Maandag 19/04/2021

Patokh Chodiev

Miljoenendeals en politieke beïnvloeding op allerhoogste niveau: Kazakhgate leest als een thriller

Chodiev in 2012 in Moskou. Toen moest hij zich al geen zorgen meer maken over het Belgisch gerecht: in juni 2011 kocht hij zijn rechtszaak af. Beeld Valeriy Levitin/Imageglobe
Chodiev in 2012 in Moskou. Toen moest hij zich al geen zorgen meer maken over het Belgisch gerecht: in juni 2011 kocht hij zijn rechtszaak af.Beeld Valeriy Levitin/Imageglobe

Was het de Belgisch-Kazachse miljardair Patokh Chodiev die de afkoopwet in ons land forceerde, om dan met een zelfgeschreven schikking een rechtszaak te regelen? De zogenoemde 'Kazakhgate', met oud-Senaatsvoorzitter Armand De Decker (MR) in een hoofdrol, neemt steeds groteskere vormen aan.

Een miljoenendeal met legerhelikopters, een puissant rijke zakenman die stevig buiten de lijntjes kleurde en politieke beïnvloeding op het allerhoogste niveau. De affaire-Chodiev, ook wel Kazakhgate genoemd, leest als een thriller. Groen, Ecolo en de PS schreeuwen om een onderzoekscommissie, maar de meerderheid houdt voorlopig de boot af.

In wezen stelt de hele affaire de afkoopwet op losse schroeven. Grote fiscale fraudeurs kunnen sinds 2011 via een minnelijke schikking rechtszaken die tegen hen lopen, afkopen. "Klassenjustitie", oordeelt de oppositie. Na de ene onthulling na de andere door Le Soir en de Franse nieuwswebsite Mediapart hebben ze nu extra argumenten in handen. De wet blijkt in erg dubieuze omstandigheden tot stand zijn gekomen.

Toenmalig Senaatsvoorzitter Armand De Decker (MR) speelt daarbij de hoofdrol. Hij ging in maart 2011 bij justitieminister Stefaan De Clerck (CD&V) pleiten voor een snelle invoering van die wet. Op die manier zou Patokh Chodiev, de Kazach-Belgische miljardair, een zware rechtszaak voor fiscale fraude ontlopen.

De Deckers orders kwamen vanuit het Élysée in Parijs. Hij werd als advocaat uitgestuurd door de Franse president Nicolas Sarkozy. Die wilde een levering van legerhelikopters aan Kazachstan rondkrijgen. Om zijn collega-president gunstig te stemmen, zou hij druk hebben gezet om een aantal van diens rijke landgenoten uit de nood te helpen. Zoals Chodiev dus. De Clerck bevestigt het gelobby van De Decker, De Decker zelf ontkent.

Onvolkomenheden

In de maanden na hun ontmoeting werd de wet in sneltempo door het parlement gejaagd. Het ging zelfs wat té snel. De Clerck moest vaststellen dat de nieuwe maatregel heel wat onvolkomenheden vertoonde. Kort samengevat: door een slordigheid was de afkoopwet niet van toepassing voor iemand die valsheid in geschrifte had gepleegd, wat bij fiscale fraude heel vaak het geval is.

De Clerck besliste daarop dat er zo snel mogelijk een 'reparatiewet' moest komen. Tegelijk stuurde hij een brief naar alle magistraten met de boodschap nog geen minnelijke schikkingen af te sluiten tot ook de tweede wet in Het staatsblad was verschenen. Dat gebeurde op 11 augustus 2011. Toch heeft Chodiev zijn schikking rondgekregen op 17 juni van dat jaar, bijna twee maanden eerder dus. Met andere woorden: de Kazachse miljardair was de allereerste in ons land die van de afkoopwet kon genieten, eigenlijk nog voor die van kracht was. Dat kon alleen omdat het parket op dat ogenblik de directieven van de minister naast zich had neergelegd.

Bovendien, zo schrijven Le Soir en Mediapart, zou de minnelijke schikking zijn uitgewerkt door de advocaten van Chodiev en niet door het parket. Dat gebeurt in de praktijk wel meer, maar ook daar zou De Decker mee de pen hebben vastgehouden. Alles lijkt erop te wijzen dat de liberale politicus een sleutelrol speelde in het uittekenen van het ontsnappingspad van Chodiev. Van bij het opstellen van de afkoopwet tot de (vroegtijdige) toepassing ervan. En dat alles in slechts enkele maanden.

Maar vanwaar de haast? Kon Chodiev niet wachten tot augustus om zijn schikking af te ronden? "De levering van de helikopters werd eind juni bekrachtigd in het Élysée", zegt vrederechter op rust Jan Nolf, die eind deze maand een boek uitbrengt dat onder meer inzoomt op de afkoopwet. "Terwijl de Belgische justitie een buiklanding maakte, konden de helikopters in Frankrijk opstijgen." Volgens hem zitten er nog heel wat onthullingen aan te komen.

Op het matje

De MR zit erg verveeld met de zaak. Federaal fractieleider Denis Ducarme laat weten dat zijn partij niet per se tegenstander is van een onderzoekscommissie, maar dat is niet van harte. "We zullen eerst kijken of we geen afdoende antwoorden kunnen krijgen in de commissie Justitie." Morgen wordt De Decker binnen de partij op het matje geroepen. Voorzitter Olivier Chastel stelt dat het hachje van de Ukkelse burgemeester voorlopig gered is. Er mogen echter geen nieuwe onthullingen meer komen.

Patokh Chodiev

In 2011 hing er de Belgisch-Kazachse zakenman een rechtszaak boven het hoofd voor onder meer schriftvervalsing. Als eerste kon hij gebruikmaken van de verruimde minnelijke schikking.

Armand De Decker

De toenmalige Belgische Senaatsvoorzitter voor MR zou namens Frans president Nicolas Sarkozy bij justitieminister Stefaan De Clerck (CD&V) zijn gaan pleiten voor de snelle invoering van de afkoopwet, waardoor rechtszaken kunnen worden afgekocht, samen met de advocate van Chodiev.

Armand De Decker. Beeld Photo News
Armand De Decker.Beeld Photo News

Nicolas Sarkozy

De Franse president had een levering van 25 helikopters aan Kazachstan in het vizier. Om die deal rond te krijgen, zou hij druk hebben gezet in het dossier van Chodiev.

Nicolas Sarkozy. Beeld AFP
Nicolas Sarkozy.Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234