Dinsdag 29/11/2022

'Mijn woede en agressie zijn slechts stijlfiguren'

Zonder 'Heartbeats', de single die een wereldhit werd dankzij een opmerkelijke tv-commercial van Sony, zou het leven van de Zweeds-Argentijnse singer-songwriter José González er wellicht heel anders hebben uitgezien. Maar 700.000 verkochte platen later hangen het grote publiek én de wereldpers aan zijn lippen.

Door Dirk Steenhaut

BRUSSEL l González was te horen op cd's van Zero 7 en Savath & Savalas, schuimde podia af van Australië tot Zuid-Afrika en van de VS tot Japan en zijn songs sierden de soundtracks van diverse tv-series. Vier jaar na het bewierookte Veneer heeft de zanger met In Our Nature eindelijk een opvolger klaar.

Ten tijde van zijn debuut had geen mens van hem gehoord, maar zijn nieuwe cd wordt simultaan in 35 landen uitgebracht. De artiest uit Göteborg wordt er zelf een beetje duizelig van. "Het is cool dat mijn werk wordt geapprecieerd", zegt hij. "Alleen word ik nu geacht overal tegelijk te zijn. Doordat ik de jongste jaren voortdurend onder tijdsdruk stond en mijn leven in luchthavens en treinstations doorbracht, slaagde ik er nauwelijks meer in nieuwe songs te schrijven. Ik besefte ook dat massa's mensen met onredelijk hoge verwachtingen op mijn nieuwe cd zaten te wachten en dat werkte verlammend. Ik kreeg zelfs last van schrijfkramp. Dus besliste ik me thuis in mijn studio op te sluiten en in alle rust een dagelijkse schrijfroutine aan te kweken. Zonder die retraite was In Our Nature er wellicht nooit gekomen."

Ook op zijn nieuwe plaat kiest José González weer voor sobere, haast spartaanse arrangementen. "Ik blijf gefascineerd door wat je kunt doen met slechts een stem en een Spaanse gitaar, maar heb mijn dogmatisme laten varen. Als een melodie om iets extra's vraagt - percussie, synthesizer, een tweede stem - bied ik geen weerstand meer. Ik ga voor het experiment."

Hoewel het de zanger dezer dagen prima voor de wind gaat, laat hij zijn woede en ergernis de vrije loop op In Our Nature. "Door veel op te treden en in de studio oude vervormingsapparatuur te gebruiken, heb ik een agressievere speelstijl ontwikkeld", vertelt hij. "Ik hou van donkere, agressieve folk en beleef meer plezier aan protestsongs dan aan persoonlijke ontboezemingen. In dat opzicht is Zack de la Rocha van Rage Against the Machine voor mij een inspiratiebron. De teksten op In Our Nature leunen nauwer aan bij hoe ik schreef toen ik nog bij hardcorebands speelde. Hardcore is een expressievorm die het vooral van boosheid moet hebben."

Het contrast tussen vorm en inhoud is treffend op González' nieuwe plaat. Vindt hij fluisteren effectiever dan schreeuwen? "Misschien wel. Van Chet Baker heb ik geleerd dat muziek die sober en afgekloven klinkt aan kracht wint. Als meerdere ingrediënten in een song om aandacht vechten, dreigen ze elkaar juist te neutraliseren."

De songs uit In Our Nature handelen haast uitsluitend over domheid, hebzucht, opportunisme en geweld. Blijkbaar heeft José González geen al te hoge pet op van de menselijke soort, die zelden lessen trekt uit het verleden en keer op keer dezelfde fouten maakt. "Ach, mijn woede en agressie zijn slechts stijlfiguren", werpt hij tegen. "Het doet deugd eens wild om je heen te kunnen schoppen, maar eigenlijk ben ik vrij optimistisch van aard. Volgens sociologen is er vandaag minder armoede en geweld op de wereld dan vroeger. Als je de oorzaken van oorlogen en andere conflicten analyseert, stel je vast hoe pietluttig en lachwekkend die doorgaans zijn. En toch blijven we in dezelfde val trappen. Blijkbaar leren we ontzettend traag. Een cultureel gegeven? Of zit het in onze genen?"

José González geeft zich niet graag bloot in zijn liedjes. Hij houdt zijn teksten liever open en daardoor is het soms onduidelijk of een zinsnede als 'How low are you willing to go?' tot hemzelf dan wel tot een tweede persoon gericht is. "Sommigen denken dat dat nummer over Bush gaat en achteraf bekeken is het ook wel op hem van toepassing", zegt hij. "Maar er zit net zo goed zelfkritiek in, want uiteraard ben ik niet vrij van zonde. Het uitgangspunt was eigenlijk Rupert Murdoch, die ons via mediaconglomeraten als Fox News dagelijks overstelpt met tendentieuze berichtgeving. Ik heb een hekel aan luie journalistiek, omdat die een bedreiging vormt voor de democratie."

Wie macht heeft, komt gauw in de verleiding ze te misbruiken, stelt de zanger. Dat hij als populaire artiest ook een zekere invloed heeft, vervult hem met onbehagen. "Een kunstenaar krijgt makkelijker toegang tot de media dan gewone stervelingen. Maar het is niet omdat ik muziek maak dat mijn ideeën relevanter zijn dan die van wie ook. Door mijn hardcoreverleden ben ik me er zeer bewust van dat zelfs in dat milieu vaak een dubbele standaard geldt. Hopelijk beseft wie naar mijn platen luistert dat ik geen politieke expert ben. Het laatste wat ik wil, is het publiek mijn observaties door de strot te rammen, want mijn werk steunt meer op emoties dan op feiten."

In het verleden coverde José González al nummers van The Knife, Joy Division, Kylie Minogue en Bruce Springsteen. Op zijn nieuwe cd zet hij zijn tanden in 'Teardrop' van Massive Attack. "Oorspronkelijk wilde ik er met mijn handen afblijven, want zodra je iets opneemt, kan het vergeleken worden met het origineel. Maar ik speel dat liedje al jaren live en het publiek blijft erom vragen. Het is een eigen leven gaan leiden. Intussen heb ik ook mijn versie van 'Smalltown Boy' van Bronski Beat ingeblikt. Vroeger zat het me weleens dwars dat mijn covers zoveel aandacht kregen, maar ach, Chet Baker, Elvis Presley en Billie Holiday waren ook vertolkers en niemand twijfelt er nog aan dat het grote artiesten waren."

De inspiratie voor zijn eigen songs haalt González tegenwoordig vooral uit lectuur. "In de aanloop naar deze cd begon ik, om mijn Engels bij te spijkeren, weer boeken te lezen in plaats van magazines. Religie, filosofie, politiek, wetenschap - ik verslind het allemaal. Sinds ik de leesmicrobe te pakken heb, is het toeren heel wat aangenamer geworden. Ik heb nu tenminste het gevoel dat ik onderweg met iets nuttigs bezig ben."

De cd In Our Nature is uit bij Peacefrog. José González concerteert op 18 november in de Brusselse AB.

José González:

De teksten leunen nu nauwer aan bij die uit mijn hardcoretijd

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234