Dinsdag 25/02/2020

Winterspelen

Militaire discipline en toiletbezoek met chaperon: het leven van een Noord-Koreaanse cheerleader

Noord-Koreaanse cheerleaders tijdens een ijshockeywedstrijd tussen Zweden en Noord- en Zuid-Korea (samen) op de Olympische Winterspelen in Pyeongchang.Beeld AFP

Ze zijn de grootste blikvangers van de Olympische Winterspelen in Pyeongchang, maar hun vrolijkheid is er een onder dwang. De cheerleaders die de Noord-Koreaanse atleten naar een medaille moeten juichen, leiden geen prettig bestaan.

Geroezemoes weerklinkt op de tribunes van het Kwandong Hockey Center. Smartphones gaan de hoogte in om foto's te nemen. De Noord-Koreaanse cheerleaders zijn gearriveerd.

"Ze zien er mooi uit”, zegt Hyun Myeong-Hwa (58) uit Cheongju in Zuid-Korea, die de vrouwen filmt terwijl ze een halfuur voor de wedstrijd van het gezamenlijke Koreaanse hockeyteam tegen Zweden plaatsnemen op de tribune.

De aanwezigheid van de 229 Noord-Koreaanse cheerleaders is sterk politiek geladen en roept verdeelde reacties op. Ook Hyun heeft gemengde gevoelens, maar toch kijkt ze haar ogen uit. "Ik begrijp de negatieve commentaren over hun aanwezigheid", zegt ze. "Maar ik vind dat we positief moeten zijn. We zijn hetzelfde volk."

De cheerleaders oogsten lof als menselijke olijftakken, uitgestuurd om de spanning tijdens de huidige nucleaire crisis alvast te verlichten. En ze krijgen kritiek als zingende en dansende speerpunten van een Noord-Koreaanse propagandacampagne tijdens deze Winterspelen.

De vrouwen staan onder strenge controle. Begeleiders zien er nauwgezet op toe dat ze met niemand contact hebben bij het betreden en verlaten van de arena's. Maar zo wekken ze net veel nieuwsgierigheid op. Hun massale aanwezigheid en hun surrealistische optredens bezorgen hen een mate van aandacht waarop de meeste atleten alleen maar jaloers kunnen zijn.

"Ook dat maakt deel uit van het charme- en vredesoffensief", zegt Duyeon Kim, onderzoeker bij het Korean Peninsula Future Forum. "Als je kijkt met hoeveel ze hier zijn, dan is dat best spectaculair."

Maandag had het cheerleaderteam er een rit van anderhalf uur in acht bussen, vergezeld van zes politiewagens, opzitten. Vertrekpunt: hun afgelegen verblijf in het Inje Speedium, een racecircuit in Inje County, aan de voet van het Sorak-gebergte. De vrouwen betrekken er volgens Kim Tae-eun, woordvoerder van het Inje Speedium, 108 studio's – meestal slapen ze met twee op een kamer. Er verblijven ook 21 Noord-Koreaanse reporters. De meeste studio's beschikken over twee tv-toestellen met netwerk- en satellietkanalen, zegt Kim.

Het bedrijf sloot in december een voorwaardelijk contract met de Zuid-Koreaanse overheid, toen nog lang niet zeker was of de Noord-Koreanen zouden deelnemen aan de Winterspelen. Het weerhield het bedrijf er niet van het volledige complex vrij te houden van 5 februari tot het einde van de Spelen.

De cheerleaders eten in een van de balzalen van het aanpalende hotel, op ongeveer 100 meter van hun verblijf, zegt Kim. Ze doen dat in groepen van ongeveer dertig, steevast gechaperonneerd door twee oudere mannen. Ze komen de eetzaal binnen in twee ordelijke rijen. Als ze klaar zijn met eten, gaan ze weer netjes in twee rijen staan voor de twee minuten durende wandeling naar hun vertrekken.

Die militaire precisie is een van de opvallende kenmerken van hun optreden. Maandag in het stadion droegen de Noord-Koreanen identieke zakken met attributen, waaronder de blauw-witte vlag van het eengemaakte Korea. Ze hadden bijpassende rode skipakken en witte sportschoenen aan. Ze schreeuwden slogans over de eenheid van Korea en zongen oude Koreaanse volksliedjes.

De Noord-Koreanen verzetten geen voet als er niet minstens een landgenoot en een vertegenwoordiger van Zuid-Korea bij is. Toiletbezoekjes voor en na de hockeywedstrijd gebeurden in groep. De oudere Noord-Koreaanse mannen die de cheerleaders vergezellen, verlieten het stadion soms om een sigaret te roken, maar deden dat alleen in groepen van drie.

'Wij zijn één'

Bij momenten leken de cheerleaders volledig op te gaan in de wedstrijd en schoven ze opgewonden naar het randje van hun stoel als hun team in de aanval was. Soms wuifden ze naar nieuwsgierige voorbijgangers. De arena daverde het meest toen de Zweden de eerste van acht goals scoorden en de Noord-Koreanen onmiddellijk luidruchtig 'Kop op!' begonnen te roepen en iedereen in het stadion meedeed.

Op andere momenten hadden ze totaal geen oog voor wat er om hen heen gebeurde. Tijdens de tweede helft vroeg een Amerikaan zijn vriendin ten huwelijk op het immense videoscherm, beloond met uitbundig gejoel en een warm applaus van het enthousiaste publiek. De Noord-Koreanen bleven voor zich uit staren en de hele tijd 'Wij zijn één' roepen.

Beeld AFP

Tijdens de pauze, toen vier schaars geklede Zuid-Koreaanse cheerleaders dansten op 'Boyfriend' van Avril Lavigne, wiegden, klapten en zongen de Noord-Koreanen in een compleet ander tempo op hun eigen lied.

Zulke bizarre momenten kwamen enigszins onwerkelijk over. "Ze blijven doen wat van hen wordt verlangd", zegt Jenny Town, assistent-directeur van het U.S.-Korea Institute aan Johns Hopkins School of Advanced International Studies. "Ze zijn onverstoorbaar."

Town zegt dat cheerleaders in Noord-Korea worden opgeleid zoals atleten en andere entertainers, die wordt beschouwd als symbolen van nationale kracht en discipline, en stammen uit elitefamilies uit Pyongyang.

Han Seo-hee, een 35-jarige Noord-Koreaanse die is overgelopen naar Zuid-Korea en zestien jaar geleden zelf werd geselecteerd om cheerleader te worden, zegt dat de leden van het team worden gerekruteerd uit tal van dansgroepen rond de hoofdstad. Velen komen zoals zijzelf uit een groep die verbonden is aan het ministerie van Volksveiligheid. Het is geen voltijdse baan, maar vrouwen kunnen altijd worden opgeroepen voor maanden van voltijdse intensieve training voor grote evenementen.

Han legt de selectiecriteria uit. "Meisjes die goed geassimileerd zijn in het Noord-Koreaanse regime, die voorbeelden van werkkracht zijn, die uit de juiste families komen, en die uiteraard de juiste lengte en maten hebben."

De cheerleaders, vertelt ze, moeten prille twintigers zijn en minstens 1,60 meter meten. Ze zegt dat vijf van de meisjes van haar groep bij het ministerie van Volksveiligheid door alle selectieronden waren geraakt, maar uiteindelijk geweigerd werden na een ultiem gesprek met leden van het Centraal Comité omdat ze familie in Japan hadden. Volgens Han worden cheerleaders niet betaald, maar beschouwen velen de kans om naar het buitenland te reizen als een privilege.

Beeld AFP

Hereniging onbelangrijk

Het aura van mysterie dat de cheerleaders omhult, werkt de fascinatie alleen maar in de hand. De Zuid-Koreaanse media zijn helemaal in de ban van de Noord-Koreanen. TV Chosun, een nationale televisiezender, kreeg zware kritiek na een verslag – over de mogelijkheid dat de Noord-Koreanen naar de Zuid-Koreaanse tv kijken – dat beelden van de vrouwen gebruikte die door het raam van de leefvertrekken in Speedium waren gefilmd. Yonhap News verwijderde vorige week na publieke verontwaardiging foto's van de vrouwen die waren genomen in een badkamer.

"De landen zijn al zo lang gescheiden. Het is de eerste keer dat ik mensen uit het noorden zie, en dat is best wel cool", zegt Yoon Jin-ha, een 16-jarige studente uit Seoel. Bij jonge Koreanen zou er nog weinig animo voor een hereniging zijn. Yoon bevestigt. "Wij vinden een hereniging niet zo belangrijk. Maar als je zo dicht bij hen bent, dan begrijp je wel dat we hetzelfde volk zijn."

Voor de tweede wedstrijd op een rij verloor het Koreaanse vrouwenteam met 8-0 van een betere tegenstander, maar de cheerleaders bleven hun team aanmoedigen. Na het laatste fluitsignaal bleven ze nog vijftien minuten zingen. Daarna wuifden ze naar de bijna lege tribunes. Ze stelden zich zwijgend in rechte rijen op en wachtten geduldig terwijl kleine groepjes naar het toilet gingen, steeds vergezeld door begeleiders. Vervolgens verdwenen ze in twee rijen naar de buskaravaan, die badend in het rood en blauw van de begeleidende politiewagens wegreed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234