Dinsdag 22/10/2019

'Mijnbouw op Filippijnen brengt louter armoede en gigantische vervuiling'

Jo Villanueva voert op haar eigengereide manier campagne tegen BHP Billiton, het grootste mijnbouwbedrijf ter wereld. De Filippijnse neemt vandaag het woord op de aandeelhoudersvergadering in Londen. 'Precies die gemeenschappen waar aan mijnbouw wordt gedaan, zijn het allerarmst.'

door Catherine Vuylsteke

Brussel l Jo Villanueva is houder van één aandeel in BHP Billiton en aldus bij machte om aan aandeelhoudersactivisme te doen. Voor ze naar Londen reisde was ze op bezoek bij 11.11.11 in Brussel.

Villanueva staat aan het hoofd van het Legal Rights and Natural Resources Center van de Filippijnen, een organisatie die al twintig jaar juridische bijstand verleent aan de 15 tot 20 miljoen zielen tellende inheemse gemeenschappen van de eilandenarchipel. De ngo probeert hen te helpen met hun landclaims en bij het verzet tegen de activiteiten van mijnbouwgiganten zoals BHP Billiton.

Net na de invoering van de nieuwe mijnbouwwet, in 1995, die onder meer toestaat dat investerende bedrijven voor de volle honderd procent in buitenlandse handen zijn, diende de organisatie een klacht in bij het Hooggerechtshof met als argument dat de grondwet voorschrijft dat de buitenlandse bedrijven die in de Filippijnen investeren, voor 60 procent uit Filippijnse aandeelhouders moeten bestaan. Een uitspraak liet zeven jaar op zich wachten, maar de organisatie kreeg gelijk. Toen kwam er een vraag tot heroverweging van de overheid, waarop het verdict werd teruggedraaid.

Villanueva: "Dat we uiteindelijk bakzeil haalden, kwam doordat er een grote mediacampagne werd gelanceerd, waarin werd beweerd dat de mijnbouw van essentieel belang is voor onze economie. De overheid becijferde dat de ontginning van goud, koper, zilver, nikkel en bauxiet ons land 840 miljard dollar kan opleveren. Waar ze de cijfers vandaan haalden, mag Joost weten, en bovendien is het dan de vraag wie met dat geld gaat lopen. Aan de ene kant krijgen die mijnbouwgiganten een langdurige belastingvrijstelling en zelfs als ze een project voor gemeenschapsontwikkeling opzetten, mogen ze dat van hun belastingen aftrekken.

"Bovendien blijkt uit tal van onderzoeken dat precies die gemeenschappen waar aan mijnbouw wordt gedaan, de allerarmste en meest achtergestelde blijven. Als de mijn eenmaal dichtgaat, blijft men er werkloos achter, en met een gigantische vervuiling.

"Zonder verdienste was het proces evenwel niet. Het signaal aan de internationale mijnbouwgiganten was al die jaren dat de Filippijnen geen stabiel investeringsklimaat kunnen bieden, aangezien er discussie was over het eigendomsrecht, wat zich vertaalde in relatief weinig vergunningsaanvragen. Sindsdien is het evenwel erg hard gegaan. Er zijn nu nog geen 100 toegekende licenties voor 500.000 hectare grond, maar er zijn er 2.000 lopende en de bedoeling van de overheid is dat 9 miljoen hectare grond in mijnbouw wordt ontgonnen."

Villanueva wil vandaag op de aandeelhoudersvergadering in Londen vragen wat men denkt te doen aan de moord op lokaal gemeenteraadslid Armin Marin, een 42-jarige vader van vijf kinderen die samen met honderden anderen protesteerde tegen de activiteiten van BHP Billiton. De man werd vermoord door een veiligheidsagent die voor het mijnbouwbedrijf werkte na een discussie over het feit of die man al dan niet een geweer mocht dragen. Tot nu toe werd de agent niet vervolgd en Marin is lang niet de eerste burger die werd vermoord of geïntimideerd door veiligheidsagenten die voor mijnbouwconcerns werken.

Tegelijk zal Villanueva de problemen in Marinduque Bay aankaarten. Daar veroorzaakte de mijnbouw in 1993 en 1996 een zware vergiftiging van de rivier. "Er zijn al verschillende mensen gestorven door de vergiftiging, anderen hielden er levenslange letsels aan over. We hebben een rechtszaak aangespannen, maar ondertussen zegt het betrokken bedrijf dat het niet langer eigenaar is en dus niet aansprakelijk is. Maar de gevolgen van vervuiling manifesteren zich heel vaak pas achteraf."

Vechten tegen multinationals is nooit makkelijk, al was het maar omdat die laatste steevast over de beste advocaten beschikken en bepaald niet armlastig zijn als er functionarissen moeten worden omgekocht. Villanueva: "Bovendien zien we dat ze de voordelen van de juridische weg zelf ook hebben ontdekt. De jongste tijd spannen ze steeds vaker rechtszaken aan tegen demonstranten, en dat blijkt nog efficiënter dan het geweld van vroeger. Zo werd er op 18 oktober een vrouw gearresteerd wegens 'grove laster', ze spendeerde meer dan een dag in de cel en haar verwanten hadden de grootste moeite van de wereld om de borgtocht bijeen te harken.

"Bovendien lopen er tegen sommige mensen tal van klachten, in één geval gaat het om achttien stuks, in een ander om tien. Stel je de paniek voor. Die mensen hebben niet de centen om een advocaat te nemen, om ver te reizen naar de rechtszaal en dat soort zaken. Wij doen wat we kunnen, maar we hebben jullie hulp uit het Noorden nodig."

Jo Villanueva:

De overheid becijferde dat de ontginning de Filippijnen 840 miljard dollar kan opleveren. De vraag is wie met dat geld gaat lopen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234