Maandag 08/08/2022
Russische president Poetin.

InterviewLuc De Vos

Militair expert Luc De Vos: ‘We moeten afwachten om te zien waar de druk het snelst stijgt’

Russische president Poetin.Beeld AP

Na een ‘historische’ NAVO-top in Madrid krijgt het bondgenootschap extra middelen en twee nieuwe lidstaten. Toch blijven er interne spanningen en intussen rekent Rusland op extra druk vanuit de westerse bevolking. Volgens militair expert Luc De Vos wacht ons ‘een instabiele wereld met andere allianties’.

Paul Notelteirs

De Nederlandse minister van Defensie Kasja Ollongren zei dat de NAVO sinds de top ‘groter, sterker en meer verenigd dan ooit’ is. Wat is daar van aan?

De Vos: “De lidstaten hebben wel degelijk enkele belangrijke knopen doorgehakt. De snelle interventiemacht breidt uit, van ongeveer 40.000 tot ruim 300.000 manschappen. Deze parate troepen in Oost-Europa zullen aan de centrale controle van de NAVO onderhevig zijn en dat is goed nieuws. Vandaag zijn manschappen vaak goed geoefend, maar hebben ze onvoldoende materieel en munitie. De lidstaten engageren zich verder om het jaarlijkse budget van 2,5 miljard tegen 2030 te verdubbelen. Deze inspanning wordt over alle deelnemende landen verdeeld, al zullen sommigen meer moeite doen om de doelen te behalen. België behoort tot de slechtste leerlingen van de klas en investeert slechts 1 procent van zijn bruto binnenlands product in defensie. De premier belooft om dat cijfer tegen 2035 op te krikken tot 2 procent, maar Elio Di Rupo zei in 2014 al dat het voor 2024 in orde zou zijn. Wat Vivaldi belooft, zullen anderen moeten realiseren. Het zou komisch zijn als het niet zo tragisch was.”

De urgentie is nu wel groter omdat er een oorlog in Europa woedt.

“Dat klopt, maar ook in het verleden waren er waarschuwingen. De annexatie van de Krim was er al in 2014. Europese landen dachten lang dat een oorlog niet meer mogelijk was, maar de situatie in Oekraïne was een wake-upcall. Het zal sowieso nog tien jaar duren voor we onze legers naar een adequaat niveau kunnen brengen. Daarom is het ook goed dat Finland en Zweden zich bij de NAVO willen aansluiten. Dat zijn twee landen waarin nog een militaire dienstplicht geldt en bovendien hebben zij moderne vliegtuigen, tanks en artillerie. Zij stonden al lang voor hun eigen veiligheid in, terwijl kleinere landen uit het Westen onder de paraplu van de NAVO schuilden.”

Turkije verzette zich lang tegen de toetreding. Waarom draaide het land toch bij?

“Zweden en Finland wilden zo graag lid worden dat Turks president Recep Tayyip Erdogan zijn kans greep om een akkoord af te dwingen. In ruil voor steun voor hun kandidatuur wilde hij dat de landen erkenden dat ze de Koerdische afscheidingsbeweging PKK als een terroristische organisatie zagen. Voor Erdogan is dat een grote overwinning. Ook verwante organisaties en de Gülen-beweging (die de president verantwoordelijk acht voor de mislukte staatsgreep in 2016, PN) worden geviseerd. De Koerden die op het grondgebied van de landen leven en politiek actief zijn, zullen zich gedeisd moeten houden. Het akkoord is misschien vaag, maar Erdogan zal het als een stok achter de deur gebruiken.”

Luc De Vos.'Ik denk dat geweld tegen burgers niet tot de militaire plannen van het Kremlin behoren.' Beeld Eric de Mildt
Luc De Vos.'Ik denk dat geweld tegen burgers niet tot de militaire plannen van het Kremlin behoren.'Beeld Eric de Mildt

Hoe reageert Poetin op de plannen van de NAVO?

“Op een persconferentie vertelde hij gelaten dat de landen mochten toetreden als ze dat zelf wilden, maar ik denk niet dat hij gelukkig is. Als Zweden en Finland zich aansluiten, wordt de Baltische Zee bijvoorbeeld een NAVO-zee. Hij moet natuurlijk een manier vinden om dit nieuws aan de Russische publieke opinie te verkopen, dus dat verklaart zijn houding. Ik denk trouwens niet dat hij snel extra getrainde troepen aan de grenzen kan zetten als vergelding. Hij heeft zijn handen vol met de oorlog in Oekraïne en de wapens die het Westen stuurt. Door dat materieel werden zijn troepen bijvoorbeeld van Slangeneiland, op zo’n 30 kilometer van de Oekraïense kust, verdreven. Strategisch is dat gebied erg belangrijk. Dus de uitspraken van de Russen dat ze het gebied verlieten omdat ze van goede wil zijn, kloppen niet.”

Natalia, de weduwe van een een Oekraïense soldaat, rouwt om haar man.  Beeld REUTERS
Natalia, de weduwe van een een Oekraïense soldaat, rouwt om haar man.Beeld REUTERS

Deze week gingen de beelden van een bombardement op een winkelcentrum in Krementsjoek de wereld rond. Gebruikt Poetin geweld tegen burgers om extra druk te zetten?

“Ik wil de Russen niet verdedigen, maar ik denk dat het daar om een technische misstap ging. Het land is goed in hacken en kan met software om, maar qua hardware loopt het achter op het Westen. Ze gebruiken oude raketten die uitgerust zijn met gps-systemen die lang niet altijd op punt staan. Bovendien leven heel wat Russischtaligen en etnische Russen in Oekraïne, hen wil Poetin net te vriend houden. Ik denk dus dat geweld tegen burgers niet tot de militaire plannen van het Kremlin behoren, al zijn er natuurlijk wel individuele soldaten die zich schuldig maken aan oorlogsmisdaden.”

De eensgezindheid binnen de NAVO is groot. Zal dit zo blijven als de economische malaise aanhoudt?

“Dat is waar Poetin op hoopt, al kunnen zijn onderdanen ook druk op hem uitoefenen door op het hoge aantal oorlogsslachtoffers aan Russische zijde te wijzen. Nu de Oekraïense oorlog in een patstelling dreigt te belanden, moeten we afwachten om te zien waar de druk het snelst stijgt. Er komt sowieso een instabielere wereld met andere allianties aan. Rusland en China zouden toenadering tot elkaar kunnen zoeken, aangevuld met steun van ontwikkelingslanden die de NAVO-lidstaten verantwoordelijk achten voor de hongersnood die de afgelopen maanden ontstond. De wereld met twee machtsblokken van vroeger zal zo plaatsmaken voor een situatie waarin er drie of vier grote allianties zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234