Dinsdag 27/10/2020

Miljoenen pinguïns, en toch worden ze met uitsterven bedreigd

Cijfers zeggen niet alles: 3.600 zwarte neushoorns zorgen voor optimisme

Brussel

Eigen berichtgeving

Kurt Boes

Het gaat niet goed met de pinguïn. Van de zeventien verschillende soorten zijn er twaalf met uitsterven bedreigd. En dat terwijl sommige, bedreigde pinguïnsoorten nog miljoenen exemplaren tellen. Over de zwarte neushoorn zijn wetenschappers dan weer optimistischer terwijl er momenteel nochtans slechts 3.600 van die beestjes rondlopen. Maar dat zijn er wel 500 meer dan twee jaar geleden.

Sinds 1988 is het aantal pinguïnsoorten dat met uitsterven bedreigd is maar liefst verdrievoudigd. Twaalf soorten dreigen van de aardbol te verdwijnen. De koddige vogels hebben te lijden onder overbevissing, het groeiende ecotoerisme en de opwarming van de aarde. Die laatste factor zorgt ervoor dat steeds meer grote ijsschotsen afbreken van Antartica. Op zulke ijsschotsen leven vaak hele kolonies pinguïns die te ver van de rijke visgebieden afdrijven en vervolgens van honger omkomen. Het zijn dus niet langer enkel de pinguïns die in gematigde klimaten als de Galápagos-eilanden en Nieuw-Zeeland leven die met uitsterven bedreigd zijn. Honderdvijftig internationale pinguïnologen die de afgelopen dagen bijeen waren in Ushuaia, Patagonië spreken van een alarmerende ontwikkeling.

Een Amerikaans hoogleraar van de Universiteit van Californië toonde satellietfoto's van een ijsschots die in 2000 van Antartica was afgescheurd. De ijsberg was 300 kilometer lang en 40 kilometer breed en telde verscheidene kolonies keizerpinguïns, met een lengte van 1,20 meter de grootste pinguïnsoort. Doordat de schots steeds maar verder afdreef van Antartica en tegelijkertijd verder uiteenviel, gingen de kolonies verloren.

Een typisch voorbeeld van de kwetsbaarheid van bepaalde pinguïnsoorten, zegt doctor Michel Louette van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika. "Sommige soorten broeden nu eenmaal op heel weinig plaatsen. Als zo'n broedplaats dan verloren gaat door een olieramp bijvoorbeeld, ben je meteen de hele populatie kwijt. Vandaar dat bepaalde soorten als bedreigd bestempeld worden, ook al zijn er momenteel op het eerste gezicht nog ruim voldoende beestjes. Een tweede factor die meespeelt, is de trend die we waarnemen. Zo zien we dat bepaalde soorten jaar na jaar in aantal afnemen."

Een andere bedreigde diersoort, de zwarte neushoorn, lijkt er de voorbije jaren in geslaagd die trend te keren. In goed 60 jaar tijd ging de wereldwijde populatie er met 90 procent op achteruit om midden jaren negentig een triest dieptepunt te bereiken. In totaal waren er nog zo'n 2.400 zwarte neushoorns. Door de strijd tegen de stroperij en speciale kweekprogramma's is hun aantal sindsdien weer toegenomen tot 3.600 met een groei van 500 in de laatste twee jaren.

Of en wanneer een dier- of plantensoort bedreigd is, is dus niet enkel afhankelijk van het aantal exemplaren dat er nog terug te vinden is op de aarde. Ook andere factoren spelen een rol, zegt Caroline Raymaekers van het Wereldnatuurfonds (WWF). Zij trekt volgende dinsdag in het kader van het Traffic-programma (een samenwerking tussen het WWF en de UICN, de Wereldunie voor Natuurbehoud, om handel in wilde en bedreigde diersoorten in kaart te brengen) naar Bangkok voor de internationale Cites-conventie (Convention on International Trade in Endangered Species).

"Internationale handel van diersoorten kan binnen de kortste keren een dier op de rand van uitsterven brengen. Zo waren er bijvoorbeeld ruim voldoende neushoorns tot de handel in ivoor zeer winstgevend bleek. Andere bedreigende factoren zijn het verdwijnen van habitats door milieuverontreiniging of houtkap. Het kan ook dat een diersoort in een bepaald land bedreigd is terwijl er elders te veel zijn. De Afrikaanse olifant is een mooi voorbeeld. In Kongo is hij misschien uitgestorven terwijl er in Botswana te veel zijn. Na een extreem droge periode moeten er daar zelfs olifanten afgeschoten worden omdat ze anders alle begroeiing wegvreten."

Het is de IUCN die bepaalt of en in welke mate een dier- of plantensoort bedreigd is. De soorten worden bestudeerd en geëvalueerd aan de hand van een aantal kwantitatieve criteria op basis van biologische factoren. Vervolgens komen de soorten op een 'rode lijst' terecht, waarop het WWF zich baseert om eventuele maatregelen te treffen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234