Vrijdag 15/01/2021

Mijn zwangerschap was een van de productiefste periodes uit mijn leven

‘Als kind was ik altijd bezig met mijn handen. Ik zag het knutselprogramma Kameleon op televisie en maakte alles na. Mijn ouders waren het erover eens: we moeten dat kind iets creatiefs laten doen. Dus stuurden ze mij naar de kunsthumaniora.“Zowel mijn vader als moeder waren antiquair. Ze dachten: misschien gaat Sofie wel restauratie doen van oude schilderijen. Maar het werd snel duidelijk dat ik mijn eigen ding zou doen. Zélf schilderen. Op mijn achttiende schreef ik me in bij de Academie van Antwerpen voor een opleiding schilderkunst, waar ik het voorrecht had onder meer Fred Bervoets als leermeester te hebben. Daarna volgde ik nog vrije grafiek en beeldhouwen in Gent, want het driedimensionale trok me steeds meer aan.“Na mijn opleiding schilderkunst ging ik lesgeven, veruit de interessantste job om je verder te ontwikkelen als kunstenaar. Er komt geld binnen en daarnaast heb je nog voldoende tijd om met je eigen kunst bezig te zijn. Ik heb de twee ruim tien jaar gecombineerd. In die periode heb ik altijd gevoeld dat kunst mijn weg was. Mijn eerste tentoonstelling seXes in de Gentse Galerij De Buck, zo’n vijf jaar geleden, versterkte dat gevoel. Die expo draaide rond de verwarring tussen de seksen, over het feit dat mannen en vrouwen steeds meer naar elkaar toe groeien, zowel mentaal als fysiek. Ik kwam voor de eerste keer naar buiten met mijn werk en kreeg er respons op. Dat gaf me een ongelooflijke stimulans, hoewel de verkoop nog minimaal was, niet voldoende om van te leven. Ik voelde toen al wel de drang om fulltime voor mijn kunst te gaan, maar ik had de moed niet om mijn zekerheid, mijn vaste job, op te geven. Tenslotte zijn het in België witte raven die van hun kunst kunnen leven.”

Inspiratie

“En dan werd ik zwanger. Ineens. Ongepland en onverwacht. Peter, mijn vriend en de papa van Anna, was veel enthousiaster dan ik. Ik had op dat moment absoluut geen moedergevoelens, laat staan een soort van barensdrang. Ik schoot in paniek: een kind is een extra verantwoordelijkheid, het gaat mijn kunst en mijn vrijheid in de weg staan! Dat waren gelukkig de gevoelens van mijn eerste zwangerschapsmaand. Als ik van de schok bekomen was, begon ik me wél te verheugen op dat kindje. Ik had altijd wel kinderen gewild, alleen niet nu. Achteraf bekeken kwam Anna precies op het juiste moment. “Ik bekeek mijn situatie. Het combineren van lesgeven, kunst en daarbovenop nog een kind leek me te veel. Ik zag het niet zitten om met drie dingen tegelijk bezig te zijn. De ‘Anna in wording’ heeft me de knoop doen doorhakken: ik ga het proberen, ik ga het lesgeven laten vallen en voluit gaan voor mijn kunst. Mijn kunst én mijn kind dan. Die beslissing voelde bevrijdend. Ik denk dat de periode van mijn zwangerschap een van de productiefste uit mijn leven was. Ik was ongelooflijk misselijk, maar toch werkte ik ’s nachts door.“Anna is nu ruim tweeënhalf en jawel, ze is het beste wat me ooit is overkomen. Een eigenzinnige meid met een fel temperament. Elke dag leert ze nieuwe dingen. Ik zie haar verwondering, iets wat ik als volwassene een beetje was kwijtgeraakt. Niet alleen heeft haar komst me aangezet om voluit voor mijn kunst te gaan, ze inspireert me bovendien. Samen met haar kan ik anders naar de dingen kijken. “Jazeker, ik heb haar verschillende keren ‘gebruikt’ in mijn kunst, zoals in een beeld waarin ze haar eerste stapjes zet en nog slechts één vinger van een volwassene nodig heeft. Dat lijkt eeuwen geleden, want ondertussen stapt ze al lang alleen. Toen ze een baby was en nog uren per dag sliep, stond haar wieg in mijn atelier terwijl ik werkte, en dat gaf me een heel goed gevoel.” “Nu ben ik altijd wel gefascineerd geweest door kinderen. Kinderen kunnen nog alle richtingen uit, en toch hebben sommige al een volwassen gezicht. Alles staat nog open, er lijkt nog heel veel mogelijk. Maar in hoeverre is er nog veel mogelijk, stel ik mezelf dan de vraag. Die dubbelheid vind je terug in mijn werk van de laatste jaren.

Bloed als metafoor

“Ook het groeiproces en de gebeurtenissen die in onze herinneringen blijven leven, zijn belangrijk in mijn werk. Zo heb ik enkele beelden gemaakt die naar de eerste menstruatie verwijzen, en een ander van een meisje dat voor straf in de hoek staat... Ik gebruik bloed als metafoor voor identiteit. Wanneer mijn beelden bloeden, krijgen ze iets heel menselijks. Meestal gebruik ik mijn eigen bloed, behalve als het grote hoeveelheden zijn, dan schakel ik over op plakkaatverf. Zoals bij mijn installatie The Closet, met in het midden een ouderwetse bidet vol bloed. “Mijn werk maakt vaak dingen los omdat het mensen terugbrengt naar al dan niet traumatische momenten in hun jeugd. Veel van mijn beelden hebben geen blik. Dat doe ik bewust om ze nog meer in zichzelf te laten keren. Of een persoon in contact met mijn werk negatieve of positieve gevoelens ervaart, zegt meer over de persoon zelf dan over het kunstwerk. Iedereen projecteert er iets anders op. “Zélf wil ik geraakt worden door een kunstwerk, het liefst in die mate dat ik er kippenvel van krijg. Bij de expo Taking Turns van Michaël Borremans bijvoorbeeld heb ik dat tot in het diepste van mijn zijn. Maar het overkomt me niet zo vaak. Daarom is voor mij het grootste compliment dat mensen ontroerd zijn of even stil kunnen staan, uit het ritme van het dagelijkse leven getrokken worden, als ze mijn beelden zien. Dat is volgens mij de functie van kunst. Maar in de eerste plaats doe ik het voor mezelf, om mezelf kwijt te kunnen. Het meditatief en intuïtief bezig zijn met dat ene beeld, dat heb ik nodig. “Op dit moment werk ik aan een beeld van mijn 85-jarige grootmoeder, die afdwaalt door een vorm van Alzheimer. Het is een oude vrouw die op een schommel zit. De schommel stopt, en zij gaat terug naar haar jeugd. Dat klopt, want elke herinnering uit mijn oma’s kindertijd komt terug, maar haar kortetermijngeheugen is niet meer in orde. Het is opvallend hoe helder ze haar verleden voor de geest kan halen, terwijl ze vervreemdt van het heden. Ik verlies haar, zij vindt van alles terug.”

Hard werken

“Kiezen om te gaan leven van je kunst is risicovol. Jaarlijks studeren tientallen kunstenaars af aan onze academies. Een deel daarvan denkt meteen de wereld te gaan veroveren, botst op de harde realiteit en valt in een zwart gat. Anderen kiezen voor de zekerheid van een vaste job, vaak zelfs niet eens in de kunstwereld. Uiteindelijk slagen weinigen er in om écht van hun kunst te leven. De realiteit is dat je van alles moet doen om rond te komen en dat je elke dag keihard moet werken, met uiteraard de bedoeling dat je groeit en steeds meer kunt tentoonstellen.“Wat je nodig hebt, is gedrevenheid en ambitie, maar vooral wilskracht en werkkracht. Serieus: ik ken geen enkele luie kunstenaar die succesvol is. Als je niet van plan bent hard te werken en alles van jezelf te geven, kun je er beter niet aan beginnen. En natuurlijk heb je de noodzakelijke dosis geluk nodig, in combinatie met een paar fijne mensen die op je pad komen. Galerijhoudster Hermine De Buck heeft mij ongelooflijk gesteund, en daar zal ik haar altijd dankbaar voor blijven. Sinds enkele jaren hebben Yasmine Geukens en Marie-Paule De Vil van galerij Geukens & De Vil mijn werk ontdekt. Zij zetten nog een stap verder en brengen mijn werk internationaal. Momenteel is het, samen met dat van nog zeven andere Belgische kunstenaressen, te zien in het Chelsea Art Museum in New York. Die groepstentoonstelling werd bovendien opgenomen in het programma van de Armory Show, een van de belangrijkste kunstbeurzen ter wereld en staat op dit moment in de top 20 van de beste expo’s ter wereld op www.artnet.com.“Je zou kunnen zeggen dat ik gelanceerd ben als kunstenaar. Maar ik blijf voorzichtig, want er zijn tal van kunstenaars die gelanceerd zijn en een paar jaar later weer verdwijnen in de massa. De one-hit wonders bestaan ook in de kunstwereld. En jazeker, er zijn ook modes in kunst, want kunst weerspiegelt veelal wat er in de maatschappij leeft. Niet verwonderlijk dat vandaag veel kunstenaars via hun werk doen nadenken over plastische chirurgie, klonen en genetische manipulatie. Ze laten zich door de tijdgeest beïnvloeden, en tegelijk door persoonlijke ervaringen, zoals bij mij sterk het geval is. Ik denk dat mijn dochter me zal blijven inspireren. Ik sta zo dicht bij haar dat ik mijn werk bijna niet meer los van haar kan zien.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234