Zondag 29/01/2023

Mijnheer de burgemeester,

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
OPINIE

Mag ik u vooreerst feliciteren met een klinkende overwinning. Ik was, denk ik, de allereerste journalist die u ooit, in een verslag over een debat waaraan u als toen totaal onbekende deelnam, omschreef als een nieuw en groot politiek talent. Maar dat het zo groot zou blijken, daar had ik geen idee van. U toen ook niet, denk ik.

Met deze overwinning schaart u zich bij de grootsten sinds de Tweede Wereldoorlog, zonder enige ironie. Tindemans, Leterme, Verhofstadt, Stevaert, al die voormalige stemmenkampioenen zijn er stuk voor stuk in geslaagd hun politieke grondstroom gevoelig uit te breiden. U deed beter: u hebt een grondstroom verlegd. Dus ja, u had gelijk toen u zei dat dit een historische overwinning is.

En ook al hebben anderen veel voorbereidend werk gedaan om het Vlaams Belang rijp voor de slacht te maken, u hebt de partij nu de genadestoot gegeven. Dat is niet alleen politiek voor u van belang, maar ook persoonlijk. Vanuit uw familiale achtergrond weet u beter dan wie ook tot welke aberraties een extreem nationalisme kan leiden, en is het uw persoonlijke queeste geworden om dat bevolkingsdeel weer binnen de grenzen van democratisch rechts te brengen. Dat is u ook gelukt.

Met misschien wel deze kleine kanttekening: u weet heel goed dat velen die van Dewinter overkomen, uw ideeën over inclusief burgerschap helemaal niet delen, maar onversneden racisten blijven. Zeg hen duidelijk dat dat uw overtuiging niet is, en begin hen niet naar de mond te praten.

U hebt uw overwinning te danken aan vele factoren, maar een niet onbelangrijke daarbij was dat rechts ditmaal geconcentreerd op u gestemd heeft, en links zich versplinterd heeft - net het omgekeerde van wat zes jaar geleden gebeurde. Dat u vandaag burgemeester wordt, hebt u ook voor een stuk te danken aan Meyrem Almaci en Peter Mertens. Een beetje ironisch, geef toe, dat maoïsten en groenen u een steuntje in de rug hebben gegeven. Patrick Janssens heeft die linkerflank onvoldoende gepamperd en gemikt op het centrum, maar, zoals hij zelf opmerkte, "daar was iemand anders beter".

Want ook dat blijft natuurlijk een vaststelling: links en rechts zijn in Antwerpen bijna even grote groepen, dus zou het hoogst onverstandig zijn tegen de andere helft in te gaan besturen. Ik zie u dat ook niet doen, al was het maar omdat u mathematisch veroordeeld bent tot de grote coalitie. Alleen vraag ik me af of u de verzoening zult zoeken, en burgemeester van alle Antwerpenaren zult zijn, dan wel of we naar zes jaar ruzie gaan met iedereen die niet tot de goede Vlamingen gerekend wordt.

U hebt de federale regering tot inzet van deze verkiezingen gemaakt, en u bent daar ook in geslaagd. Met uitzondering van enkele steden met een sterke lokale burgemeester is dit een geel-zwarte landslide geworden, met een nationaal gemiddelde dat nog hoger ligt dan uw al tamelijk fenomenale uitslag van bij de laatste federale verkiezingen. In ontzettend veel gemeenten waar de lokale bevolking niet eens zou kunnen zeggen wie uw lokale kandidaten zijn, is uw partij de grootste geworden.

Dat was, laten we eerlijk zijn, ook van meet af aan uw bedoeling. U kent als geen ander de beginjaren, met een door iedereen afgeschreven partijtje, waarvan alleen Geert Bourgeois de kiesdrempel haalde. U weet hoe u toen noodgedwongen een kartel met de CD&V moest aangaan, een partij die u daarna naar uw pijpen kon laten dansen. Tussen haakjes, vergeet ook Yves Leterme niet als u bedankbriefjes gaat rondsturen.

Stuurse indruk
En toen u de wind in de zeilen kreeg, was het ook uw ambitie om bij deze verkiezingen uw partij voor minstens een decennium lokaal te verankeren en een echte structuur mee te geven. Laten we eerlijk zijn, ook dat speelde mee in uw beslissing politieke maagd te blijven en de federale onderhandelingstafel te verlaten. De politieke reus op dwergvoetjes moest eerst een deftig lokaal fundament krijgen.

Dat hebt u nu, en dus wacht de volgende stap van uw masterplan: binnen twee jaar de moeder aller verkiezingen winnen, en dat als breekijzer gebruiken voor een definitieve stap naar een confederaal model, wie weet zelfs de splitsing van het land.

Daaraan werken als burgemeester en partijvoorzitter gaat u nu doen, al weet u beter dan wie ook dat die twee jobs niet te cumuleren zijn, zelfs niet voor een politiek superman. Maar u weet ook dat u zich vandaag alles kunt permitteren. Zolang u maar blijft winnen, zal uw electoraat u blind blijven volgen. Zelfs als de geschiedenis u binnen twee jaar roept om minister-president van Vlaanderen te worden, en u Liesbeth Homans op het schoon Verdiep zult installeren. Ook daar zult u mee wegkomen.

U weet ook waar het gevaar vandaan komt. In het zero-sum game dat de politiek is, zullen alle anderen zich tegen u keren. Misschien zou al de komende dagen kunnen blijken dat er nogal wat anti-N-VA-coalities gesloten zullen worden. Op korte termijn zou u dat niet eens slecht uitkomen, want dat geeft u de kans uw geliefkoosde calimeropose weer in te nemen. Maar op termijn zou u meer baat hebben met goede bestuurders dan met goede oppositieleden voor uw partij.

Want dat wordt uiteindelijk op termijn toch de lakmoesproef. U hebt zich meester betoond in het speechen en het debatteren. In campagne voeren. In kritiek geven. In koppig zijn. In het afwijzen van het compromis, in wat u noemt standvastig en principieel zijn. Maar nog nooit hebt u een uitvoerend mandaat bekleed, en omdat het uw roeping is ideoloog van het Vlaams-nationalisme te zijn, vraag ik me zelfs af of dat u wel echt interesseert. Het zal moeten blijken.

Er bedreigt u nog iets anders. Ik herinner me de tijd dat men met u hartsgrondig van mening kon verschillen, waarna er een pint werd gedronken en cynische grappen werden gemaakt. Dat schiet er de laatste tijd wat bij in. U maakt een steeds stuursere indruk, blaft tegenstrevers af, speelt de verongelijkte, en regelmatig zijn de eerste sporen van arrogantie te ontdekken.

Ik begrijp dat wel, als je weet dat je de favoriete schietschijf van al je tegenstanders bent, wil je wel eens wat gecrispeerder worden, maar ik mis de De Wever van De slimste mens, die ook nog wat zelfspot in voorraad had.

Ik hoop dat u die onderweg niet kwijtgeraakt bent.

Met vriendelijke groet,

Yves Desmet

PS: Als eerste daad van goed bestuur: mag ik u aanraden een andere dj te zoeken voor uw toekomstige overwinningsfeesten?

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234