Dinsdag 07/12/2021

'Mijn hele carrière is eigenlijk een

De Nederlands-Surinaamse cabaretier Jörgen Raymann doet voor het eerst Vlaanderen aan

uit de hand gelopen grap op een feest'

Bij ons is Jörgen Raymann vooral bekend van het hilarische Raymann is laat op Ned 1, een tv-programma dat toont dat een multiculturele samenleving niet zo'n slecht idee is als sommigen wel denken. Straks staat hij in Antwerpen op de planken met 13866, over een manisch-depressieve accountant. 'Het gaat over wie ik had kunnen zijn als ik mijn diploma economie had gebruikt.'

Door Wilfried Eetezonne

Vlotte stadskledij. Zo zit de Nederlands-Surinaamse cabaretier Jörgen Raymann er bij tijdens ons gesprek in de Antwerpse Stadsschouwburg, die hij op 11 januari moet zien te vullen én als het even kan aan het lachen en denken brengen. In gestreken jeans maar wel met das en manchetknopen. Niet meteen wat je verwacht van een cabaretier. Die maken er meestal een kunst van om erbij te lopen als een omgewoeld bed. Het beeld is duidelijk: dit is een professional.

Een keurige man met een grappig hoekje af, zeg maar. Ook bij ons heeft zijn televisieprogramma Raymann is laat een schare fans die zijn typetjes als de Surinaamse Tante Es of de moslimslager Achmed kennen en die op hun eigen manier de multiculturele samenleving op fijne wijze vieren. En straks wil hij een serie maken over succesvolle allochtonen.

Met die programma's wil Raymann een tegengewicht bieden tegen wat hij de 'verwildering' van de maatschappij noemt, verwijzend naar de extreem rechtse politicus Geert Wilders. "Met Raymann is laat hebben we een heel breed publiek", zegt hij. "Van straatjochies tot oudere dames. Maar omdat het een Surinaamse presentator heeft, wordt het algauw multicultureel. Vroeger zaten we op Ned 3, wat echt de multiculturele zender is, maar nu zitten we op zaterdagavond op Ned 1 tussen de grote jongens.

"Met een typetje als Achmed wil ik ook een andere soort islam laten zien. Je krijgt constant het beeld van moslimextremisten, maar mijn schoonmoeder is moslima en bij haar zie ik dat de islam helemaal niet die enge godsdienst is."

Nochtans is hij niet het soort cabaretier dat typetjes nodig heeft om dingen te kunnen zeggen die Jörgen Raymann niet zou durven of kunnen zeggen. "Bij elk typetje voel ik me toch verantwoordelijk voor wat ik zeg. Alleen bij Tante Es (de Surinaamse vrouw die in het programma bekende Nederlanders interviewt, WE) is er die vrijheid. Als ik die jurk aantrek, neemt ze het helemaal van me over en zegt ze wel eens zaken waarvan ik achteraf denk: 'Dat is op het randje.' Ze is een heel ondeugende Surinaamse vrouw met zeven kinderen bij acht verschillende mannen. Ze is een samenraapsel van alle Surinaamse vrouwen die ik ken. Niet dat ze allemaal zoveel verschillende mannen hebben, dat is dan weer té stereotiep."

Hoewel geboren in Amsterdam, groeide Raymann op in Suriname. Hij keerde terug naar Rotterdam om economie te studeren. "Dat was niet meteen een cultuurschok", vertelt hij. "Als kind leerden we in Suriname over de Nederlandse geschiedenis en over de Rijn en sneeuwklokjes. Het meest confronterende was wellicht dat ik met mijn 1 meter 90 in Suriname redelijk groot was, tot ik in Nederland tussen al die boerenzonen rondliep. Plots kon ik niet meer op de laatste rij gaan staan om naar iets te kijken."

Aan de universiteit zette Raymann ook zijn eerste stappen in het studentencabaret, maar toch keerde hij terug naar Suriname. Hij was intussen getrouwd en wilde zijn kind dat op komst was een onbezorgde kindertijd geven zoals hij die zelf had gehad. Bovendien waren er plannen voor een houthandel, maar die mislukten. Het werd daarna een restaurant, met de naam Pedro, en nadat hij op een paar feestjes wat grappen had gemaakt aan de piano kwam het idee voor een cabaretavond.

Bij een Surinaams cabaret moeten we ons niets anders voorstellen dan bij de Nederlandse cabaretcultuur, zegt hij. "In de platenkast van mijn vader stonden de grote drie: Wim Sonneveld, Wim Kan en Toon Hermans. Je had er ook een cabaretcultuur, maar met de revolutie sneuvelde, zoals vaak, eerst de cultuur. De theaters gingen dicht en voor de bevolking werd voedsel vinden belangrijker dan cultuur. Toen ik ermee begon, was ik zo'n beetje de spreekwoordelijke eenoog. Er bestaat niet zoiets als Surinaamse humor. Humor is tenslotte universeel. Alleen seksgrappen of grappen over homo's kunnen nog niet. Maar dat komt wel." Een Nederlandse producente zag zijn show en de rest is geschiedenis. "Mijn hele carrière is eigenlijk een uit de hand gelopen grap op een feestje", klinkt het relativerend.

Als onze fotograaf zijn werk doet, lacht Raymann op een gegeven moment: "Een neger zoals ik wordt niet zo snel overbelicht, hoor." Als we hem er even later op wijzen dat het voor hem makkelijker is om dat soort grappen te maken, veegt hij dat resoluut van tafel. "Dat vind ik zo'n onzin. Alsof je als Nederlander geen grappen zou mogen maken over allochtonen. Er is een tijd geweest dat allochtonen heel gevoelig waren voor alles, maar dat is intussen toch al voorbij. Humor is humor en als we kunnen lachen met elkaar is dat een teken van verdraagzaamheid.

"Kijk naar de Belgenmoppen en andersom", zegt hij."Ik heb voorouders uit vier werelddelen. Mijn grootmoeder is jodin, dus er is maar een kleine ingreep voor nodig en ik ben joods. Maar voor een joods typetje voel ik op dit moment niet zoveel. Dus ja, je kunt me nauwelijks van racisme verdenken. Wat ik wel als een belangrijk voordeel beschouw, is dat Suriname de eerste multiculturele maatschappij is waar het gelukt is. Misschien niet economisch, maar nergens anders staat er een moskee naast een synagoge. Als kind speelde ik met joden, moslims, hindoes, noem maar op. Iedereen leeft er naast elkaar. Vanaf mijn jeugd ben ik met al die culturen in contact kunnen komen en dat is veel belangrijker."

In de show 13866: te gek om los te lopen boort Raymann ander materiaal aan dan andere culturen, hoewel het ook hier over vooroordelen gaat. Hij kruipt in de huid van de manisch-depressieve accountant Antonius Depman, een gescheiden man van 41 jaar oud die zijn kinderen niet mag zien en geld van de maffia heeft witgewassen.

"De titel is mijn geboortedatum", legt Raymann uit. "Ik wilde iets doen rond nummers omdat we tegenwoordig voor alles een nummer moeten hebben en omdat we meer en meer een nummer worden in deze samenleving. Dan kom je algauw bij een boekhouder uit en toen vroeg mijn regisseur wat ik geworden zou zijn, had ik mijn diploma gebruikt." Het antwoord was: 'Een manisch-depressieve boekhouder'."

Daarmee trok Raymann op onderzoek en stootte op een groot taboe. "Eén op de vier Nederlanders zit in de geestelijke gezondheidszorg, maar toch wordt daar niet over gepraat. En dat terwijl een manisch-depressieve stoornis een handicap is die opgelost kan worden met medicijnen. Hoeveel genieën zijn er niet bipolair: van Einstein tot Robbie Williams? Wellicht omdat genialiteit aan het manisch-depressieve grenst, dat ze geniale invallen krijgen op manische momenten.

"Bij mezelf? Ik ben vrij stabiel, hoor. Het tegenovergestelde van het personage. Maar er bestaan zoveel belachelijke vooroordelen over en velen verzwijgen het op hun werk uit angst om hun baan te verliezen. Zo zit de mensheid nu eenmaal in elkaar, vrees ik. Als je een relatie begint, kies je van nature ook voor degene die stabiel en gezond is, en pas later vind je het niet erg dat het ene been korter is dan het andere. Klinkt dat negatief? Oh, maar er zal genoeg gelachen worden. We lachen toch altijd met de gekken?"

13866: te gek om los te lopen is te zien op 11 januari in de Antwerpse Stadsschouwburg, 077/37.38.39 of www.musichall.be.

Cabaretier Jörgen Raymann:

Er bestaat niet zoiets als Surinaamse humor. Alleen grappen over seks of homo's kunnen nog niet, maar dat komt wel

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234