Dinsdag 07/12/2021

Analyse

Migratiecrisis doemt weer op

Sinds het EU-akkoord met Turkije dit voorjaar werden de aantallen bezworen, maar nu vertonen die weer een lichte stijging en zijn er spanningen. Beeld © epa
Sinds het EU-akkoord met Turkije dit voorjaar werden de aantallen bezworen, maar nu vertonen die weer een lichte stijging en zijn er spanningen.Beeld © epa

Iedereen herinnert zich de vluchtelingencrisis van vorig jaar, die pas is gaan liggen sinds het omstreden akkoord met Turkije. De instroom verminderde, maar nu is er weer heibel. De problemen in Calais, Como en Ventimiglia dragen niet bij aan de gemoedsrust.

Alleen al in augustus arriveerden er vorig jaar 107.843 vluchtelingen en migranten in Griekenland. Sinds het EU-akkoord met Turkije dit voorjaar werden de aantallen bezworen, maar nu vertonen die weer een lichte stijging en zijn er spanningen op diverse plekken aan de grenzen van Italië, Zwitserland, Frankrijk en Engeland.

Is dit alles van voorbijgaande aard of is het vluchtelingenprobleem toch niet bedwongen? Alle mogelijke indicatoren die kunnen helpen bij het vinden van een antwoord op deze vraag, liggen onder het vergrootglas.

De afgelopen weken is het aantal vluchtelingen dat vanuit Turkije aankwam op de Griekse eilanden bijna verdubbeld. Dat zegt de hulporganisatie Save the Children. In de eerste helft van augustus arriveerden er 1.367 mensen, bijna net zoveel als er in mei in de hele maand aankwamen, namelijk 1.721. Het aantal vluchtelingen dat zich per dag aanmeldt, is gestegen van 56 in mei tot 90 in augustus.

Dat is nog altijd vele malen minder dan de honderden of zelfs duizenden die vorig jaar dagelijks de eilanden bereikten. Maar de schrik zit er bij de Europese regeringen nog altijd zo in dat elke stijging - hoe pril ook - het ergste doet vrezen.

undefined

Vanuit Noord-Afrika staken dit jaar al ruim 100.000 migranten over naar Italië. Beeld ANP Handouts
Vanuit Noord-Afrika staken dit jaar al ruim 100.000 migranten over naar Italië.Beeld ANP Handouts

Ieder voor zich

De situatie in Calais, Como en Ventimiglia laat zien dat met het aanpakken van de vluchtelingenstroom tussen Turkije en Griekenland niet alles is opgelost. Vanuit Noord-Afrika staken dit jaar al ruim 100.000 migranten over naar Italië. Zij komen boven op de 140.000 migranten die daar al her en der worden opgevangen. De druk op Rome wordt steeds groter en dat lijkt zich nu te vertalen in spanningen aan de grenzen met Frankrijk en Zwitserland, die alles in het werk stellen om migranten uit Italië te weren. Het doet allemaal denken aan vorig jaar, toen het onder de lidstaten van de EU ook al snel ieder voor zich werd.

Volgens Imad Aoun, van Save the Children in Griekenland, liep Europa de afgelopen maanden met zijn hoofd in de wolken als het dacht de vluchtelingenstroom onder controle te hebben. "De Europese leiders en de EU-instellingen strooien zichzelf zand in de ogen als ze denken dat deze migratiecrisis is opgelost doordat de 'officiële' aantallen lager zijn dan afgelopen jaar", zegt Aoun tegen de BBC.

Hij doelt indirect op de optimistische stemming die in Brussel ontstond na het sluiten van het akkoord waarin Turkije beloofde in ruil voor allerlei toezeggingen alle illegale vluchtelingen terug te nemen. Vrij snel na de inwerkingtreding van de overeenkomst op 20 maart begon de toestroom af te nemen. Maar de toekomst van de afspraken is onzeker geworden vanwege de mislukte couppoging in Turkije van midden juli.

Niet alleen heeft de Turkse president Erdogan nu iets anders aan zijn hoofd, ook is hij ontstemd over de Europese kritiek op de zuiveringsgolf die hij liet volgen op de verijdelde staatsgreep. Hier en daar is al gezegd dat het vluchtelingenakkoord feitelijk is opgeschort. Toch maakten de Griekse autoriteiten woensdag bekend dat zij acht illegale vluchtelingen uit Syrië hebben teruggestuurd naar Turkije. Het lijkt erop te duiden dat de Turken zich ondanks alles nog steeds houden aan de afspraken.

undefined

Volgens een EU-diplomaat is de sluiting van de Balkan-route is belangrijker voor het afnemen van de vluchtelingenstroom via Griekenland. Beeld EPA
Volgens een EU-diplomaat is de sluiting van de Balkan-route is belangrijker voor het afnemen van de vluchtelingenstroom via Griekenland.Beeld EPA

Onzekerheid als aanleiding

Maar misschien is alleen al de onzekerheid over het vluchtelingenakkoord voldoende aanleiding voor migranten om de oversteek te wagen. Samen met het feit dat het nu hoogzomer is, zou dat de stijging van augustus kunnen verklaren. Niet iedereen in de EU kan er wakker van liggen. The Financial Times citeerde een diplomaat volgens wie het niet alleen om de Turken gaat. De sluiting van de Balkan-route is belangrijker voor het afnemen van de vluchtelingenstroom via Griekenland.

Zo blijft het voorlopig gissen als het gaat om de vraag of de vluchtelingencrisis van 2015 in de tweede helft van dit jaar alsnog een doorstart zou kunnen beleven. Zeker is dat met de 57.679 migranten die vastzitten in Griekenland en de 240.000 migranten in Italië de toestand zo nijpend is dat er weinig voor nodig kan zijn het crisisgevoel volop te doen terugkeren.

undefined

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234