Zondag 15/12/2019

Milieu

Milieuorganisaties naar Grondwettelijk Hof “om inspraak van de burgers te redden”

Verstedelijking in landbouwgebied. Beeld BELGAIMAGE

Acht organisaties, onder wie Natuurpunt en Greenpeace, stappen naar het Grondwettelijk Hof. Ze verwijten onze politici de inspraak van burgers te beknotten. Door een aanpassing van de bouwregels is het voortaan moeilijker om in beroep te gaan tegen bouwprojecten.

In het Vlaams parlement werd zonet de wijziging goedgekeurd van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, ook wel de ‘Codex-trein’ genoemd. Daarmee worden de regels rond bouwprojecten aangepast. Bedoeling is orde te scheppen in de chaos van het ruimtelijk beleid in Vlaanderen. "Een grote stap voorwaarts", zegt bevoegd minister Joke Schauvliege (CD&V).

Meest opvallend is de afbouw van de inspraak van de burger. Beroep indienen tegen een vergunning kan enkel nog door personen die tijdens het openbaar onderzoek al een bezwaar hebben ingediend. Wie dat niet doet, verliest ook nadien zijn beroeprecht. Tot nu toe kon je als burger altijd nog administratief in beroep gaan. Als dat verworpen werd, was er de rechter. Dat verandert.

Zwijgen is toestemmen

Zwijgen is toestemmen, dat is het nieuwe motto. Het gele aanplakbord van het openbaar onderzoek in uw buurt gemist? Of niet helemaal op de hoogte van de impact van het project? Dan heeft u uw kans gemist. De tijd om te reageren op een nieuwbouwproject wordt ingekort tot de dertig dagen van het openbaar onderzoek.

“Onze Vlaamse politici tonen een diepgeworteld wantrouwen in hun eigen burgers”, zegt Hendrik Moeremans van Natuurpunt. “Alleen wie zich gespecialiseerde advocaten kan veroorloven, kan zijn recht op een goede leefomgeving nog laten gelden. Want voor een gewone burger is zo’n vergunningsaanvraag vol juridische taal nauwelijks leesbaar.”

Acht organisaties trekken nu naar het Grondwettelijk Hof tegen de aanpassing, zo laten ze aan De Morgen weten. Onder hen milieuorganisaties Natuurpunt, Greenpeace, Bond Beter Leefmilieu, BOS+, Vogelbescherming en de Limburgste milieukoepel. Ook de burgerbewegingen Ademloos en Straten-Generaal doen mee. Hun boodschap: bescherm de inspraak van de burger.

Grondwet

De organisaties verwijzen naar de Belgische grondwet. Die bepaalt dat wie z’n recht op een gezond leefmilieu wil vrijwaren, daarvoor toegang tot de rechter moet krijgen. “Dat is een fundamentele pijler van de rechtsstaat”, klinkt het. Door de toegang te beperken, zou de beslissing volgens de organisaties in strijd zijn met de grondwet.

De aanklagers beroepen zich ook op de internationale regels. In het Verdrag van Aarhus uit 1998 beloven EU-lidstaten een ruime toegang tot de rechter. De Europese Commissie, die de afspraken naar wetgeving vertaalde, zei in april dit jaar nog dat de toegang tot de rechter in milieuzaken niet kan worden beperkt tot personen die hebben deelgenomen aan de inspraakprocedures. “Dat is precies wat Vlaanderen doet”, aldus de organisaties.

Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) benadrukt dat burgers hun beroepsmogelijkheden behouden, al zullen ze die in het begin van een bouwproject moeten uitoefenen. Niet pas op het einde, wanneer de vergunning vaak al werd afgeleverd. Dat gebeurt nu nog te vaak, waardoor bouwprojecten regelmatig op losse schroeven komen te staan.

Niet iedereen is het daarmee eens, beseft Schauvliege. Maar ze benadrukt dat er  uitzonderingen worden voorzien. Zo zullen mensen kunnen argumenteren dat ze aanvankelijk niet in staat waren om te reageren. "Er kan dus wel nog beroep worden ingesteld in geval van overmacht, of wanneer de plannen na het openbaar onderzoek nog worden gewijzigd."

De nieuwe Codex is een eerste, grote stap naar het ruimtelijke beleid van de toekomst, aldus nog Schauvliege. "Hiermee kunnen lokale besturen eindelijk een ruimtelijk beleid voeren op maat van hun gemeente."

Dit zijn de belangrijkste wijzigingen in de nieuwe Codex:

• In geval van overmacht wordt de vervaltermijn van een vergunning met twee jaar verlengd. Dat geldt bijvoorbeeld bij een faillissement van de aannemer.

Een architect kan voortaan 'as-builtattest' geven. Elke kandidaat-koper heeft in dat geval de zekerheid dat de woning is gebouwd volgens de voorschriften en met de nodige vergunningen.

Gemeentebesturen kunnen bestaande verkavelingen gemakkelijker herzien of opheffen, zodat ze hun eigen beleid kunnen voeren

Wanneer een eigenaar van een kavel de verkaveling wenst te wijzigen, bijvoorbeeld om een veranda te plaatsen, wordt die procedure eenvoudiger

Verkavelingsvoorschriften ouder dan 15 jaar zijn niet langer automatisch een weigeringsgrond

Mensen kunnen ook makkelijker afwijken van bouwnormen die staan beschreven in oudere gemeentelijke plannen

In ‘landschappelijk waardevol agrarisch gebied’ moeten vergunningen voor professionele landbouw opnieuw mogelijk worden.

Gebieden kunnen voortaan als 'watergevoelig open ruimtegebied' worden aangeduid, met het oog op de bescherming van het watersysteem

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234