een concurrent bij gekregen. De 100 meter werd daardoor legendarisch. Johnson versloeg Lewis, maar testte positief en verloor zo zijn gouden plak. Lewis kon zijn prestaties van 1984 niet meer herhalen, maar tot en met 1996 won hij telkens goud in het verspringen. In 1988 testte Lewis positief op een drugtest, maar zijn medailles moest hij niet meer afgeven.

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Als Carl Lewis een icoon was bij de mannen, dan is Jackie Joyner-Kershee dat bij de vrouwen. Ze won in totaal zes olympische medailles, waarvan drie keer goud. Een film over een andere atlete die nog aan bod moet komen, Babe Didrikson, inspireerde haar tot atletiek. Uiteindelijk zou haar impact op de sport nog veel groter zijn dan dat van haar voorbeeld. In 1984 won ze zilver in de zevenkamp, vier jaar later in Seoel veranderde ze die medaille in goud. Ook in het verspringen blonk ze uit met een gouden medaille. In Barcelona 1992 won ze opnieuw goud in de zevenkamp. Haar carrière eindigde voor eigen publiek in 1996, maar door een blessure moest ze al vroeg in de zevenkamp opgeven. Ze tekende nadien een contract voor een basketbalclub, maar ondanks haar populariteit brak ze nooit door op het veld. Ze probeerde wel nog op de Spelen van 2000 te geraken, maar slaagde daar niet in.

Tijd voor een nieuwe sprong langs een pak grote atleten. De Duitse Heike Drechsler is één van de meest succesvolle vrouwelijke atleten in het verspringen. De Duitse won goud in 1992 en in 2000. De volgende halte is genoemd naar Bob Hayes, een heel veelzijdig atleet. Hij is de enige die ooit olympisch goud én de Super Bowl won. Op de Spelen van 1964 pakte hij de hoogste eer in twee spurtnummers. Tussendoor willen de Britten ook hun eigen sportlegenden in de verf zetten. Mary Rand won in 1964 van elke kleur één medaille. Veelzijdigheid is zeker van toepassing op Babe Didrikson. Naast een carrière in atletiek was ze ook succesvol als professioneel golfspeelster. Gouden medailles in het horden en speerwerpen in 1932 leverden haar de titel van grootste Amerikaanse sportvrouw uit de eerste helft van de twintigste eeuw op.

Babe Didrikson als golfspeelster Beeld UNKNOWN
Babe Didrikson als golfspeelsterBeeld UNKNOWN

Daley Thompson is één van de grootste Britse atleten. Hij nam vier keer deel aan de Olympische Spelen en won goud in de tienkamp in 1980 en 1984. Nog een Britse atlete op deze lijn is Mary Peters, die goud won in de vijfkamp. Ook het volgende station is gewijd aan een Britse atelte. Denise Lewis won in 2000 goud in de zevenkamp, nadat ze vier jaar eerder de bronzen plak veroverd had. Daarna is het aan Carolina Klüft. Op haar 21ste was ze in de meerkamp al Europees kampioene, wereldkampioene én olympisch kampioene. Die laatste gouden medaille behaalde ze in Athene in 2004.

Carolina Klüft Beeld UNKNOWN
Carolina KlüftBeeld UNKNOWN
ONE TO WATCH: Ook bij Madame Tussauds nabij Baker Street komen de Olympische Spelen tot leven. Beeld getty
ONE TO WATCH: Ook bij Madame Tussauds nabij Baker Street komen de Olympische Spelen tot leven.Beeld getty

Bruce Jenner is één van die atleten die na zijn carrière een tv-persoonlijkheid werd. In de tienkamp veroverde hij de gouden medaille op de Olympische Spelen van 1976. Nadien begon hij een nieuwe loopbaan op televisie. Sinds 2007 is hij te zien in de soap rond de Kardashians. Ook Rafer Johnson maakte de sprong van de sport naar de tv-wereld. Hij was in 1960 olympisch kampioen in de tienkamp en speelde nadien mee in enkele films. Maar hij was ook politiek actief en overmeesterde met enkele anderen de moordenaar van president Robert F. Kennedy. In 1984 mocht hij de olympische vlam ontsteken.

Johnson haalde zijn sportieve inspiratie bij Bob Mathias. Die werd in 1948 en in 1952 olympisch kampioen in de tienkamp. Een hedendaagse ster in deze discipline is de Tsjech Roman Sebrle. Hij brak als eerste door de grens van 9.000 punten en won de gouden medaille in Athene 2004. Op zijn 35ste gaat hij in Londen op zoek naar een tweede gouden plak. Zijn voorganger, Dan O'Brien, domineerde de tienkamp in de jaren 90. De Amerikaan werd in 1996 voor eigen volk olympich kampioen.

Bruce Jenner is de stiefvader van Kim Kardashian Beeld UNKNOWN
Bruce Jenner is de stiefvader van Kim KardashianBeeld UNKNOWN
null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

We sluiten af met nog een spectaculair olympisch verhaal. Van alle veelzijdige atleten is Jim Thorpe zonder twijfel de meest opvallende. Hij was in de eerste plaats atleet, maar zou volgens getuigen in nog tien andere sporten uitgeblonken hebben. Golf, tennis, basketbal, zwemmen,... noem maar op, Thorpe kon het. Op de Spelen van 1912 won hij gouden medailles in de vijfkamp en de tienkamp. Helaas bleek later dat hij zich voor sportprestaties had laten betalen en hij dus geen volwaardig amateur was. Hij moest zijn medailles daardoor weer inleveren. Hij speelde nadien nog American Football, honkbal en voetbal. Door een drankprobleem overleed Thorpe in 1953 straatarm na een hartaanval. Pas in de jaren 80 werden zijn medailles in ere hersteld. Er werd in de jaren 50 al een film over zijn leven gemaakt. Burt Lancaster kroop toen in de huid van Thorpe.

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234