Dinsdag 14/07/2020
De Crew Dragon, bovenop de Falcon 9-raket, zoals die woensdag wordt gelanceerd.

Ruimtevaart

Mijlpaal voor ruimtevaart: voor het eerst vertrekken astronauten naar het ISS met een raket van Elon Musk

De Crew Dragon, bovenop de Falcon 9-raket, zoals die woensdag wordt gelanceerd.Beeld SpaceX

Woensdagavond vertrekken twee astronauten richting ruimtestation ISS. Voor het eerst gebeurt dat met commerciële ruimtevaartuigen. De primeur komt op naam van het Amerikaanse bedrijf SpaceX van Elon Musk.

Volg hier de lancering van de Crew Dragon.

Morgen, drie minuten over halfelf ’s avonds Belgische tijd, is het zover. Als alles volgens planning verloopt, duwen de bulderende motoren van een Falcon 9-raket de zogeheten ‘Crew Dragon’-module dan met zo’n 27.000 kilometer per uur in een baan om de aarde. De astronauten aan boord – de Amerikanen Robert Behnken en Douglas Hurley – worden daarmee de eerste mensen die onze planeet verlaten met behulp van voertuigen van een commercieel bedrijf. 

Dat bedrijf, SpaceX, boekt met de lancering een pr-dubbelklapper. Niet alleen vliegen ze de eerste bemande ruimtevlucht die niet wordt uitgevoerd door een overheidsorganisatie zoals NASA (VS) of Roscosmos (Rusland), maar ze vieren ook Amerika’s glorieuze terugkeer naar de ruimte.

Astronauten Douglas Hurley (vooraan) en Bob Behnken trainen aan boord van de Crew Dragon.Beeld SpaceX

Nationale trots

Bij een geslaagde lancering volgt woensdag een feestje dat stevig leunt op gevoelens van nationale trots. Eindelijk gebeurt dan waar Amerika al negen jaar naar snakt: een lancering van zijn eigen astronauten, vanaf het eigen grondgebied, met door Amerikanen gebouwde voertuigen. De laatste keer was in 2011, met Space Shuttle Atlantis, eveneens met astronaut Hurley aan boord. Dat diezelfde Hurley nu officieel het tijdperk van de bemande commerciële ruimtevaart mag inluiden, is een gebaar waarmee NASA en SpaceX de cirkel bewust rondmaken.

Met de lancering komt een eind aan de pijnlijke periode waarin Amerikaanse astronauten moesten meeliften aan boord van Russische Sojoez-raketten en capsules. Een gevoelige tik voor het land dat in 1969 als eerste (en enige) een mens op de maan zette en daarmee de overwinning in de ruimterace met de Sovjet-Unie claimde. En een kostbare: NASA moest naar schatting de afgelopen jaren zo’n 3,1 miljard euro overmaken naar Roscosmos voor de ritjes met hun materiaal.

De afhankelijkheid van hun technologie gaf de Russen bovendien politieke en publicitaire munitie. “Ik stel voor dat de Verenigde Staten hun astronauten voortaan met een trampoline naar het ISS brengen”, tweette Dmitry Rogozin in 2014 bijvoorbeeld. Het huidige hoofd van Roscosmos, destijds nog minister, deed dat naar aanleiding van de sancties die de VS aan het land oplegden na de Russische annexatie van de Krim.

Amerikaanse vlag

Het is dus niet verrassend dat NASA de aanstaande lancering op sociale media alvast viert onder de hashtag #launchamerica, een slogan die op de eigen site kracht wordt bijgezet met een logo waarbij het ISS als een soort technologische adelaar rust op drie uit de Amerikaanse vlag weggewandelde sterren. 

Ruimtevaart als bron van nationale trots. Het logo van de missie – naast de prominente Amerikaanse vlag op de mouw van deze astronaut – laat weinig twijfel dat de lancering van de Crew Dragon vooral ook een Amerikaans feestje is.Beeld NASA

En alsof dat nog niet voldoende patriottisme is, nemen Hurley en Behnken straks ook nog een Amerikaanse vlag mee op de terugreis. En niet zomaar eentje: het is dezelfde vlag die mee ging op de eerste spaceshuttlevlucht in 1981, en die door de laatste shuttlebemanning als symbolisch gebaar was achtergelaten op het ISS.

Dat de gebruikte raket en module ditmaal niet van de staat zijn, maar van een bedrijf? Ach, dat past eigenlijk wel goed bij de nationale ondernemersgeest, zo lijkt de gedachte. Toch is het opmerkelijk dat SpaceX slaagt waar NASA tot nog toe opzichtig faalde. 

Bodemloze put

Nadat de organisatie in 2011 hun spaceshuttles aan de grond zette, lukte het hen niet de eigen bemande ruimtevaart weer van de grond te krijgen. De gekozen opvolger, de zogeheten Ares-raket met bemanningscapsule Orion, bleek een bodemloze put waarin niet alleen veel geld verdween, maar bijna ook de toekomst van Amerika's bemande ruimtevaartprogramma. 

SpaceX vloog bij wijze van test al verschillende keren met de Crew Dragon en de Falcon 9-raket - hier nog zonder bemanning.Beeld NASA

De kosten van alleen al de raket vielen zo’n tweemaal hoger uit dan gepland, en na één enkele testlancering in 2009 werden een jaar later de plannen met Ares alweer rücksichtslos van tafel geveegd. Het is een kwaal waar meer grote NASA-projecten aan lijden. Zo kampen bijvoorbeeld zowel ruimtetelescoop James Webb – de opvolger van de succesvolle Hubble-telescoop, bekend van zijn mooie ruimtefoto’s – als de SLS-raket die de Amerikanen terug moet brengen naar de maan met budgetoverschrijdingen en almaar opschuivende deadlines. 

Twee opties

“Daaruit blijkt toch dat de overheid vaak log is. Veel regeltjes, veel papierwerk”, zegt de Nederlandse astronaut André Kuipers. “De industrie doet dit efficiënter, goedkoper en sneller.” Zelf overzag hij in 2012 nog de koppeling van de eerste onbemande SpaceX-capsule aan het ISS. “Toen ik het jaar daarvoor in één van hun fabrieken was, zag ik al modules met raampjes erin. Ik wist zeker: hier gaan straks mensen in vliegen.”

SpaceX is overigens niet het enige bedrijf met ambitie voor bemande ruimtevaart. Onder meer vliegtuigbouwer Boeing is met de zogeheten Starliner ook in de race voor bemande vluchten, al kampte hun module tijdens een onbemande test nog met tientallen technische mankementen. Toch verwacht Kuipers dat ook Boeing er wel komt. “Ze gaan uiteindelijk echt wel lanceren.”

Er is de Amerikanen dan ook veel aan gelegen om meerdere opties te hebben om naar het ISS te vliegen. Toen de Sojoez twee jaar geleden problemen ondervond bij een lancering, lag tijdens het onderzoek naar de oorzaken de totale bemande ruimtevaart stil.

Het einddoel is om de vier jaarlijkse vluchten naar het ISS te verdelen over de Sojoez en de nieuwe leveranciers. “Per jaar vliegt de Sojoez straks nog twee keer naar boven. De Starliner van Boeing en de Crew Dragon van SpaceX gaan dan allebei één keer”, zegt Kuipers. 

Eind dit jaar en begin volgend jaar staan de eerste twee vervolgvluchten van de Crew Dragon al gepland, met vier in plaats van twee astronauten. Naast Amerikanen vliegen verdeeld over die vluchten ook een Japanner, Fransman en Rus mee. Rond 2022 kunnen toeristen met het ruimteschip naar verwachting zelfs een rondje om de aarde vliegen.

SpaceX-ceo Elon Musk (l.), astronauten Victor Glover, Douglas Hurley, Bob Behnken, NASA-directeur Jim Bridenstine en astronaut Mike Hopkins staan in de arm die toegang verleent tot de Crew Dragon tijdens een tour van de lanceerlocatie voorafgaand aan de onbemande ‘Demo 1'-missie in 2019.Beeld (NASA/Joel Kowsky)

Officieel gecertificeerd

Als woensdag alles lukt, is dat het volgende succes van een bedrijf dat razendsnel aan status wint. Met vallen en opstaan realiseerde SpaceX de afgelopen jaren al zijn doelen: van het ontwikkelen van eigen raketmotoren tot het herbruikbaar maken van een groot deel van hun Falcon 9-raket. Waar traditionele raketten maar één keer kunnen worden ingezet, keert een deel van de Falcon 9 na gebruik terug op aarde. Dat hergebruik maakt de raket relatief goedkoop.

De Crew Dragon en de Falcon 9-raket van SpaceX zijn klaar voor hun eerste bemande missieBeeld SpaceX

Voor SpaceX is de huidige missie – codenaam: Demo-2 – bovenal een bewijs van eigen kunnen. Als alles goed gaat, is het bedrijf straks officieel gecertificeerd om astronauten naar het ISS te vervoeren. Het bedrijf is zelfs in de race om in de toekomst astronauten te vervoeren tussen een nog te bouwen ruimtestation in een baan om de maan en het maanoppervlak, als onderdeel van NASA’s toekomstige Artemis-programma, de opvolger van de succesvolle Apollo-missies uit de jaren 60.

En dan? Volgens Kuipers moeten we niet gek opkijken als SpaceX-ceo Elon Musk daarna zijn ultieme droom verwezenlijkt, en met zijn ruimteschepen mensen op Mars zet. “Dit is een bedrijf vol briljante mensen”, zegt hij. “Ze zijn een beetje cowboyachtig, maar ze maken hun ambities steeds waar. Geloof mij maar: Mars gaat ze straks óók lukken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234