Donderdag 17/10/2019

Europese Unie

Migratie pijnlijk thema op eerste top EU en Arabische Liga

De Britse premier May spreekt de emir van Koeweit, sjeik Ahmad Al-Jaber Al-Sabah (rechts), in het Egypthische Sharm el-Sheikh. Beeld Getty Images

In de Egyptische kustplaats Sharm el-Sheikh zijn de leiders van de Europese Unie en de Arabische Liga bijeengekomen in een uiterst symbolische ‘eerste top‘ ooit tussen beide landenblokken. Op de agenda stonden belangrijke thema’s als migratie, terrorismebestrijding en de oorlogen in Jemen, Syrië en Libië. Zoals vooraf gevreesd werd er niets concreets afgesproken. “De bijeenkomst zelf is de uitkomst”, zei EU-buitenlandchef Federica Mogherini bij aanvang van de top op zondag.

De top werd geopend door de Egyptische president Abdel-Fattah al-Sisi. De EU en de 21 landen van de Arabische Liga, die samen 12 procent van de wereldbevolking vertegenwoordigen, kwamen maandag niet verder dan een intentieverklaring over nauwere economische samenwerking en het gezamenlijk aanpakken van de veiligheidsproblemen in de regio, waaronder ook de Palestijnse gebieden.

De twee landenblokken zegden in een verklaring toe ’s werelds grootste uitdagingen aan te gaan, waaronder klimaatverandering, mensensmokkel, illegale migratie en radicalisering. Daarnaast onderstreepten ze dat ze internationale wetten over mensenrechten ‘hoog willen houden’ en vluchtelingen veiligheid willen bieden.

Dat laatste thema leidt tot veel scepsis. Voorafgaand aan de top werd gesuggereerd dat de EU vooral steun zoekt bij Arabische landen om migranten tegen te houden die naar Europa trekken. In navolging van de miljardendeal met Turkije in 2016, die de instroom van Syrische vluchtelingen naar de Griekse eilanden grotendeels temperde, zou de EU vergelijkbare afspraken willen met landen aan de overkant van de Middellandse Zee.

Vorig jaar sneuvelde nog een EU-voorstel om zogeheten ontschepingsplatforms op te richten in Tunesië, Marokko en Egypte, waar migranten asiel zouden moeten aanvragen of zouden worden teruggestuurd naar hun land van herkomst. Die landen voelden daar niets voor.

In de landen waarmee de EU wel afspraken maakte, worden momenteel de mensenrechten met voeten getreden. In Turkije zijn na de mislukte militaire coup in 2016 grootscheepse politieke zuiveringen doorgevoerd, die tienduizenden Turken op de vlucht naar de EU hebben gejaagd. In Sudan, dat 200 miljoen euro van de EU kreeg om migranten aan de grens in de Sahara tegen te houden, woedt sinds december een volksopstand die met harde hand wordt neergeslagen en aan tientallen activisten het leven heeft gekost.

Instabiliteit in de regio

De Europese samenwerking met de Libische kustwacht is vanaf het begin bekritiseerd, omdat Libië geen veilig land is en migranten er onder erbarmelijke omstandigheden worden opgevangen. Na een film van CNN waarin te zien was hoe Afrikaanse migranten als slaven werden verhandeld, spraken de EU en een aantal Afrikaanse landen af migranten te evacueren uit Libië en zo mogelijk terug te sturen naar de landen van herkomst. Ongeveer 15.000 migranten zijn inmiddels met de hulp van de Internationale Organisatie voor Migratie teruggekeerd naar huis, maar tienduizenden zitten nog vast in Libische kampen.

Hoewel ook het regime van Al-Sisi onder vuur ligt vanwege mensenrechtenschendingen ontving Egypte tal van complimentjes. “Er komen geen bootjes rechtstreeks vanuit Egypte naar de EU”, zei Fabrice Leggeri, directeur van het Europese grensbewakingsinstituut Frontex, vóór de top. “De samenwerking met Egypte is werkelijk bemoedigend”, tekende het persbureau Reuters op.

In symbolische zin viel de afwezigheid op van zowel de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman als van de Sudanese president Omar al-Bashir. Bin Salman wordt verguisd omdat hij in verband wordt gebracht met de moord op de Saudische journalist Jamal Khashoggi, Bashir wordt gezocht door het Internationaal Strafhof wegens oorlogsmisdaden in de provincie Darfur.

EU-president Donald Tusk zei zondag tegen het persbureau AP dat hij zich ervan bewust is dat er verschillen zijn tussen beide landenblokken als het gaat om de aanpak van instabiliteit in de regio. “We zijn hier niet om te doen alsof we het overal over eens zijn. Maar we staan voor dezelfde uitdagingen en hebben dezelfde belangen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234