Zondag 21/04/2019

Reportage

Migrantencentra zorgen voor ongerustheid aan Belgische grens : "Frankrijk lijkt wel een vuilnisbak"

De twee kindjes van een moeder op de vlucht in wat vroeger een kamer van een Formule 1-hotel was. Beeld Photo News

Aan de Frans-Belgische grens komt een opvangcentrum voor migranten uit de kampen in Calais en Duinkerke. Buurtbewoners vrezen een nieuwe 'Jungle' in hun stad, al is dat net wat de Franse overheid wil vermijden. Het onderwerp ligt gevoelig in Bailleul en in aangrenzende Vlaamse gemeentes.

Een oud Formule 1-hotel in een klein stadje op 5 kilometer van de Belgische grens. Die budgetketen is nooit een toonbeeld van charme geweest, maar de ontvangst is verrassend hartelijk: een kind, nog een kleuter, doet de deur open en begroet ons met zijn speelgoedautootjes in de hand. Zijn moeder, afkomstig uit Guinee, staat aan het fornuis en biedt meteen een stukje bakbanaan aan.

Nadien tonen moeder en zoon de kamer waarin ze verblijven. Een klein kamertje met een stapelbed en bureau. Op de gang komen we hun buren tegen. Sommigen hebben er al een lange reis op zitten. Een Nigeriaanse vrouw heeft haar baby Els genoemd, naar een vrouw in Nederland die haar geholpen heeft. Haar asielprocedure loopt en ze wilt graag in Frankrijk blijven. 

Sinds tien dagen verblijven hier in Bailleul, een stadje van 15.000 inwoners, al zo'n 45 asielzoekers. Gaandeweg zullen zij plaats moeten ruimen voor de nieuwe plannen van de Franse overheid. Die wil "binnen de tien dagen" twee centra voor migranten openen: een in Troisvaux en een in Bailleul. De burgemeester van dat laatste stadje viel uit de lucht en ook West-Vlaams gouverneur Carl Decaluwé vindt het "niet zo netjes" dat dit zonder overleg met ons land is beslist.

Maar de berichten die er aanvankelijk over verschenen, dienen te worden bijgesteld. Zo zal het in Bailleul niet gaan om een opvangcentrum voor 300 migranten. In het voormalig hotel zullen 85 migranten maximaal acht dagen verblijven. Het is een eerste opvang, in afwachting van doorverwijzing naar een centrum voor opvang en oriëntatie elders in het land. 

Groen lachen

Een begeleider had liever stilgehouden dat er in dit hotel asielzoekers verbleven. Dat is niet langer mogelijk nu de overheid haar nieuwe plannen heeft aangekondigd. Heel Bailleul is ondertussen op de hoogte.

Aan de achterkant van het hotel ligt een hypermarkt zoals je ze enkel in Frankrijk vindt. "Frankrijk lijkt wel een vuilnisbak tegenwoordig", zegt Jovanne Prévot, een man van 24 jaar. "Die mensen gaan hier hun inkopen komen doen en er een boeltje van maken. Terwijl Frankrijk haar eigen daklozen laat creperen."

Een vrouw van in de dertig wijst op het gevaar van asielzoekers die langs de snelweg lopen, of in groep door de straten zullen dwalen. "Gaan ze ons niet bestelen?" vraagt Saida Ikhef. De vrouw lacht groen als haar gevraagd wordt naar de oorsprong van haar naam. "Mijn grootouders kwamen uit Algerije."

Vlakbij Bailleul ligt de Vlaamse fusiegemeente Heuvelland, waartoe ook Dranouter behoort. Burgemeester Marc Lewyllie heeft overlegd met zijn collega uit Bailleul en is sindsdien gerustgesteld. Tegelijkertijd begrijpt hij de bezorgdheid van sommige inwoners.

"Als je ziet wat er is gebeurd in Calais, dat gigantische tentenkamp, dan begrijp je dat een kleine gemeente als Bailleul bang is om te worden overspoeld."

Evengoed zijn er, aan beide zijden van de grens, bewoners die het goed vinden dat de migranten niet meer in tentenkampen moeten leven, maar basisonderhoud krijgen. Dat was ook de redenering van de rechter die de Franse overheid heeft gedwongen tot deze maatregelen. 

Na de ontmanteling in oktober vorig jaar van het vluchtelingenkamp in Calais, de zogenaamde Jungle, bleek dat veel migranten toch terugkeerden om de oversteek naar het Verenigd Koninkrijk te wagen. Maar de Franse regering en het stadsbestuur van Calais weigerden om voorzieningen voor hen in te richten. Daarop trokken enkele hulporganisaties naar de rechter.

"De overheid is ervoor verantwoordelijk dat de betrokkenen nu onmenselijk worden behandeld," zei het finale vonnis van de raad van state. Daarom richt de Franse overheid die centra voor eerste opvang in. Tegelijkertijd treedt Frankrijk ook harder op tegen spontane kampen. In Calais en Duinkerke zijn nieuwe kampen ontstaan, waar in totaal meer dan 1.000 migranten zouden verblijven. Human Rights Watch bracht vorige week een rapport uit met de titel 'Like Living in Hell', veertig pagina's gevuld met het geweld van de Franse politie in de kampen. 

In het voormalig hotel zullen 85 migranten maximaal acht dagen verblijven. Beeld AFP

Niet het land van melk en honing

Vlakbij Bailleul, in Steenvoorde, was ook een tentenkamp opgetrokken dat een week geleden werd verwijderd. Volgens vzw Humain verbleven er ongeveer 200 migranten. "Die zouden nu verspreid zijn in de buurt", zegt Patrick Legein van vzw Humain. "Of naar het kamp in Duinkerke zijn gevlucht."

Op de snelwegparking in Steenvoorde staat een jonge Irakees. Zijn rugzak en slaapzak liggen achter hem in de berm. Hij lijkt te wachten op een lift, maar vlakbij staat een Franse politiewagen toe te kijken. "Ik kom uit Mosoel", zegt hij. "Kun jij me niet tot in Engeland brengen? Ik heb er familie." 

De grootste uitdaging voor de Fransen zal zijn om iets aan te vangen met de grote groep die net Calais uitkiest om in Engeland te geraken. Wat als zij na acht dagen in Bailleul nog niet van gedacht zijn veranderd?

"Hopelijk geven ze de mensen voldoende informatie om in te zien dat het Verenigd Koninkrijk niet het land van melk en honing is en dat ze ook elders asiel kunnen aanvragen", zegt Patrick Legein van vzw Humain. "Maar als je ziet hoe hardhandig de ordediensten optreden, zouden ze de Fransen dan nog wel vertrouwen?"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.