Maandag 08/03/2021

Interview

‘Mijn zoon is elf jaar van zijn leven ontnomen’: vader van Julian Assange spreekt over diens strijd

null Beeld AFP
Beeld AFP

Tien jaar geleden bracht Julian Assange met WikiLeaks de bewijzen voor oorlogsmisdaden door het Amerikaanse leger in Irak en Afghanistan aan het licht. Sindsdien leeft hij onder de dreiging van uitlevering aan de Verenigde Staten. Hij riskeert 175 jaar celstraf voor spionage. Een exclusief interview met zijn vader: John Shipton. 

In april 2019 werd uw zoon Julian Assange gearresteerd in de Ecuadoraanse ambassade. Wat denkt u hierover?

Shipton: “Dat was schandalig. Op dat moment was Julian Assange beschermd door het internationaal recht als politiek vluchteling. Julian had een jaar eerder de Ecuadoraanse nationaliteit gekregen van de Ecuadoraanse overheid. Voor zover wij weten heeft Ecuador geen uitleveringsprocedure met de VS of met een ander land ter wereld. Deze arrestatie was in strijd met de mensenrechten, maar was vooral een misdrijf van de Ecuadoraanse overheid.”

Ondertussen zit hij al anderhalf jaar in de Belmarsh-gevangenis in Londen. Hoe gaat het nu met hem?

“De situatie is zeer zwaar voor mijn zoon. Julian zit ondertussen al ongeveer elf jaar in een soort van arrestatie. Het eerste anderhalf jaar had hij huisarrest, dan woonde hij zeven jaar op een kleine kamer in de ambassade van Ecuador in Londen en nu anderhalf jaar in de zwaarbewaakte gevangenis Belmarsh, ook wel het Guantanamo van Londen genoemd. Nils Melzer, de VN-verslaggever inzake foltering, heeft een zeer duidelijk en lijvig rapport geschreven met onderzoeken van psychologen, psychiaters en artsen over de psychologische folteringen die Julian ondergaan heeft. 

John Shipton reist de wereld rond om over zijn zoon te spreken. ‘Mijn grootste wens is hem buiten in een park met zijn kinderen te zien spelen.’
 Beeld REUTERS
John Shipton reist de wereld rond om over zijn zoon te spreken. ‘Mijn grootste wens is hem buiten in een park met zijn kinderen te zien spelen.’Beeld REUTERS

“Ieder van ons heeft, omwille van de quarantainemaatregelen door corona, ondertussen kennisgemaakt met een inperking van ons sociaal en professioneel leven. Beeld je in dat je dit elf jaar moet volhouden! Voor mij is het zeer moeilijk om dit allemaal te begrijpen. Ik vind dit onmenselijk. Mijn zoon is elf jaar van zijn leven ontnomen. Julian was een journalist, maar overal ter wereld wordt hij afgeschilderd als een hacker. Julian heeft als journalist de communicatie tussen de ambassades van verschillende landen ter wereld gepubliceerd. In deze communicaties lezen we duidelijk dat de Amerikaanse ambassades politieke en economische informatie over de landen naar de Verenigde Staten versturen. Deze communicatie is op WikiLeaks gepubliceerd. In feite is het zo dat als ambassadeurs deze communicatie doorsturen er sprake is van een soort van inmenging in de nationale politiek. Van diplomaten wordt immers gevraagd om zich neutraal op te stellen ten aanzien van de interne politiek van hun gastland.”

Heeft Julian Assange met u gesproken over zijn idee om WikiLeaks op te richten? Wat heeft u toen aan uw zoon geadviseerd?

“Ik kan me dat nog zeer goed herinneren. Op een dag kwam Julian bij mij langs en hij begon enthousiast te vertellen over een platform dat hij wou oprichten waarbij er informatie gedeeld kon worden. Hij sprak toen over de naam Wiki. Later is dat pas WikiLeaks geworden. Hij wou drie belangrijke elementen samenbrengen: informatie, informatica en toegankelijkheid. Deze drie elementen zijn individueel zeer krachtig, maar samen zijn ze nog veel robuuster. Ik heb mijn zoon geadviseerd dat hij moet doen wat hij denkt te moeten doen en dat hij daar dan de gevolgen van dient te dragen. Je kan moeilijk iets anders adviseren aan een gedreven jongeman zoals Julian. 

“Daarenboven heb ik ook zeer aandachtig naar mijn zoon geluisterd. Ik vond het een mooie ambitie dat hij informatie voor iedereen beschikbaar zou willen maken. Op basis van deze informatie kunnen mensen dan hun eigen conclusies en beslissingen maken. Het is belangrijk dat de oorspronkelijke bronnen de burgers zelf bereiken. Ik vond het fascinerend om te zien hoe gedreven Julian was om zijn idealen te realiseren. Hij was de eerste man die er in slaagde om zoveel burgers ter wereld hun recht op informatie te geven. Het zijn de burgers die moeten beslissen of ze deze informatie al dan niet relevant vinden.”

Assange verbleef noodgedwongen zeven jaar in de ambassade van Ecuador in Londen. Beeld AFP
Assange verbleef noodgedwongen zeven jaar in de ambassade van Ecuador in Londen.Beeld AFP

Wat is de grootste verdienste van WikiLeaks volgens u?

“Dankzij WikiLeaks heeft Julian met zijn team aan de wereld kunnen tonen wat er in Irak en Afghanistan heeft plaatsgevonden; ik spreek dan over de Amerikaanse invasie. De informatie die Julian Assange en WikiLeaks hebben vrijgegeven, heeft een enorme invloed gehad om de oorlog in Irak te stoppen. Er zijn duizenden mensenlevens opgeofferd voor deze invasie. WikiLeaks heeft met de informatie die ze verspreid hebben de ogen van miljoenen mensen overal ter wereld geopend. Wat de VS deden, was onverantwoord: Saddam Hoessein had geen chemische wapens in zijn bezit en hij had geen terroristische organisaties gesteund, in tegenstelling tot wat Bush en de VS op dat moment beweerden. Irak vormde geen gevaar voor de VS of de westerse wereld. De VS hebben daarentegen zware misdaden gepleegd tijdens de oorlog in Irak. Zo hebben ze een hele familie van Iraakse burgers vermoord. Vader, moeder, zoon en dochter. Ik spreek over moord, omdat ik me onmogelijk kan inbeelden dat een kind zich tegen een Amerikaanse soldaat zou kunnen verdedigen. 

“Om de bewijzen te vernietigen, heeft het Amerikaanse leger nadien het huis van deze familie volledig platgebombardeerd. Nadien hebben ze nog een speciale eenheid gestuurd om al het bewijsmateriaal op de plaats delict te verwijderen. Deze case stond duidelijk omschreven in een van de communicaties van de Amerikaanse ambassade van Bagdad naar het Pentagon in de VS. Dankzij WikiLeaks en Julian Assange heeft de Iraakse overheid kennis kunnen nemen van deze documenten en die kunnen gebruiken om de oorlog in Irak te doen stoppen. Dit is maar één voorbeeld van de kracht van informatie die ter beschikking wordt gesteld voor iedereen.”

Is de wereld er wel klaar voor om deze onthullingen te horen?

“Dat is een goede, maar moeilijke vraag. Doordat Julian met WikiLeaks deze informatie heeft verspreid, maken burgers voor het eerst rechtstreeks kennis met deze documenten. De commotie die deze documenten hebben veroorzaakt, toont aan dat burgers willen weten wat hun overheden doen en verontwaardigd zijn als ze onrecht opmerken. 

“Als maatschappij moeten we naar de waarheid streven. We moeten weten waarom dingen gebeuren. Waarom hebben er oorlogen in Afghanistan en Irak plaatsgevonden? Waarom worden sommige landen als terroristische staten omschreven en andere landen met gelijkaardige regimes als bondgenoten? Alleen de waarheid kan ons bevrijden van onze onwetendheid.”

Bestaat het risico dat Julian Assange de doodstraf zou krijgen in de Verenigde Staten?

“Jammer genoeg bestaat de doodstraf nog steeds in sommige Amerikaanse staten. Julian riskeert een effectieve celstraf van 175 jaar. Dat is meer dan levenslang.”

Hoe is het voor u als vader nu uw zoon in een zwaarbewaakte gevangenis zit?

“Het maakt me kwaad en verdrietig, maar tegelijkertijd geeft het mij moed om te blijven vechten voor zijn vrijheid. Ik vind het ook zeer erg als ik in de pers lees over Julian als een hacker. Dat is niet correct. Julian en WikiLeaks gaan op zoek naar informatie die bestaat en publiceren dat dan op hun website. WikiLeaks dwingt niemand om hun website te lezen. Het zijn mensen die op zoek zijn naar de waarheid die deze website consulteren. Landen beweren dat deze informatie achtergehouden moet worden in het belang van de veiligheid van hun land. De overheid moet echter niet beslissen wat de burgers wel of niet te lezen krijgen. Het zijn de burgers zelf die het recht hebben om geïnformeerd te worden over wat er gebeurt in hun land en in de wereld.”

Heeft u de gelegenheid om met uw zoon te spreken?

“Om de twee dagen bellen we tien minuten met elkaar. Dat is het regime dat de gevangenis aan Julian heeft opgelegd. We spreken eerst over hoe het met hem gaat, hoe het met mij gaat, met zijn kinderen, zijn vrouw, zijn moeder. Ik vraag hem telkens wat ik kan doen om zijn situatie te verbeteren. Dat kan dan zijn om in het Duits of Spaans parlement te gaan spreken. Of naar Genève te gaan voor een gesprek met de hoge vertegenwoordiger van de mensenrechten of participeren aan een vreedzame actie aan de rechtbank van Londen. Of een interview geven, zoals dit. Ik ben een soort van ambassadeur geworden van mijn zoon en WikiLeaks. Ik zal niet over mijn zoon spreken zonder dat ik weet dat ik zijn toestemming heb.”

Julian Assange is Australiër. Heeft de Australische overheid veel gedaan om hem te helpen?

“De steun van de Australische overheid beperkte zich helaas tot het geven van een krantenabonnement, wat papier en een pen. Verder zwijgen ze in alle talen. Jammer dat ze niet opkomen voor de rechten van mijn zoon.”

Niet veel tijd nadat Mike Pence en Mike Pompeo Ecuador bezocht hadden, heeft dat land besloten om Julian Assange niet langer bescherming te bieden. Is dit toeval?

“Julian en ikzelf denken niet dat dit toeval is. Zij zijn naar Ecuador gekomen met een duidelijke boodschap: ze wilden het hoofd van Assange. Hoewel de Verenigde Staten duidelijk misdaden tegen de mensheid hebben gepleegd in Irak en Afghanistan, willen ze de perceptie gebruiken om de rollen om te keren. Als Pence of Pompeo over deze feiten spreken, dan spreken ze niet over ‘moord’, maar over ‘collateral damage’ tijdens de oorlog. In plaats van hun eigen soldaten aan te spreken, moet de man die de feiten aan het licht bracht hiervoor boeten.”

Een gemaskerde betoger vraagt de vrijlating van Julian Assange.  Beeld AFP
Een gemaskerde betoger vraagt de vrijlating van Julian Assange.Beeld AFP

Hillary Clinton heeft als minister van Buitenlandse Zaken tijdens de regering van Barack Obama een aantal keren gesproken over het gevaar van WikiLeaks voor de VS. Waarom was ze zo streng?

“Hillary Clinton was zich toen al aan het voorbereiden op de presidentsverkiezingen. Ze heeft WikiLeaks en Julian Assange altijd veroordeeld om met Rusland samen te werken, zonder daar enig aantoonbaar bewijs voor te leveren. Wie WikiLeaks raadpleegt, zal trouwens zien dat er daar ook documenten terug te vinden zijn die de Russische overheid en Russische inlichtingendiensten in verlegenheid brengen. Ik denk dan aan de Russische aanval in Georgië en de aanval van de Russen tegen de Tsjetsjenen. Toen Clinton verloor van Trump was het voor haar gemakkelijker om het imago van Julian en WikiLeaks te beschadigen door hen te beschuldigen van zogenaamde beïnvloeding van de Amerikaanse verkiezingen. Clinton heeft echter van Trump verloren omdat ze bij een groot deel van de Amerikaanse burgers niet populair was voor haar elitaire houding en denkpatronen.”

Hoe belangrijk is de rechtszaak van Julian Assange voor de journalistiek?

“Julian is in de eerste plaats een journalist die de misdaden tegen de mensheid die het Amerikaanse leger heeft gepleegd aan het licht heeft gebracht. Mocht Julian veroordeeld worden voor het verspreiden van deze informatie, dan sturen de VS een belangrijk signaal naar alle onderzoeksjournalisten ter wereld. Wie het imago van de VS schaadt, riskeert hiervoor gestraft te worden. We preken niet over de authenticiteit van de informatie, want de feiten hebben effectief plaatsgevonden en we spreken ook niet over de geloofwaardigheid, want het gaat over informatie die het Amerikaanse leger zelf naar het Pentagon heeft verstuurd. We spreken hier over intimidatie door een journalist al bijna elf jaar te achtervolgen. 

“En dan hebben we het nog niet over de Afghanen en Irakezen die opgesloten zitten in Guantanamo zonder enig gerechtelijk proces, omdat ze daar voor een militaire rechtbank verschijnen. We weten van sommige mensen die daar zitten nog niet eens hun naam of voornaam. Er zijn er ook die daar destijds als minderjarige zijn opgesloten. Op dit moment vervolgen de Verenigde Staten Julian Assange, maar op een andere dag kan dat om het even welke journalist ter wereld zijn. De dag dat Julian uitgeleverd zal worden aan de Verenigde Staten, kan ik je garanderen dat verschillende kranten ter wereld zich eerst zullen afvragen of het wel de moeite waard is om deze informatie bekend te maken.”

Julian Assange moet de zwaarst bewaakte man ter wereld geweest zijn tijdens zijn verblijf in de Ecuadoraanse ambassade.

“Kosten noch moeite werden gespaard om Julian elk moment van de dag in het oog te houden. Neem nu mijn kleinkinderen, de kinderen van Julian en Stella Moris. Kan je je voorstellen dat de CIA zelfs de luiers van mijn kleinkinderen heeft gestolen om via DNA-onderzoek na te gaan of Julian hun vader is? Wat maakt dat de CIA dit onderzoek mag voeren? Is dit rechtvaardig? Aan de Ecuadoraanse ambassade stonden Britse agenten. Julian werd gecontroleerd door de Ecuadoraanse én Amerikaanse inlichtingendiensten. Daarnaast had de Ecuadoraanse overheid ook nog een privébewakingsfirma ingehuurd die overal in de ambassade camera’s en microfoons hadden opgehangen om Julian te controleren. Zelfs in het toilet hing een camera. Al zijn communicatie via internet en gsm werd afgetapt. Als ik vroeger Julian ging bezoeken in de ambassade, moest ik eerst al deze filters passeren vooraleer ik mijn eigen zoon kon bezoeken. Ik vond dat afschuwelijk, maar ik deed dit elke keer opnieuw om hem te kunnen zien. Het is onbegrijpelijk dat de VS Julian beschuldigen van samenwerking met de Russische inlichtingendiensten. Ze weten als geen ander dat zij alle details over Julian zijn leven en communicatie op de Ecuadoraanse ambassade kennen.”

De Amerikaanse verkiezingen zijn achter de rug. Had u mogen stemmen, op wie had u gestemd?

“Ik had noch voor Trump noch voor Biden gestemd. Ik vrees dat het voor Julian niet veel uitmaakt nu Biden president zal worden.”

null Beeld EPA
Beeld EPA

Wat is uw grootste wens voor uw zoon?

“Als ik eerlijk mag zijn, dan wens ik hem de gewone dingen van het leven toe. Ik zou zo graag samen met hem op café gaan, samen een koffie gaan drinken, samen praten en naar zijn spelende kinderen kijken. De normaliteit van het leven. Wat wij als familie de laatste elf jaar hebben moeten meemaken, wens ik niemand toe. Emotioneel en mentaal vraagt dit gigantisch veel inspanningen. Mijn grootste wens is mijn zoon buiten in een park met zijn kinderen te zien spelen.”

Wat houdt u in deze moeilijke periode op de been?

“We proberen te genieten van de kleine details in het leven. Julian probeert altijd perspectief te zien en positief te blijven. Hij gunt diegene die hem achtervolgen niet dat ze hem verdrietig maken. Hij probeert positief te blijven en dat doen wij ook. De kracht komt ook van de duizenden en duizenden mensen die Julian Assange ondersteunen. De enige optie die wij hebben is om deze strijd te winnen.”   

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234