Zaterdag 03/12/2022

"Mijn IS-vriendje": het leven van een undercoverjournaliste met een terrorist

Abou-Bilel. Beeld Kos
Abou-Bilel.Beeld Kos

Een café in Parijs. Een jonge vrouw kijkt vluchtig naar buiten, maar niet om te checken of haar vriendin eraan komt. Ze hoopt dat de agent die haar moet beschermen haar scherp in het oog blijft houden.

Anna Erelle leeft in constante angst sinds ze doodsbedreigingen gekregen heeft uit het kamp van IS. Er circuleert zelfs een filmpje in het Arabisch, met de volgende boodschap: "Broeders over de hele wereld: dood haar als je haar ziet."

Op haar smartphone staat de foto van de drie Britse tienermeiden die naar Syrië gevlucht zijn. "Ze zien er perfect uit", stelt Anna. "Zo gelukkig en ontspannen, het lijkt alsof ze twee weken op het strand gaan liggen in Turkije. Als ze in het zwart gekleed waren, zouden ze de aandacht getrokken hebben. Maar waarom zou nu iemand onraad ruiken?"

"Laat niets achter"
"Ik heb dezelfde instructies gekregen toen ik naar Syrië afreisde. Draag geen niqab, zorg ervoor dat je er heel gewoon uitziet. Wees lief naar je familieleden toe, zodat ze niets vermoeden. Laat niets achter, zelfs geen brief of sms'je. Probeer het niet uit te leggen, anders zullen ze je komen zoeken. Verdwijn gewoon op een dag."

Erelle (32) heeft zich als journaliste gespecialiseerd in het Midden-Oosten. Twee jaar geleden interviewde ze enkele tieners uit de armere wijken van Parijs. Toen al viel haar de enorme radicalisering bij de jonge moslims op.

"Romantisch beeld van radicalisering"
"Ze wisten heel weinig af van de religie zelf. Ze hadden amper een boek gelezen, maar kenden wel alles van de jihad. 'Jij denkt met je hoofd, wij denken met ons hart', kreeg ik te horen. Ze hadden een romantisch beeld van radicalisering. Ik vroeg me af hoe het zo ver kunnen komen is."

Wat haar nog meer verbijsterde, waren de zogenaamde 'caliphettes': jonge dames die opgroeiden in een vrije maatschappij, maar zich toch aangetrokken voelden tot jihadisten. "Zij zien zo'n strijders als een Brad Pitt. Maar dan nog beter, want Pitt is niet religieus", klinkt het.

Vals personage: Melodie
Erelle besliste om een vals personage te creëren op Facebook en Twitter, met name de 20-jarige 'Melodie' die dolgraag jihadbruid wilde worden. Bedoeling was om zo te 'infiltreren' en van binnenuit te kunnen vaststellen hoe zo'n radicalisering in z'n werk ging. Maar er gebeurde iets onverwachts: Melodie trok de aandacht van Abou-Bilel, een IS-kopstuk in Raqqa. Hij werd verliefd op haar, vroeg haar ten huwelijk en stelde voor om hem te vergezellen in het kalifaat.

Algerijn
"Salaam alaikum, zuster", luidde zijn eerste berichtje. "Ik zie dat je mijn video bekeken hebt. Het filmpje gaat de wereld rond, zot gewoon! Ben jij een moslima? Wat denk je van een Moedjahedien (heilige strijder; nvdr). Overweeg je om naar Syrië te komen?"

Bilel bleek een Algerijn te zijn die in Frankrijk geboren was. Nadat hij in Irak trouw had gezworen aan IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi was hij naar Syrië verhuisd.

"Je zal behandeld worden als een prinses"
Erelle stond versteld van het snelle succes, maar speelde het spelletje mee. Ze zei dat ze zich wilde bekeren en wilde leren hoe ze een goede moslima moest worden. Aan het aantal smiley's te zien klonk die boodschap hem als muziek in de oren. De volgende dagen stuurde hij foto's van zichzelf met zijn 4X4 en een geweer in de hand. "Als je naar hier komt, zul je behandeld worden als een prinses", klonk het.

"Dromen van goed leven"
"Dat is de reden waarom die meisjes vertrekken", meent Erelle. "Ze dromen van een goed leven. Ze raken ervan overtuigd dat het daar een paradijs is, terwijl ze in hun eigen land geen goede echtgenoot kunnen vinden. Hoe kunnen ze bovendien goede moslima's worden als ze omringd worden door ongelovigen? Bilel vertelde Melodie dat ze een mooi leven kon leiden, in een groot appartement en met veel kinderen."

"Tientallen ongelovigen vermoord"
Bilel wilde haar snel in levende lijve zien via Skype. "Hij pakte ermee uit dat hij al tientallen ongelovigen vermoord had. Ik kreeg zijn gezicht niet te zien, maar die eerste seconden vergeet ik nooit meer. Hij staarde naar mij, ik keek terug maar zag niets: geen religie, geen gevoel. Hij is geen goede man."

Erelle moest zich tien jaar jonger voordoen dan ze in werkelijkheid was. Ze twijfelde dan ook of ze niet door de mand zou vallen, maar de hoofddoek bood haar daarbij extra houvast. "Het was vreemd om met een terrorist over koetjes en kalfjes te praten. De hoofddoek hielp me daarbij: als ik die droeg, was ik mezelf niet meer."

"Hij is een bluffer"
Bilel was in de wolken. "Je doet me veel lachen", klonk het. Van zodra ze zijn vertrouwen gewonnen had, begon hij ook meer over zijn leven als strijder te vertellen. Zo beschreef hij de bloederige strijd om Raqqa en pochte hij met zijn aandeel in de afranselingen en onthoofdingen van gemartelde gevangenen. "Hij is een bluffer, enorm vol van zichzelf. Maar hij is ook tot echte wreedheden in staat. In het begin wilde ik iets voelen voor hem, want ik denk graag dat er in elk levend wezen iets goeds zit. Aan hem is echter niets menselijks."

"'s Ochtends leren ze Arabisch, 's middags leren ze schieten"
Bilels echte naam bleek Rachid te zijn. Hij was opgegroeid in Roubaix, waar hij meermaals veroordeeld werd voor kleine criminaliteit. In 2000 trok hij naar Irak om er de rechterhand van Baghdadi te worden. In Syrië stond hij in voor de rekrutering, inde hij belastingen en stuurde hij de troepen aan.

"Elke dag komen er nieuwe strijders uit Europa aan", kreeg Melodie te horen. "'s Ochtends leren ze Arabisch en 's middags leren ze schieten. Na twee weken worden ze beoordeeld, de besten worden er dan uitgepikt voor speciale taken zoals contraspionage."

Bewondering voor zelfmoordenaars
Erelle deelde alle info die ze kreeg met de Franse veiligheidsdiensten. "Zoals alle leugenaars vergat hij soms wat hij al eerder gezegd had en kwam hij plots met een heel ander verhaal. Maar de echt gruwelijke dingen zijn wel allemaal echt gebeurd."

Bilel zette ook zijn bewondering voor zelfmoordenaars in de verf. "Je kan krachtig zijn op twee manieren, in geloof en moed. Zelfmoordenaars zijn de sterksten van ons allemaal." Maar ook Melodie kreeg de nodige complimenten. "Iemand die zich bekeert, heb ik het liefst. Die mensen zijn strikt in hun geloof, maar staan wel open in het leven."

"Als het ware gehypnotiseerd"
"Je ziet hoe een meisje als Melodie als het ware gehypnotiseerd wordt", aldus Erelle. "Ze voelt zich een 'nobody' en plots is daar een man van 38 -bijna dubbel zo oud als zij- die al die ongelooflijke avonturen beleeft. En dan is hij nog zo vriendelijk om te zeggen dat hij van haar houdt en wel duizend keer per dag met haar wil praten."

"Ze weten dat ze de krant zullen halen"
Toen bekend raakte dat Melodie het lief was van Bilel werd ze feestelijk onthaald door zijn islamitische vrienden. "Dat moet ook een rol gespeeld hebben bij de verdwijning van die Britse meisjes", aldus Erelle. "Diegenen die naar Syrië vertrekken, weten dat ze in de krant zullen komen. Mensen zullen over hen praten. Deze meisjes waren bovendien in de voetsporen gestapt van een vriendin die al eerder vertrokken was. Ze hebben dus gezien hoeveel pijn ze daarmee kunnen aanrichten aan hun familie, maar nog kon hen dat niet afstoppen."

"Hij twijfelde niet dat ik zou gehoorzamen"
Melodie probeerde Bilel eerst af te schepen toen hij haar trachtte te overtuigen om naar Raqqa te komen. Ze kon zogezegd haar moeder niet achterlaten en was te bang om zo'n lange reis te ondernemen. "Maar 'nee' was voor hem geen antwoord. 'Als je hier bent, kan je je bekommeren om weeskinderen of gewonde soldaten bezoeken', zei hij telkens. Hij twijfelde er niet aan dat ik zou gehoorzamen. Hij wilde weten of ik voldoende geld had voor een vliegtuigticket. Zijn organisatie was rijk en dat geld zou ik wel terugkrijgen."

"Gooi je telefoon weg"
De Franse politie was vorige zomer al extra waakzaam voor meisjes die naar Syrië zouden vertrekken. "Reis daarom eerst via Amsterdam", luidde zijn tip. Melodie ging uiteindelijk akkoord, als ze haar vijftienjarige (en fictieve) vriendin Yasmin zou mogen meebrengen.

Daar stopte de 'goede raad' echter niet. "Zeg dat je bij Yasmin gaat slapen en vice versa. Gooi je telefoon weg van zodra je in Amsterdam aankomt en koop een nieuwe. Bel me dan pas met dat nieuwe nummer, zodat je kan zeggen hoe laat je vlucht in Istanboel arriveert."

"Dit was persoonlijk, ik wilde haar gezicht zien"
Daar zouden Melodie en Yasmin opgewacht worden door een vrouw van IS, die hen naar Syrie zou begeleiden. "Tot daar wilde ik meegaan", gaat Erelle verder. "Ik wilde die zogenaamde 'mama' in levende lijve zien. Ik ben zelf een vrouw en snap niet hoe een andere vrouw zo'n heel jonge meisjes kan uithuwelijken. Dit was persoonlijk, ik wilde haar gezicht zien."

En er kwam nóg een opvallend verzoek. Melodie moest enkele cadeautjes meebrengen uit de tax free shops, waaronder parfum. "Liefst Egoiste van Chanel."

"Gek van alle luxemerken"
"Die strijders zeggen dus dat ze het Westen verwerpen en dat ze anti-kapitalistisch zijn, maar intussen zijn ze gek van alle luxemerken. Naast hun militaire kledij dragen ze schoenen van Nike en zonnebrillen van Ray-Ban. Zo lokken ze kinderen. 'Ik was vroeger ook arm, net als jij. Maar kijk nu eens.'"

In Amsterdam bleek er plots een probleem te zijn. Bilel zei dat Melodie en Yasmin alleen verder moesten reizen, want voor de 'mama' was het te gevaarlijk om hen op te pikken. In Istanboel moesten ze het vliegtuig naar Urfa nemen en wachten op verdere instructies.

"Allez, ma lionne!"
Melodie antwoordde dat ze bang was. "Je bent een groot meisje", luidde het antwoord. "Wekelijks ondernemen tientallen Europeanen die trip, in de hoop dat ze zich bij ons mogen aansluiten. Allez, ma lionne!" Melodie bleef echter tegenstribbelen. "Er is overal politie hier en ik wil naar huis."

"Voor het eerst ging ik in discussie en dat zinde hem niet", aldus Erelle. "Hij begon te roepen en was echt kwaad op mij, ik kreeg schrik van hem. 'Je hebt me belachelijk gemaakt voor de hele top hier', tierde hij. Dat zou niet snel vergeven worden."

"Enkele minuten en je bent dood"
Tijd om alle banden door te snijden, maar dat liep niet van een leien dakje. Bilel gooide er zelfs nog een dreigement achteraan. "Ik weet wie je bent. Ik heb maar enkele minuten nodig om je te vinden en te laten vermoorden."

Erelle keerde terug naar Parijs, waar ze een artikel schreef over haar 'avonturen' als Melodie. Van zodra de werkelijke omvang van haar 'verraad' duidelijk werd, werd ze een doelwit voor IS. Ze moest verschillende keren haar telefoonnummer veranderen en verhuizen. Niet lang nadat Melodie het contact verbroken had, kwam er toch nog een angstaanjagend telefoontje van Bilel. En op haar Skype-account kwamen er heel wat doodsbedreigingen.

Nu volgde er met 'Dans la peau d'une djihadiste' ook nog een boek over haar ervaringen. Getekend: Anna Erelle, een pseudoniem overigens.

"Vrienden durven niet meer in mijn buurt komen"
Sinds het bloedbad op de Charlie Hebdo-redactie krijgt ze politiebescherming. "Ze drongen erop aan. Iemand houdt het gebouw in de gaten waar ik woon. Ik weet nooit of ze er staan of niet. Ik voel me eenzaam, na Charlie Hebdo durven mijn vrienden niet meer in mijn buurt te komen. De politie heeft zelfs mijn hond afgepakt. Als ik in de put zat, bood hij me troost. Maar het was geen alledaags hondenras en volgens de politie kon daardoor mijn ware identiteit te makkelijk achterhaald worden. Of erger nog: misschien zouden de terroristen iemand vermoorden die dezelfde soort hond heeft."

Enkele maanden geleden zou Bilel vermoord zijn. "Ik weet echter niet of dat klopt. Weet hij wie ik ben? Ook dat weet ik niet. Ondanks alle problemen die ik nu ondervind, zou ik het zeker opnieuw doen. Geen twijfel mogelijk."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234